ბრტყელტერფიანობა ბავშვებსა და მოზრდილებში – როგორ ვუშველოთ ტერფის დეფორმაციას?
ტერფის ჯანმრთელობა უდიდეს როლს ასრულებს მთელი საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის ფუნქციონირებაში. თუ ბავშვობაში ტერფის დეფორმაციები არ გამოვლინდა და დროულად არ ვუმკურნალეთ, მოზრდილ ასაკში შესაძლოა სერიოზულ პრობლემებად გადაიქცეს: სქოლიოზი, ოსტეოქონდროზი, ლიმფო-ვენური უკმარისობა და სხვ.
რა არის ბრტყელტერფიანობა?
ბრტყელტერფიანობა ნიშნავს ტერფის თაღის დაცემას, რის შედეგადაც ტერფი ვეღარ ასრულებს ამორტიზაციის ფუნქციას სიარულის ან სირბილის დროს.
არსებობს ორი ძირითადი ტიპი:
-
სიგრძივი ბრტყელტერფიანობა – თაღის გასწვრივ დეფორმაცია
-
განივი ბრტყელტერფიანობა – ტერფის წინა ნაწილის გაბრტყელება
შეიძლება გაჩნდეს როგორც თანდაყოლილად, ისე შეძენილად ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე.
რატომ არის ბრტყელტერფიანობა გავრცელებული ბავშვებში?
ბავშვის ფეხის ძვლოვანი და კუნთოვანი სტრუქტურა ბოლომდე ყალიბდება დაახლოებით 5-6 წლამდე. ამ პერიოდში ტერფის ფორმაზე გავლენას ახდენს:
-
არასაკმარისი ფიზიკური აქტივობა
-
გადაჭარბებული დატვირთვა ან ჭარბი წონა
-
არასწორად შერჩეული ფეხსაცმელი
-
გენეტიკური ფაქტორები და შემაერთებელი ქსოვილის სისუსტე
👉 სტატისტიკის მიხედვით, სკოლის ასაკის ბავშვების 65%-ზე მეტში შეიმჩნევა სხვადასხვა ფორმის ბრტყელტერფიანობა.
როგორ ამოვიცნოთ ბრტყელტერფიანობა – ძირითადი სიმპტომები
-
ტერფისა და კოჭის ტკივილი სიარულისას
-
სწრაფი დაღლა
-
ქუსლის არეს შეშუპება
-
ფეხსაცმლის სწრაფი გაცვეთა შიგნითა მხარეს
-
ტერფის ფორმის ცვლილება – ქუსლის გადახრა გარეთ, ტერფის წინა ნაწილის შებრუნება
მარტივი ტესტები ბრტყელტერფიანობის გამოსავლენად
-
წყლის ტესტი – დასველებულ ფეხით გავლა მუქ ქაღალდზე. თუ ნაკვალევი თითქმის მთლიან ტერფს აჩვენებს, სავარაუდოდ ბრტყელტერფიანობა გაქვთ.
-
კრემის ტესტი ბავშვებისთვის – ფეხისგულზე ცხიმიანი კრემი წაუსვით, ქაღალდზე დააყენეთ. თუ ნაკვალევი ნახევარზე მეტს ფარავს, საჭიროა ორთოპედის კონსულტაცია.
რა იწვევს შეძენილ ბრტყელტერფიანობას?
-
ტრავმები და ძვლების არასწორი შეხორცება
-
ნერვული სისტემის დაზიანება (მაგ. პოსტპოლიომიელიტური მდგომარეობა)
-
რაქიტის შედეგები
-
პროფესიული სპორტი ან მჯდომარე ცხოვრების წესი
-
ორსულობა, ჭარბი წონა, არასწორი ფეხსაცმელი
მკურნალობა და რეაბილიტაცია
🩺 კონსერვატიული მიდგომა ყველაზე ეფექტიანია ბავშვობაში – 5-6 წლამდე ასაკში სრული გამოჯანმრთელებაა შესაძლებელი. მოგვიანებით კი შესაძლებელია მხოლოდ პროგრესირების შეჩერება.
მკურნალობა მოიცავს:
-
სამკურნალო ვარჯიშები
-
სპეციალური მასაჟები
-
თბილი აბაზანები ზღვის მარილით
-
ინდივიდუალურად შერჩეული ორთოპედიული ღაბაში ან ფეხსაცმელი
-
ფიზიოთერაპია და კომპიუტერული პედოგრაფია
რეკომენდირებულია სარეაბილიტაციო კურსის ჩატარება წელიწადში 2-3-ჯერ.
როგორი ფეხსაცმელია რეკომენდებული?
👟 ბავშვებისთვის:
-
მაღალყელიანი, რბილი ტყავისგან
-
სწორი თაღის მქონე ღაბაში
-
ფართო ცხვირით და მყარ ლანჩით
-
ქუსლის სიმაღლე 1-1.5 სმ
👞 ზრდასრულებისთვის:
-
ზუსტად მორგებული ზომა
-
არც ვიწრო და არც ძალიან თავისუფალი
-
საჭიროა ინდივიდუალური ღაბაში ან ორთოპედიული ფეხსაცმელი მძიმე დეფორმაციის შემთხვევაში
ბრტყელტერფიანობის პრევენცია – როგორ დავიცვათ ტერფი?
-
ბავშვებს რეგულარულად ჩაუტარეთ ტერფის დათვალიერება
-
ზაფხულში იარეთ ბალახზე ან ქვიშაზე ფეხშიშველი
-
ყოველდღე შეასრულეთ ტერფის გასამაგრებელი ვარჯიშები
-
სთხოვეთ სკოლასა და ბაღს, ჩართოს სპეციალური ვარჯიშები ფიზკულტურაში
-
აირჩიეთ ხარისხიანი და სწორი ფეხსაცმელი
სავარჯიშოები ბრტყელტერფიანობის დროს
🔹 სიარული თითის წვერებზე
🔹 სიარული ქუსლებზე
🔹 სიარული ტერფის გარეთა მხარეზე
🔹 თითებით ბურთის ან ფანქრის დაჭერა
🔹 ტერფის წრიული მოძრაობა მჯდომარე მდგომარეობაში
დასკვნა:
ბრტყელტერფიანობა მხოლოდ ესთეტიკური პრობლემა არ არის – თუ დროულად არ მივაქციეთ ყურადღება, შეიძლება სერიოზულ ორთოპედიულ დარღვევებად გადაიზარდოს. რეგულარული კონტროლი, სწორად შერჩეული ფეხსაცმელი და ყოველდღიური ვარჯიში – ეს არის გზა ჯანმრთელი ტერფისკენ.
