ახალი კვლევა: მსუბუქი COVID-19 ინფექციებიც კი დაკავშირებულია ტვინის დაზიანებასთან და ალცჰაიმერის რისკის ზრდასთან
მეცნიერები გვაფრთხილებენ, რომ COVID-19-ის პანდემია შესაძლოა მხოლოდ რესპირატორული დაავადებების რისკს არ ქმნიდეს – კვლევები აჩვენებს, რომ ვირუსი ტვინზეც ახდენს გავლენას და ზრდის ნეიროდეგენერაციული დაავადებების განვითარების შანსს.
ახალი აღმოჩენები – როგორ მოქმედებს COVID-19 ტვინზე?მსოფლიოს წამყვანმა ნევროლოგიურმა და ინფექციურმა ცენტრებმა გამოაქვეყნეს კვლევები, რომლებიც ცხადყოფს, რომ:
COVID-19-ით ინფიცირებულ ადამიანებში ალცჰაიმერთან დაკავშირებული ბიომარკერების (მაგალითად, ტაუპროტეინის და ბეტა-ამილოიდის) დონე მნიშვნელოვნად იმატებს. MRI ტვინის სკანირებამ აჩვენა, რომ COVID-19-ს შეუძლია ტვინის დაბერების პროცესის აჩქარება დაახლოებით 4 წლით. გრძელვადიანი “ტვინის ნისლის” და მეხსიერების დაქვეითების შემთხვევები დაფიქსირდა დაავადების გადატანის შემდეგ, რაც ნეიროდეგენერაციული პროცესების საწყისს წარმოადგენს. ვირუსის გადატანის შემდეგ გაჩენილი ნევროლოგიური დაზიანებები შესაძლოა პაციენტებში ალცჰაიმერის, დემენციისა და სხვა ნეიროდეგენერაციული დაავადებების გაჩენის რისკს ზრდიდეს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
მცირე სიმპტომების მიუხედავად, COVID-19-ს შეუძლია ხანგრძლივი ნევროლოგიური ეფექტი ჰქონდეს. ვირუსი იწვევს ქრონიკულ ანთებით პროცესებს ტვინში, რაც შესაძლოა ნერვული სისტემის დაავადებების გამომწვევი ფაქტორი გახდეს. ამგვარი ეფექტები განსაკუთრებით საშიშია ხანდაზმულებისთვის და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებისთვის, თუმცა ნევროლოგიური ზიანი ახალგაზრდებშიც ფიქსირდება.
როგორ შეიძლება ვირუსმა გამოიწვიოს ტვინის დაზიანება?მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ COVID-19 შემდეგი მექანიზმებით აზიანებს ტვინს:
ტვინის ანთება – იმუნური სისტემა გადაჭარბებულ რეაქციას ავლენს, რაც ნერვული ქსოვილის დაზიანებას იწვევს. ნერვული უჯრედების ჟანგვითი სტრესი – ვირუსი აზიანებს ნეირონებს და ხელს უწყობს ნეიროდეგენერაციულ პროცესებს. სისხლძარღვოვანი პრობლემები – COVID-19-ს შეუძლია გამოიწვიოს მიკროთრომბები და ტვინში სისხლის მიმოქცევის დარღვევა. ცერებრალური ატროფია – MRI-ს კვლევები აჩვენებს, რომ COVID-19 გადატანილი პირების ტვინში მოცულობის შემცირება ხდება.
საქართველოსთვის პოტენციური შედეგები და საჭირო ზომები საქართველოში ხანდაზმული მოსახლეობა ისედაც მაღალი რისკის ჯგუფს წარმოადგენს ალცჰაიმერისა და დემენციის განვითარების კუთხით. COVID-19-ის გრძელვადიანი ეფექტები ამ საფრთხეს კიდევ უფრო ზრდის. ჯანმრთელობის სისტემამ უნდა გააძლიეროს ნევროლოგიური დაავადებების პრევენცია და მონიტორინგი. აუცილებელია:
პაციენტების სკრინინგი COVID-19-ის გრძელვადიანი ეფექტების გამოსავლენად. ფსიქიკური და ნევროლოგიური ჯანმრთელობის მხარდაჭერის პროგრამების გაძლიერება. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ხანდაზმულ მოსახლეობასა და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებს. ინფორმირებულობის ამაღლება, რომ მოსახლეობამ მიიღოს პრევენციული ზომები. პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:“ეს კვლევები კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ COVID-19-ის გავლენა შორეულ მომავალშიც იქნება აქტუალური. აუცილებელია, საქართველოს ჯანდაცვის სექტორმა გააძლიეროს მონიტორინგი და მოსახლეობამ დაიცვას პრევენციული ზომები, რათა თავიდან ავიცილოთ ნეიროდეგენერაციული დაავადებების ზრდა.”
პროფესორი გიორგი ფხაკაძესაზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, საერთაშორისო ჯანდაცვის ექსპერტი, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
დამატებითი ინფორმაციისთვის: შენი მედიცინა – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები: shenimedicina.ge შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: sheniekimi.ge გააზიარეთ ეს ინფორმაცია, რათა ყველამ იცოდეს COVID-19-ის გრძელვადიანი რისკების შესახებ!
