კრეტინიზმი (თანდაყოლილი ჰიპოთირეოზი) – ენდოკრინული დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ფარისებრი ჯირკვლის თანდაყოლილი ჰიპოფუნქცია. კრეტინიზმი ვლინდება ფიზიკური და გონებრივი განვითარების შეფერხებაში, გონებასუსტობაში.
მიზეზები
დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· მემკვიდრეობითი ფაქტორი;
· ფარისებრი ჯირკვლის ემბრიონული განვითარების დარღვევა;
· ათირეოზი;
· ფარისებრი ჯირკვლის ჰიპოპლაზია;
· ფარისებრი ჯირკვლის ექტოპია;
· ფეხმძიმე ქალის მკურნალობა რადიაქტიული იოდით, ტირეოსტატიკური პრეპარატებით;
· ფეხმძიმობისას ენდემური წითელას გადატანა.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს შემდეგი სახის სიმპტომები:
· ძვლების ცვლილება;
· შინაგანი ორგანოების მოცულობის ცვლილება;
· კუნთების ტონუსის არარსებობა;
· სასქესო ჯირკვლების ფუნქციის დარღვევა;
· კანის გასქელება;
· სმენისა და მეტყველების დაქვეითება, რომელიც მიდის ყრუ-მუნჯობამდე;
· ხუთვა;
· ფსიქიკის აშლილობა;
· ენის ზომის გადიდება და გადმოვარდნა;
· მოთენთილობა;
· კოორდინაციის დარღვევა;
· ძილიანობა.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-ენდოკრინოლოგი, რისთვისაც საჭიროა:
· სისხლის საერთო და ბიოქიმიური ანალიზი;
· ჩონჩხის და კიდურების რენტგენოლოგიური გამოკვლევა;
· ელექტროკარდიოგრაფია;
· ფარისებრი ჯირკვლის ულტრა-ბგერითი გამოკვლევა;
· ფარისებრი ჯირკვლის სცინტიგრაფია.
მკურნალობა
დაავადების მკურნალობა მოიცავს:
· ტირეოდინს;
· ტრიიოდტირონინს;
· იოდის შემცველ პრეპარატებს.
პრეპარატების დოზირება ინიშნება ინდივიდუალურად, რაც ეფუძნება ბავშვის ასაკს, წონას და ჰიპოთირეოზის სირთულის ფორმას.
საშიშროება
თუ არ მოხდება დროული მკურნალობა, შესაძლოა განვითარდეს შემდეგი სახის გართულებები:
· სიმაღლეში ზრდის დაქვეითება;
· შინაგანი ორგანოების განვითარების დარღვევა;
· გონებრივი ჩამორჩენილობა;
· გულსისხლძარღვთა უკმარისობა;
· ტირეოტოქსიკური კრიზი.
ტირეოტოქსიკური კრიზი შემთხვევების უმეტესობაში სრულდება ლეტალური შედეგით.
რისკის ჯგუფი
ამ ჯგუფში შედიან ის ბავშვები, რომელთა დედებმა ფეხმძიმობის დროს გაიარეს შემდეგი სამედიცინო პროცედურები:
· რადიოაქტიური იოდით და ტირეოსტატიკური პრეპარატებით მკურნალობა;
· გადაიტანეს მძიმე ინფექციური და ვირუსული დაავადებები;
· ჰქონდათ იოდის დეფიციტი.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· იოდით მდიდარი საკვების გამოყენება;
· ფეხმძიმე ქალებმა უნდა გაიარონ იოდოთერაპია.
