დიდმასშტაბიანი სამეცნიერო მიმოხილვის ფარგლებში, მკვლევარებმა ერთმანეთთან შეადარეს მოწევის შეწყვეტის სხვადასხვა მეთოდი. ანალიზის შედეგად გამოიკვეთა სამი აშკარად უპირატესი საშუალება.
კვლევის მეთოდოლოგია
ბრიტანელი მკვლევარების განცხადებით, ყველაზე მაღალი ეფექტიანობა დაფიქსირდა ვარენიკლინისა და ციტიზინის — ორი ფარმაკოლოგიური პრეპარატის — და ნიკოტინშემცველი ელექტრონული სიგარეტის შემთხვევაში. კვლევაში გაანალიზდა 319 რანდომიზებული კონტროლირებული ცდა, რომლებშიც სულ 157 179 მწეველი მონაწილეობდა. შერჩევის კრიტერიუმი იყო მოწევის შეწყვეტა მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში.
პრობლემის მასშტაბი
„საუკეთესო რამ, რაც მწეველებმა საკუთარი ჯანმრთელობისთვის შეუძლიათ გააკეთონ, არის მოწევის შეწყვეტა. მოწევა მსოფლიოში პრევენირებადი დაავადებებისა და სიკვდილის მთავარ მიზეზად რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ თავის დანებება ბევრს სურს, ეს შეიძლება საკმაოდ რთული იყოს”, — აცხადებს ოქსფორდის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მეცნიერი ჯემი ჰართმენ-ბოისი.
დამოკიდებულების გამომწვევი მთავარი ნივთიერება, ნიკოტინი, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ მოხმარებადი ფსიქოაქტიური ნივთიერებაა და დამოკიდებულების გამომწვევ ნივთიერებათა შორის მესამე ადგილს იკავებს. ნიკოტინი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ტვინის ფუნქციონირებაზე. კვლევის მონაცემების თანახმად, გარეშე დახმარების გარეშე 100-დან მხოლოდ 6 მწეველს შეუძლია მოწევის წარმატებით შეწყვეტა.
ყველაზე ეფექტიანი მეთოდები
ვარენიკლინი (საბაზრო სახელები: Chantix და Champix) და ციტიზინი (საბაზრო სახელი: Tabex) მოქმედებს ტვინის ნიკოტინის რეცეპტორებზე — ააქტიურებს მათ და ამავდროულად თრგუნავს ნიკოტინის მიერ გამოწვეულ დოპამინის გამოყოფას, რაც ეფექტურად ამცირებს მოწევის სურვილს. სამივე წამყვანი მეთოდს — ვარენიკლინს, ციტიზინსა და ნიკოტინშემცველ ელექტრონულ სიგარეტს — შორის სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლინდა. შედეგების მიხედვით, ამ საშუალებების გამოყენებით მოწევის შეწყვეტის მცდელობისას, 100-დან 14 მწეველი ახერხებს სულ მცირე ექვსი თვის განმავლობაში შეწყვეტას.
ნიკოტინის ჩანაცვლებითი თერაპია
ეფექტიანობის რეიტინგში მეორე ადგილი ნიკოტინის ჩანაცვლებითი თერაპიის (NRT) ორი ფორმის კომბინაციამ დაიკავა — მაგალითად, ნიკოტინის პლასტირისა და საღეჭი რეზინის ან კანფეტების ერთდროული გამოყენება.
„მხოლოდ ერთი სახის ნიკოტინის ჩანაცვლებითი თერაპიის გამოყენება, მაგალითად, მხოლოდ პლასტირი ან მხოლოდ საღეჭი რეზინი, გაცილებით ნაკლებ ადამიანში აღმოჩნდა ეფექტიანი. ორი ფორმის კომბინაციის შემთხვევაში 100-დან დაახლოებით 12 ადამიანი იღებს წარმატებულ შედეგს, ხოლო ერთი ფორმის გამოყენებისას — 100-დან 9“, — განმარტავს ოქსფორდის უნივერსიტეტის მედიცინის მეცნიერი ნიკოლა ლინდსონი.
კვლევის მონაცემები ასევე მიუთითებს, რომ ნიკოტინის თანდათანობითი შემცირება შეიძლება უფრო ეფექტიანი სტრატეგია იყოს, ვიდრე ერთბაშად სრული შეწყვეტა.
ბუპროპიონი და უსაფრთხოება
კიდევ ერთი გამოყენებული პრეპარატი, ბუპროპიონი (საბაზრო სახელი: Wellbutrin), 9-პროცენტიანი წარმატების მაჩვენებლით ხასიათდება. უსაფრთხოების მონაცემების მიხედვით, ბუპროპიონს შეიძლება ოდნავ მეტი სერიოზული გვერდითი ეფექტის რისკი ახლდეს თან სხვა საშუალებებთან შედარებით. ზოგადად, შესწავლილი პრეპარატები უსაფრთხოდ შეფასდა და მხოლოდ რამდენიმე გვერდითი ეფექტი დაფიქსირდა. ავტორები, თუმცა, შენიშნავენ, რომ ყველა თერაპიულ საშუალებაზე გვერდითი ეფექტების სრული მონაცემები არ იყო ხელმისაწვდომი.
დასკვნა
„მეტა-ანალიზი ცხადყოფს, რომ ელექტრონული სიგარეტი, ვარენიკლინი და ციტიზინი მოწევის შეწყვეტის ყველაზე ეფექტიანი დამხმარე საშუალებებია. ამ საშუალებების გამოყენებით, ორჯერ მეტმა ადამიანმა შეძლო მოწევის შეწყვეტა, ვიდრე მათ შორის, ვინც ამ საშუალებებს არ მიმართა”, — აცხადებენ ბრიტანელი მკვლევარები.
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2023). მასშტაბურ კვლევაში, მეცნიერება მოწევისთვის თავის დანებების სამი ყველაზე ეფექტიანი მეთოდი გამოავლინეს. 29 ოქტომბერი, 2023. https://sheniekimi.ge/ambebi/masshtabur-kvlevashi-metsniereba-motsevisthvis-thavis-danebebis-sami-qhvelaze-epheqtiani-methodi-gamoavlines/
