საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს ფისკალური რისკების შეფასების დოკუმენტი დაურთო, რომელშიც სახელმწიფოს ფინანსური სტაბილურობისთვის არსებული საფრთხეებია განხილული. ამ საფრთხეებს შორის განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს საერთაშორისო საარბიტრაჟო დავებს.
დოკუმენტის მიხედვით, ამჟამად საქართველოს სახელმწიფოს წინააღმდეგ რვა საერთაშორისო საარბიტრაჟო სარჩელი მიმდინარეობს. იუსტიციის სამინისტროს მიერ მოწოდებული მონაცემებით, ამ დავებში მოსარჩელეთა ჯამური მოთხოვნა დაახლოებით 4.8 მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენს.
ისტორიული სტატისტიკის გაანალიზებისას დოკუმენტი მიუთითებს, რომ უკვე დასრულებული შვიდი საარბიტრაჟო დავიდან ოთხში საქართველომ გაიმარჯვა, სამში კი წააგო. მიუხედავად იმისა, რომ წარსულში გადახდილი კომპენსაციები შედარებით მცირე იყო, ფინანსთა სამინისტრო აფრთხილებს, რომ ეს ტენდენცია მომავალში შეიძლება შეიცვალოს და ხარჯები მნიშვნელოვნად გაიზარდოს.
ყველაზე მძიმე შედეგი ნამახვანჰესის პროექტთან დაკავშირებულ დავაში დადგა. თურქული კომპანია ENKA-მ სახელმწიფოს საინვესტიციო შეთანხმების ცალმხრივად შეწყვეტის გამო სარჩელი შეიტანა. 2024 წლის დეკემბერში საქართველომ ეს დავა წააგო, შემდეგ კი გადაწყვეტილება საფრანგეთის სასამართლოში გაასაჩივრა. სააპელაციო პროცედურები 2025-2026 წლებში მიმდინარეობდა, თუმცა 2026 წლის სექტემბერში ENKA-მ ამერიკის შეერთებული შტატების კოლუმბიის ოლქის ფედერალურ სასამართლოს მიმართა გადაწყვეტილების აღიარებისა და აღსრულების მოთხოვნით — და ამ მოთხოვნაც დაკმაყოფილდა. საქართველოს სახელმწიფოს კომპანიის სასარგებლოდ 443 მილიონ 258 ათას 952 აშშ დოლარის, 356 190 ევროსა და 40 362 გირვანქა სტერლინგის გადახდა დაეკისრა. ამ თანხებს სრულ დაფარვამდე ყოველდღიურად ერიცხება SOFR + 4%-იანი საპროცენტო განაკვეთი.
კიდევ ერთი წაგებული დავა რუსულ ენერგეტიკულ კომპანია Inter Rao-ს შეეხებოდა. 2025 წლის დეკემბერში მხარეებმა კომპენსაციის გადახდის გრაფიკზე შეთანხმდნენ — ჯამური თანხა 139 მილიონ დოლარს შეადგენდა. გადახდები ეტაპობრივად მიმდინარეობს: პირველი განვადება 2025 წლის 31 დეკემბერს განხორციელდა, მეორე — 2026 წლის 10 ივლისს, ხოლო მთლიანი ვალდებულების დაფარვა 2028 წლის 10 ივლისამდე უნდა დასრულდეს.
ფისკალური რისკების ანალიზი ცხადყოფს, რომ საარბიტრაჟო დავები სულ უფრო მნიშვნელოვან ფინანსურ ტვირთად იქცევა სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის და ამ მიმართულებით სათანადო სიფრთხილე აუცილებელია.
Sheni Ambebi News
წყარო: bm.ge
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2026). საქართველოს წინააღმდეგ 8 საარბიტრაჟო დავა მიმდინარეობს — ჯამური მოთხოვნა 4.8 მილიარდ დოლარს აჭარბებს. 1 ოქტომბერი, 2026. https://sheniekimi.ge/ambebi/საქართველოს-წინააღმდეგ-8/
