მე-20 საუკუნის დასაწყისის ბრიტანეთი ქალებისთვის ნამდვილ კეტეში ცხოვრებას ნიშნავდა. ვიქტორიანული ეპოქის მკაცრი ზნეობა და კანონმდებლობა ქალს ქმრისგან განშორების თითქმის არანაირ შესაძლებლობას არ უტოვებდა. განქორწინება სოციალური კატასტროფის ტოლფასი იყო, ხოლო კანონი ქალისთვის ყველა კარს ხურავდა. სწორედ ამ ჩაკეტილ სამყაროში მოუწია ცხოვრება გრეის ოუკშოტს, თუმცა მან განსხვავებული გზა აირჩია.
გრეისი 1872 წელს ლონდონში დაიბადა. განათლებული, პრინციპული ქალი, ის ადრეული ახალგაზრდობიდანვე ჩაება ქალთა უფლებების მოძრაობაში. სტატიებს წერდა, ქალთა შრომით უფლებებს იცავდა და გოგონებისთვის პროფესიული განათლების ხელმისაწვდომობაზე ზრუნავდა. საზოგადოებრივი ცხოვრებით აქტიური და სავსე ქალი ერთ მომენტში სასიყვარულო ჩიხში აღმოჩნდა: ქმარი ჰყავდა, მაგრამ გულით სხვასთან — ექიმ უოლტერ რივთან — იყო.
კანონი მათ ქორწინებას ფაქტობრივად გამორიცხავდა. ქმრისგან განქორწინება ქალისთვის მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში დაიშვებოდა, და მტკიცების ტვირთი მთლიანად ქალს აწვებოდა. გრეისმა გამოსავალი მოძებნა იქ, სადაც ვერავინ ელოდა: 1907 წელს მან გადაწყვიტა, ოფიციალურად მოკვდარიყო.
ზაფხულის არდადეგებზე ზღვაზე გასვლის შემდეგ სანაპიროზე მხოლოდ მისი ტანსაცმელი აღმოაჩინეს. ყველამ დაასკვნა, რომ ქალი წყალში დაიხრჩო. ოფიციალური ჩანაწერებით, გრეის ოუკშოტი გარდაიცვალა. საინტერესოა ისიც, რომ ქმარმა სკანდალი არ ასტეხა — ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ შესაძლოა, ამ გეგმაზე ორივე შეთანხმდა, რადგან ამ გზით ქმარსაც განქორწინების სირცხვილი აეცდინა.
სინამდვილეში კი გრეისი სრულიად ცოცხალი იყო. უოლტერ რივთან ერთად ახალ ზელანდიაში გაემგზავრა, სახელი შეიცვალა — გახდა ჯოან რივი — და სრულიად ახალი ცხოვრება დაიწყო. ახალ ქვეყანაში შვილებიც ეყოლათ, საზოგადოებრივი მდგომარეობაც მოიმყარეს. გრეისი საჯარო აქტივიზმს არ დაბრუნებია, მაგრამ ის, რაც ვერ მოიპოვა კანონის გზით — სიყვარული, თავისუფლება, პირადი არჩევანი — ახალ სახელსა და ახალ ქვეყანაში პოვა.
ჯოან რივი 1929 წელს გაფანტული სკლეროზით გარდაიცვალა. სიცოცხლის ბოლომდე მისი ნამდვილი ვინაობა გახსნილი არ ყოფილა. მხოლოდ 2010-იან წლებში მოახერხა მკვლევარმა ჯ. რობსონმა ამ ამბის ძაფების გახსნა, და 2016 წელს გამოქვეყნდა წიგნი Radical Reformers and Respectable Rebels, სადაც გრეის ოუკშოტის მთელი ამბავი პირველად გახდა საჯარო.
ეს ისტორია მხოლოდ ინდივიდუალური გაბედულების ამბავი არ არის. ეს არის სარკე, რომელიც გვიჩვენებს, თუ რა ფასს იხდიდნენ ქალები ასი წლის წინ იმის სანაცვლოდ, რაც დღეს ელემენტარულ უფლებად ითვლება — საკუთარი ცხოვრების არჩევის უფლება.
Sheni Ambebi News
წყარო: primetime.ge
