უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ კიევი საქართველოსთან ურთიერთობების ნორმალიზებისა და თანამშრომლობის გაღრმავებისთვის მზად არის.
განცხადება მას შემდეგ გაკეთდა, რაც უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრი სიბიჰამ ზელენსკის საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრ მაკა ბოჭორიშვილთან გამართული კომუნიკაციის შესახებ ინფორმაცია მიაწოდა. საუბარი შეეხო როგორც ორ ქვეყანას შორის არსებულ გამოწვევებს, ისე დიპლომატიური დიალოგის გაგრძელების პერსპექტივებს [1].
მოვლენების აღწერა
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ სოციალურ ქსელ X-ზე დაწერა, რომ უკრაინა საქართველოსთან ურთიერთობების ნორმალიზების მიმართულებით ნაბიჯების გადადგმისთვის მზად არის.
ზელენსკის განცხადებით:
„ჩვენ ვცდილობთ ურთიერთობების ნორმალიზებასა და თანამშრომლობას ურთიერთპატივისცემისა და ურთიერთგაძლიერების საფუძველზე და მზად ვართ, ამ მიმართულებით გადავდგათ ნაბიჯები“ [1].
განცხადებას წინ უძღოდა შეხვედრა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრ მაკა ბოჭორიშვილსა და უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრ ანდრი სიბიჰას შორის. შეხვედრა მოლდოვაში, ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის 135-ე სესიის ფარგლებში გაიმართა.
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, შეხვედრაზე განხილული იყო:
- საქართველოს მხრიდან უკრაინის პოლიტიკური მხარდაჭერა;
- ჰუმანიტარული თანამშრომლობა;
- ორ ქვეყანას შორის არსებული დიპლომატიური გამოწვევები;
- ურთიერთობების ნორმალიზაციის შესაძლებლობები.
ქართული მხარის განცხადებით, საუბარი შეეხო იმ ფაქტორებსაც, რომლებიც ბოლო წლებში თბილისსა და კიევს შორის ურთიერთობების გაუარესებას იწვევდა.
კონტექსტი და ფონი
საქართველო და უკრაინა წლების განმავლობაში ახლო პარტნიორ ქვეყნებად მიიჩნეოდნენ, განსაკუთრებით:
- ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მიმართულებით;
- ტერიტორიული მთლიანობის მხარდაჭერის საკითხებში;
- რეგიონული უსაფრთხოების პოლიტიკაში.
თუმცა ბოლო წლებში ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები პერიოდულად დაძაბული იყო. დაძაბულობის ერთ-ერთ მიზეზად სახელდებოდა:
- უკრაინის ხელისუფლების ზოგიერთი გადაწყვეტილება;
- პოლიტიკური შეფასებები;
- დიპლომატიური უთანხმოებები;
- რეგიონული უსაფრთხოების საკითხებთან დაკავშირებული განსხვავებული პოზიციები.
2022 წელს რუსეთის მიერ უკრაინაში ფართომასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგ საქართველო უკრაინის მხარდამჭერ საერთაშორისო პლატფორმებში მონაწილეობდა, თუმცა პარალელურად ოფიციალურ თბილისსა და კიევს შორის პოლიტიკური დისკუსიები პერიოდულად მწვავდებოდა.
ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები მნიშვნელოვნად უკავშირდება:
- შავი ზღვის რეგიონულ უსაფრთხოებას;
- ევროპულ ინტეგრაციას;
- ენერგეტიკულ და სატრანზიტო თანამშრომლობას;
- რეგიონულ სტაბილურობას.
დეტალები და ფაქტები
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცნობით, შეხვედრისას ქართულმა მხარემ კიდევ ერთხელ დაადასტურა უკრაინის მიმართ:
- პოლიტიკური მხარდაჭერა;
- ჰუმანიტარული მხარდაჭერა;
- საერთაშორისო ფორმატებში თანამშრომლობა.
ამავე დროს, თბილისმა ყურადღება გაამახვილა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც ბოლო წლებში ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობებში არსებობდა.
ოფიციალური ინფორმაციით, მხარეებმა:
- დიპლომატიური ურთიერთობების გაჯანსაღების მნიშვნელობა დაადასტურეს;
- დიალოგის გაგრძელების მზაობა გამოთქვეს;
- თანამშრომლობის გაღრმავების პერსპექტივებზე ისაუბრეს.
ანალიტიკოსების შეფასებით, მსგავსი კომუნიკაცია მნიშვნელოვანია რეგიონული პოლიტიკური გარემოს ფონზე, სადაც:
- უსაფრთხოების გამოწვევები კვლავ მაღალია;
- ევროპული ინტეგრაციის საკითხები აქტუალური რჩება;
- შავი ზღვის რეგიონში თანამშრომლობის მნიშვნელობა იზრდება.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის სესიები ხშირად გამოიყენება როგორც პლატფორმა:
- ორმხრივი დიპლომატიური შეხვედრებისთვის;
- რეგიონული საკითხების განხილვისთვის;
- უსაფრთხოების და პოლიტიკური თანამშრომლობის საკითხებზე კონსულტაციებისთვის.
ევროპელი პარტნიორები ბოლო წლებში ხაზს უსვამენ რეგიონში:
- სტაბილური დიპლომატიური ურთიერთობების მნიშვნელობას;
- პოლიტიკური დიალოგის აუცილებლობას;
- თანამშრომლობის შენარჩუნებას უსაფრთხოების საკითხებში [2].
უკრაინის ომის ფონზე აღმოსავლეთ ევროპისა და შავი ზღვის რეგიონში თანამშრომლობის საკითხებმა კიდევ უფრო დიდი მნიშვნელობა შეიძინა.
საერთაშორისო ანალიტიკური ცენტრები აღნიშნავენ, რომ:
- რეგიონული პარტნიორობა გავლენას ახდენს უსაფრთხოების გარემოზე;
- დიპლომატიური კომუნიკაციის შენარჩუნება სტაბილურობის მნიშვნელოვანი ფაქტორია;
- პოლიტიკური დიალოგის აღდგენა რეგიონულ თანამშრომლობას ამარტივებს [3].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის უკრაინასთან ურთიერთობა მნიშვნელოვანი რჩება როგორც:
- პოლიტიკური;
- ეკონომიკური;
- უსაფრთხოების;
- საერთაშორისო თანამშრომლობის თვალსაზრისით.
ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობა მრავალ სფეროს მოიცავს, მათ შორის:
- საერთაშორისო ორგანიზაციებში კოორდინაციას;
- რეგიონულ უსაფრთხოების საკითხებს;
- ეკონომიკურ და სატრანზიტო მიმართულებებს.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ურთიერთობების შესაძლო ნორმალიზაცია შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს:
- რეგიონული სტაბილურობისთვის;
- საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობისთვის;
- შავი ზღვის რეგიონში პოლიტიკური კოორდინაციისთვის.
საქართველოს საგარეო პოლიტიკასა და რეგიონულ პროცესებზე დამატებითი ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება SheniAmbebi.ge-ზეც.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ვოლოდიმირ ზელენსკის განცხადება და საქართველოსა და უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრებს შორის გამართული შეხვედრა მიუთითებს, რომ ორივე მხარე დიპლომატიური დიალოგის გაგრძელების და ურთიერთობების სტაბილიზაციის შესაძლებლობას განიხილავს.
მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში თბილისსა და კიევს შორის ურთიერთობები პერიოდულად დაძაბული იყო, მიმდინარე კომუნიკაცია აჩვენებს:
- თანამშრომლობის შენარჩუნების ინტერესს;
- პოლიტიკური დიალოგის მნიშვნელობას;
- რეგიონული პარტნიორობის საჭიროებას.
შემდგომი განვითარება დამოკიდებული იქნება:
- ორმხრივ დიპლომატიურ პროცესებზე;
- რეგიონულ უსაფრთხოების გარემოზე;
- საერთაშორისო პოლიტიკური ვითარების დინამიკაზე.
