რუსული ავიაკომპანია Red Wings-ის მოსკოვი–ბათუმის რეისი აფრენიდან მალევე იძულებული გახდა მოსკოვის ჟუკოვსკის აეროპორტში დაბრუნებულიყო მას შემდეგ, რაც ბორტზე ერთ-ერთმა მგზავრმა თვითმფრინავის საპირფარეშოში ონკანის დაზიანება გამოიწვია, რამაც წყლის გაჟონვა და უკანა ტექნიკური ზონის დატბორვა გამოიწვია.
შემთხვევა მოხდა რეისის შესრულების პროცესში და, გავრცელებული ინფორმაციით, ბორტზე 64 მგზავრი იმყოფებოდა.
მოვლენების აღწერა
გავრცელებული ინფორმაციით, ინციდენტი რუსული ავიაკომპანია Red Wings-ის მოსკოვი–ბათუმის მიმართულებით შესრულებულ რეისზე მოხდა. რუსული ტელეგრამ-არხი BAZA იუწყება, რომ თვითმფრინავი აფრენიდან მალევე იძულებული გახდა უკან დაბრუნებულიყო მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთმა მგზავრმა საპირფარეშოში ონკანი დააზიანა [1].
არსებული ცნობებით, მამაკაცი თვითმფრინავის საპირფარეშოში შევიდა და ხელების დაბანის დროს ონკანის სახელური ზედმეტად ძლიერად მოქაჩა, რის შედეგადაც მოწყობილობა დაზიანდა. ამის შემდეგ ძლიერი წნევით წამოსულმა წყალმა სწრაფად დატბორა თვითმფრინავის უკანა ნაწილში არსებული ტექნიკური ზონა.
ინფორმაციის თანახმად, ბორტგამცილებლებმა წყლის შეჩერება და ონკანის გადაკეტვა დროულად მოახერხეს, თუმცა ეკიპაჟმა უსაფრთხოების გათვალისწინებით ფრენის გაგრძელებაზე უარი თქვა და თვითმფრინავი ჟუკოვსკის აეროპორტში დააბრუნა.
ამ ეტაპზე ოფიციალური ინფორმაცია არ გავრცელებულა იმის შესახებ, დაზიანდა თუ არა თვითმფრინავის ტექნიკური სისტემები ან რამდენ ხანს გაგრძელდა რეისის შეფერხება.
კონტექსტი და ფონი
სამოქალაქო ავიაციაში ტექნიკური უსაფრთხოება ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მიმართულებად მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი შემთხვევები იშვიათია, თვითმფრინავში წყლის სისტემების დაზიანება განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს, რადგან თანამედროვე ავიალაინერებში ტექნიკური და ელექტრონული ინფრასტრუქტურა ერთმანეთთან მჭიდროდაა დაკავშირებული.
ავიაციის საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით, ეკიპაჟი ვალდებულია ნებისმიერი გაუთვალისწინებელი ტექნიკური ან პოტენციურად საფრთხის შემცველი შემთხვევის დროს პრევენციული ზომები მიიღოს. ასეთ შემთხვევებში ხშირია გადაწყვეტილება აეროპორტში დაბრუნების ან უახლოეს ალტერნატიულ აეროპორტში დაშვების შესახებ.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ თვითმფრინავში მცირე ტექნიკური დაზიანებაც კი შესაძლოა უსაფრთხოების დეტალური შეფასების საფუძველი გახდეს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება წყალმომარაგების, ელექტროსისტემების ან ტექნიკური ზონების დატბორვას.
მსგავსი შემთხვევები პერიოდულად მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ფიქსირდება და ხშირად დაკავშირებულია როგორც ტექნიკურ გაუმართაობასთან, ისე ადამიანურ ფაქტორთან. ავიაციის სფეროში მოქმედი უსაფრთხოების პროტოკოლები სწორედ იმისთვის არსებობს, რომ ეკიპაჟმა ნებისმიერი რისკი თავიდან აიცილოს, მაშინაც კი, როდესაც უშუალო საფრთხე დადასტურებული არ არის.
დეტალები და ფაქტები
ტელეგრამ-არხ BAZA-ს ცნობით, ბორტზე 64 მგზავრი იმყოფებოდა [1]. ამავე ინფორმაციით, შემთხვევა აფრენიდან მალევე მოხდა, რის გამოც ეკიპაჟს ჰქონდა შესაძლებლობა თვითმფრინავი საწყის აეროპორტში დაებრუნებინა.
გავრცელებული მონაცემებით, წყალი სწრაფად გავრცელდა თვითმფრინავის უკანა ნაწილში, სადაც ტექნიკური სისტემების ნაწილი მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ბორტგამცილებლებმა წყლის გაჩერება შეძლეს, ეკიპაჟმა პრევენციული გადაწყვეტილება მიიღო და ფრენა აღარ გააგრძელა.
ოფიციალური უწყებების მხრიდან ამ დროისთვის არ გავრცელებულა ინფორმაცია:
- დაშავებულების შესახებ;
- ტექნიკური სისტემების სერიოზული დაზიანების შესახებ;
- მგზავრთა ევაკუაციის აუცილებლობის შესახებ;
- ალტერნატიული რეისის დანიშვნის დეტალებზე.
სამოქალაქო ავიაციის პრაქტიკაში მსგავსი გადაწყვეტილებები უსაფრთხოების საერთაშორისო პრინციპებთან შესაბამისობაში მიიღება. ავიაციის სპეციალისტების განმარტებით, თვითმფრინავში ნებისმიერი გაუთვალისწინებელი ტექნიკური შემთხვევა დამატებით შემოწმებას საჭიროებს, რადგან ფრენის გაგრძელებამ შესაძლოა შემდგომი გართულებები გამოიწვიოს.
ავიაციის სფეროში მოქმედი წესების მიხედვით, ეკიპაჟის პრიორიტეტი ყოველთვის მგზავრებისა და ბორტის უსაფრთხოებაა და არა რეისის გრაფიკის შენარჩუნება.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიო ავიაციის სექტორში უსაფრთხოების პრინციპები მკაცრად რეგულირდება საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციის ორგანიზაციისა და სხვადასხვა ეროვნული საავიაციო სააგენტოს მიერ [2].
საერთაშორისო პრაქტიკაში ეკიპაჟები სპეციალურ მომზადებას გადიან ისეთ შემთხვევებზე რეაგირებისთვის, როგორიცაა:
- ბორტზე ტექნიკური დაზიანება;
- ელექტროსისტემების გაუმართაობა;
- წყლის ან კვამლის გავრცელება;
- სალონის ინფრასტრუქტურის დაზიანება;
- მგზავრთა მიერ გამოწვეული ინციდენტები.
ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის საავიაციო სააგენტოების ანგარიშებში აღნიშნულია, რომ ფრენის შეწყვეტისა და საწყის აეროპორტში დაბრუნების გადაწყვეტილება ხშირ შემთხვევაში სწორედ პრევენციული ხასიათისაა და არ ნიშნავს, რომ ავარიული სიტუაცია უკვე განვითარებულია [3].
სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ თანამედროვე სამოქალაქო ავიაციაში უსაფრთხოების კულტურა ეფუძნება „ნულოვანი რისკის მაქსიმალურ შემცირებას“, რაც გულისხმობს ნებისმიერი პოტენციური საფრთხის ადრეულ ეტაპზე შეფასებას.
მსგავსი შემთხვევები ასევე აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია თვითმფრინავების ტექნიკური მომსახურება, ეკიპაჟის მომზადება და მგზავრების მხრიდან ბორტზე არსებული ინფრასტრუქტურის ფრთხილად გამოყენება.
საქართველოს კონტექსტი
ბათუმი ბოლო წლებში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ტურისტულ მიმართულებად ჩამოყალიბდა და საერთაშორისო ავიარეისების რაოდენობაც გაიზარდა. შესაბამისად, ავიაციის უსაფრთხოების საკითხები საქართველოსთვის პრაქტიკული მნიშვნელობის თემად რჩება.
ქვეყანაში მოქმედი საავიაციო რეგულაციები საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაშია და ფრენების უსაფრთხოებაზე ზედამხედველობას საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო ახორციელებს [4].
საქართველოს მიმართულებით შესრულებული საერთაშორისო რეისები სხვადასხვა უცხოური ავიაკომპანიის მიერ ხორციელდება, რის გამოც ნებისმიერი ინციდენტი, მათ შორის ტექნიკური შეფერხებები, მგზავრთა უსაფრთხოების საკითხებთან ერთად ტურისტულ და სატრანსპორტო პროცესებზეც ახდენს გავლენას.
ავიაციის სფეროსთან დაკავშირებული მოვლენები და საერთაშორისო ტრანსპორტის საკითხები პერიოდულად შუქდება პლატფორმაზე SheniAmbebi.ge, სადაც განიხილება როგორც რეგიონული, ისე საერთაშორისო მნიშვნელობის თემები.
სპეციალისტების შეფასებით, მსგავსი შემთხვევები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს იმ გარემოებას, რომ ავიაციაში უსაფრთხოების პროტოკოლები ხშირად უფრო მკაცრია, ვიდრე სხვა სატრანსპორტო სექტორებში, რადგან ნებისმიერი ტექნიკური გაუმართაობა დამატებით კონტროლს საჭიროებს.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
Red Wings-ის მოსკოვი–ბათუმის რეისის ჟუკოვსკის აეროპორტში დაბრუნება უკავშირდება ბორტზე მომხდარ ტექნიკურ ინციდენტს, რომელმაც წყლის გაჟონვა და თვითმფრინავის უკანა ტექნიკური ნაწილის დატბორვა გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ ეკიპაჟმა წყლის შეჩერება შეძლო, მიღებული გადაწყვეტილება ასახავს სამოქალაქო ავიაციაში მოქმედ უსაფრთხოების პრინციპებს, სადაც პრევენციული რეაგირება ერთ-ერთ მთავარ სტანდარტად მიიჩნევა.
ამ ეტაპზე არსებული ინფორმაციით, შემთხვევას მსხვერპლი ან მძიმე შედეგები არ მოჰყოლია, თუმცა ინციდენტი კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ თვითმფრინავში ნებისმიერი ტექნიკური შეფერხება, თუნდაც საყოფაცხოვრებო სისტემასთან დაკავშირებული, უსაფრთხოების დეტალურ შეფასებას საჭიროებს.
საერთაშორისო ავიაციის პრაქტიკა მიუთითებს, რომ მსგავსი გადაწყვეტილებები ძირითადად მიმართულია პოტენციური რისკების თავიდან ასაცილებლად და არა უკვე განვითარებულ ავარიულ მდგომარეობაზე რეაგირებისთვის. სწორედ ამიტომ, ფრენის შეწყვეტა და საწყის აეროპორტში დაბრუნება ავიაციის სფეროში უსაფრთხოების ნორმალურ პროცედურად განიხილება.
წყაროები
- BAZA Telegram Channel. Incident report on Red Wings Moscow-Batumi flight. Available from: BAZA Telegram Channel
- International Civil Aviation Organization. Safety Management Manual. Available from: ICAO Safety Management Resources
- European Union Aviation Safety Agency. Aircraft operational safety guidance. Available from: EASA Safety Publications
- საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო. ავიაციის უსაფრთხოების რეგულაციები. Available from: საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო
