ჩინეთის ორ ყოფილ თავდაცვის მინისტრს, ვეი ფენგესა და ლი შანფუს, კორუფციის საქმეზე სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს, თუმცა განაჩენი ორწლიან გადავადებას ითვალისწინებს.
ჩინური მედიისა და ოფიციალური წყაროების ინფორმაციით, საქმე ეხება ქრთამის აღებას, გავლენის გამოყენებასა და უკანონო შეღავათების მიღებას [1].
მოვლენების აღწერა
ჩინეთის ხელისუფლებამ ყოფილი თავდაცვის მინისტრების — ვეი ფენგესა და ლი შანფუს — წინააღმდეგ კორუფციის საქმეებზე გამამტყუნებელი გადაწყვეტილება მიიღო. გავრცელებული ინფორმაციით, ორივე მათგანს სიკვდილით დასჯა მიესაჯა ორწლიანი გადავადებით, რაც ჩინეთის სამართლებრივ პრაქტიკაში განსაკუთრებული კატეგორიის სასჯელს წარმოადგენს [1].
ოფიციალური ცნობებით, ლი შანფუ ეჭვმიტანილი იყო განსაკუთრებით დიდი ოდენობის ქრთამის მიღებაში, ასევე სხვების მოსყიდვასა და თანამდებობრივი გავლენის პირადი ინტერესებისთვის გამოყენებაში.
გამოძიების მასალების მიხედვით, ვეი ფენგეს ბრალად ედება დიდი ოდენობით თანხისა და ძვირფასი ნივთების მიღება, ასევე სხვადასხვა პირისთვის უკანონო შეღავათების მოპოვებაში დახმარება [2].
ლი შანფუ ჩინეთის თავდაცვის მინისტრის თანამდებობას 2023 წლის მარტიდან ოქტომბრამდე იკავებდა, ხოლო ვეი ფენგე ამ პოსტზე 2018-2023 წლებში მუშაობდა.
კონტექსტი და ფონი
ჩინეთში ბოლო წლების განმავლობაში კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა სახელმწიფოს ერთ-ერთ მთავარ პოლიტიკურ მიმართულებად რჩება. პრეზიდენტ Xi Jinping-ის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ანტიკორუფციული კამპანია შეეხო როგორც სამოქალაქო, ისე სამხედრო სტრუქტურებს.
განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელ არმიას, სადაც ბოლო წლებში არაერთი მაღალი თანამდებობის პირი გახდა გამოძიების ობიექტი.
ექსპერტების შეფასებით, თავდაცვის სექტორში კორუფციის წინააღმდეგ მკაცრი ზომები ჩინეთის ხელისუფლებისთვის არა მხოლოდ სამართლებრივი, არამედ პოლიტიკური და სტრატეგიული მნიშვნელობის საკითხია.
ლი შანფუს საქმე განსაკუთრებით ყურადღების ცენტრში მოექცა, რადგან ის ჩინეთის თავდაცვის მინისტრის პოსტიდან მოულოდნელად გაათავისუფლეს. რამდენიმე თვის განმავლობაში საჯაროდ უცნობი იყო მისი გაუჩინარების მიზეზები, სანამ ხელისუფლებამ კორუფციის გამოძიების შესახებ ინფორმაცია არ გაავრცელა [3].
ჩინეთის პოლიტიკურ სისტემაში მსგავსი საქმეები ხშირად დაკავშირებულია პარტიულ დისციპლინასთან, სამხედრო სტრუქტურების კონტროლთან და სახელმწიფო მმართველობის ეფექტიანობის დემონსტრირებასთან.
დეტალები და ფაქტები
ოფიციალური ცნობებით, ლი შანფუს გამოძიება შეეხებოდა:
- განსაკუთრებით დიდი ოდენობის ქრთამის მიღებას;
- გავლენის გამოყენებას;
- სხვებისთვის უკანონო შეღავათების მიღებაში დახმარებას;
- „პოლიტიკური მოვალეობების შეუსრულებლობას“ [1].
ვეი ფენგეს წინააღმდეგ დაწყებულმა გამოძიებამ, ჩინური მხარის ინფორმაციით, დაადგინა:
- ქრთამის სახით „უზარმაზარი თანხისა“ და ძვირფასი ნივთების მიღება;
- პერსონალური გარიგებების ხელშეწყობა;
- თანამდებობრივი გავლენის გამოყენება [2].
ჩინეთის კანონმდებლობით, სიკვდილით დასჯა ორწლიანი გადავადებით ხშირად ნიშნავს, რომ სასჯელი მოგვიანებით სამუდამო პატიმრობით იცვლება, თუ მსჯავრდებული დამატებით დანაშაულს არ ჩაიდენს.
გავრცელებული ინფორმაციით, ორივე ყოფილი მინისტრის შემთხვევაში სწორედ ასეთი მექანიზმი ამოქმედდება. მათ საბოლოოდ სამუდამო პატიმრობა შეეფარდებათ შემდგომი შეღავათის ან პირობით ვადამდე გათავისუფლების შესაძლებლობის გარეშე.
საქმე საერთაშორისო მედიაშიც ფართოდ გაშუქდა, რადგან ორივე ფიგურა ჩინეთის სამხედრო და პოლიტიკური სისტემის მაღალჩინოსანი წარმომადგენელი იყო.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ჩინეთში კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა საერთაშორისო დონეზეც ყურადღების საგანია. ანტიკორუფციული კამპანია წლების განმავლობაში შეეხო:
- სამხედრო ლიდერებს;
- სახელმწიფო კომპანიების ხელმძღვანელებს;
- პარტიულ მაღალჩინოსნებს;
- რეგიონულ ადმინისტრაციებს.
საერთაშორისო ანალიტიკოსების ნაწილი მიიჩნევს, რომ მსგავსი საქმეები სახელმწიფოს მხრიდან ინსტიტუციური კონტროლის გაძლიერების მცდელობას ასახავს, თუმცა კრიტიკოსები პერიოდულად პოლიტიკურ ელემენტებზეც მიუთითებენ.
სიკვდილით დასჯა კორუფციისთვის მსოფლიოს ქვეყნების უმეტესობაში არ გამოიყენება, თუმცა ჩინეთში მძიმე ეკონომიკური და სახელმწიფოებრივი დანაშაულებისთვის ეს სასჯელი კანონით კვლავ მოქმედებს [4].
უფლებადამცველი ორგანიზაციები ხშირად აკრიტიკებენ ჩინეთში სასჯელის ამ ფორმის გამოყენებას და სასამართლო პროცესების გამჭვირვალობას, მაშინ როდესაც ჩინეთის ხელისუფლება ანტიკორუფციულ კამპანიას სახელმწიფო სტაბილურობისა და საზოგადოებრივი ნდობის დაცვის აუცილებელ ინსტრუმენტად წარმოადგენს.
რეგიონში მსგავსი საქმეები გავლენას ახდენს ასევე უსაფრთხოების და სამხედრო პოლიტიკის შეფასებებზეც, რადგან თავდაცვის სექტორში კორუფცია ხშირად უკავშირდება სამხედრო შესყიდვებს, ტექნოლოგიურ პროექტებსა და სტრატეგიულ რესურსებს.
საქართველოს კონტექსტი
ჩინეთში მიმდინარე პროცესები საქართველოსთვისაც ინტერესის საგანია, რადგან ჩინეთი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და პოლიტიკური აქტორია გლობალურ სისტემაში.
საქართველოსა და ჩინეთს შორის ბოლო წლებში გაიზარდა:
- სავაჭრო ურთიერთობები;
- სატრანსპორტო და ლოგისტიკური თანამშრომლობა;
- ინფრასტრუქტურული პროექტების მიმართულებით კონტაქტები.
ამ ფონზე, ჩინეთის შიდა პოლიტიკური და ინსტიტუციური პროცესები საერთაშორისო ანალიტიკური ინტერესის ნაწილად რჩება.
კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა და სახელმწიფო ინსტიტუტების გამჭვირვალობა საქართველოშიც აქტუალური თემებია. საერთაშორისო ინდექსები ხშირად განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ საჯარო სექტორის ანგარიშვალდებულებასა და ანტიკორუფციულ მექანიზმებს.
მსგავსი საერთაშორისო პოლიტიკური და ეკონომიკური პროცესები პერიოდულად განიხილება ქართულ მედიაშიც, მათ შორის SheniAmbebi.ge-ზე გამოქვეყნებულ მასალებში, რომლებიც გლობალურ პოლიტიკას, საერთაშორისო ურთიერთობებსა და ეკონომიკურ პროცესებს ეხება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ჩინეთის ყოფილი თავდაცვის მინისტრების წინააღმდეგ გამოტანილი განაჩენი კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ ქვეყნის ხელისუფლება ანტიკორუფციულ კამპანიას სამხედრო სექტორშიც აქტიურად აგრძელებს.
საქმე განსაკუთრებულ ყურადღებას იწვევს იმის გამო, რომ ორივე ფიგურა ჩინეთის სამხედრო-პოლიტიკურ სისტემაში მაღალ თანამდებობას იკავებდა და თავდაცვის სფეროს ხელმძღვანელობდა.
განაჩენი ასევე აჩვენებს ჩინეთის სამართლებრივი სისტემის სპეციფიკას, სადაც მძიმე კორუფციული დანაშაულებისთვის კვლავ გამოიყენება სიკვდილით დასჯის მექანიზმი, მათ შორის ორწლიანი გადავადების ფორმით.
შემდგომი პროცესები სავარაუდოდ დამოკიდებული იქნება როგორც სასამართლო და საპატიმრო პროცედურებზე, ისე ჩინეთის შიდა პოლიტიკურ და ინსტიტუციურ ცვლილებებზე.
წყაროები
- Xinhua News Agency. Official reports on corruption cases involving former Chinese defense ministers. Beijing; 2026.
- China Daily. Investigation details concerning Wei Fenghe and Li Shangfu. Beijing; 2026.
- Reuters. China expels former defence ministers over corruption allegations. London; 2026.
- Amnesty International. Death penalty and anti-corruption policies in China. London; 2025.
