საქართველოში ნავთოპროდუქტების ბაზარზე საწვავის დეფიციტი მოსალოდნელი არ არის, თუმცა ფასების ცვალებადობა სავარაუდოდ გაგრძელდება — ამის შესახებ ნავთობიმპორტიორთა კავშირის თავმჯდომარემ ვახტანგ იობაშვილმა განაცხადა. მისი თქმით, ფასების ცვლილება დამოკიდებულია ნავთობის საერთაშორისო ბაზარზე არსებულ ვითარებაზე, სადაც ნედლი ნავთობის მიწოდების შემცირება უკვე ახდენს გავლენას ფასებზე. განცხადება გაკეთდა იმ ფონზე, როდესაც საქართველოში საწვავის ფასები უკვე გაიზარდა და ბრენდირებულ გასამართ სადგურებზე ფასების კორექტირება მარტის დასაწყისიდან დაიწყო.
მოვლენების აღწერა
ნავთობიმპორტიორთა კავშირის თავმჯდომარე ვახტანგ იობაშვილი აცხადებს, რომ საქართველოში ნავთობპროდუქტების დეფიციტის საფრთხე არ არსებობს, მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის მიწოდების შემცირება და ფასების ზრდა ფიქსირდება.
იობაშვილის თქმით, კომპანიები უკვე ახორციელებენ ახალი პარტიების შესყიდვას და ცდილობენ საწვავის იმ ბაზრებიდან იმპორტს, სადაც ფასი შედარებით დაბალია.
მისი განმარტებით, ბაზარზე მოსალოდნელია ფასების ცვლილება და პერიოდული რყევები, თუმცა ეს პროცესი ნავთობის გლობალურ ბაზარზე მიმდინარე მოვლენებს უკავშირდება.
„საწვავის ახალი პარტიების შესყიდვები დავიწყეთ და ვეძებთ იმ ბაზრებს, სადაც პროდუქტი შედარებით იაფია. სრული პასუხისმგებლობით შემიძლია ვთქვა, რომ საქართველოს ნავთოპროდუქტების ბაზარზე დეფიციტი არ ემუქრება. თუმცა ფასების ცვალებადობა იქნება“, — აღნიშნა იობაშვილმა.
მისივე თქმით, ნავთობის მიწოდების შემცირება უკვე აისახა გადამამუშავებელ სექტორზე, სადაც ნედლი ნავთობის ნაკლებობამ გარკვეული დეფიციტი შექმნა.
კონტექსტი და ფონი
საწვავის ფასები საქართველოში ტრადიციულად დამოკიდებულია საერთაშორისო ნავთობის ბაზარზე მიმდინარე პროცესებზე. ქვეყანა ნავთობპროდუქტების მნიშვნელოვან ნაწილს იმპორტით იღებს, რის გამოც გლობალური ფასების ცვლილება პირდაპირ აისახება ადგილობრივ ბაზარზეც.
ნავთობის საერთაშორისო ბაზარზე ფასების ზრდა ხშირად დაკავშირებულია მიწოდების შემცირებასთან, გეოპოლიტიკურ დაძაბულობასთან, ან გადამამუშავებელ სექტორში წარმოების შეფერხებასთან.
ბოლო პერიოდში მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის მიწოდების შემცირების შესახებ გავრცელებულმა ინფორმაციამ გავლენა იქონია საწვავის ფასებზე სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის საქართველოშიც.
დეტალები და ფაქტები
საქართველოში მოქმედ ბრენდირებულ გასამართ სადგურებზე საწვავის ფასების ზრდა მარტის პირველ ნახევარში დაფიქსირდა.
ბაზარზე არსებული მონაცემების მიხედვით, ფასების კორექტირება 7 მარტიდან დაიწყო. რამდენიმე მსხვილმა ქსელმა საწვავის ღირებულება ეტაპობრივად გაზარდა.
ბოლო ცვლილებების მიხედვით, ზოგიერთ გასამართ სადგურზე საწვავის ფასი 2-დან 12 თეთრამდე გაიზარდა.
დიზელის ტიპის საწვავზე ზრდა შედარებით მაღალი აღმოჩნდა — რიგ ქსელებში ფასმა დაახლოებით 18 თეთრით მოიმატა.
ექსპერტების შეფასებით, დიზელის ფასის უფრო სწრაფი ზრდა დაკავშირებულია როგორც საერთაშორისო ბაზარზე მოთხოვნის ზრდასთან, ისე მიწოდების ჯაჭვში არსებულ ცვლილებებთან.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საწვავის ფასების ზრდა მხოლოდ საქართველოს ბაზარზე არ ფიქსირდება. ბოლო პერიოდში ნავთობის ფასების მატება საერთაშორისო ბაზრებზეც შეინიშნება.
გლობალური ენერგეტიკული ბაზრის ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ნავთობის ფასებზე გავლენას ახდენს რამდენიმე ფაქტორი, მათ შორის ნედლი ნავთობის მიწოდების შემცირება და ენერგორესურსებზე მოთხოვნის ზრდა.
მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის მიწოდების შემცირების შემთხვევაში გადამამუშავებელ სექტორში წარმოების მოცულობა მცირდება, რაც საბოლოოდ საწვავის ფასების ზრდას იწვევს.
ეს ტენდენცია ერთდროულად აისახება სხვადასხვა ქვეყნის ბაზრებზე, განსაკუთრებით იმ სახელმწიფოებში, რომლებიც ენერგორესურსების იმპორტზე არიან დამოკიდებული.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში საწვავის ბაზარი მთლიანად იმპორტირებულ ნავთობპროდუქტებზეა დამოკიდებული, რის გამოც საერთაშორისო ბაზარზე არსებული ცვლილებები ადგილობრივ ფასებზე შედარებით სწრაფად აისახება.
ქვეყანაში საწვავის იმპორტი ძირითადად რამდენიმე მიმართულებიდან ხორციელდება, მათ შორის ევროპისა და რეგიონული ბაზრებიდან.
ბოლო განცხადებების მიხედვით, იმპორტიორები ცდილობენ საწვავის შესყიდვას იმ ქვეყნებიდან, სადაც პროდუქტის ფასი შედარებით დაბალია და მიწოდების ჯაჭვი უფრო სტაბილურია.
საქართველოს საწვავის ბაზარზე მიმდინარე პროცესების შესახებ ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც წარმოდგენილია ეკონომიკისა და ენერგეტიკის სფეროში მიმდინარე მოვლენები.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ნავთობიმპორტიორთა კავშირის წარმომადგენლების განცხადებით, საქართველოში საწვავის დეფიციტი მოსალოდნელი არ არის, თუმცა ფასების ცვლილება შესაძლოა გაგრძელდეს.
ადგილობრივ ბაზარზე მიმდინარე ფასების კორექტირება უკავშირდება საერთაშორისო ენერგეტიკულ ბაზარზე არსებულ ტენდენციებს, მათ შორის ნავთობის მიწოდების შემცირებას და მოთხოვნის ცვლილებას.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ასეთ პირობებში საწვავის ბაზარზე ფასების პერიოდული რყევა ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა და მსგავსი პროცესები ხშირად დამოკიდებულია გლობალურ ეკონომიკურ და ენერგეტიკულ ფაქტორებზე.
წყაროები
- International Energy Agency. Global oil market trends and supply outlook.
https://www.iea.org
