ბათუმში, შავშეთის ქუჩაზე მდებარე ერთ-ერთ სავაჭრო ობიექტში აგროქიმიური საშუალებების არალეგალური რეალიზაციის ფაქტი გამოვლინდა. სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, შპს „ორსა“ პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების საბითუმო და საცალო გაყიდვას ახორციელებდა სავალდებულო აღიარების გარეშე, რაც საქართველოს კანონმდებლობით აკრძალულია. უწყების ცნობით, დარღვეული იყო პროდუქციის შეფუთვის მთლიანობაც, რის გამოც ბიზნესოპერატორს შეუჩერდა საწარმოო პროცესი და დაეკისრა შესაბამისი ადმინისტრაციული სანქცია.
მოვლენების აღწერა
სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, შემოწმების შედეგად ბათუმში, შავშეთის ქუჩაზე მდებარე შპს „ორსას“ საქმიანობაში გამოვლინდა კანონდარღვევები, რომლებიც დაკავშირებულია პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების რეალიზაციასთან. სააგენტოს განცხადებით, კომპანია აგროქიმიური საშუალებების საბითუმო და საცალო გაყიდვას ახორციელებდა სავალდებულო სახელმწიფო აღიარების გარეშე, რაც მოქმედი რეგულაციების დარღვევად ითვლება.
უწყების ინფორმაციით, ინსპექტირების პროცესში ასევე დადგინდა, რომ რეალიზაციისთვის განკუთვნილი პროდუქციის ნაწილი დაზიანებული შეფუთვით იყო წარმოდგენილი. არსებული კანონმდებლობის მიხედვით, აგროქიმიური და პესტიციდური საშუალებების გაყიდვა დაზიანებული შეფუთვით დაუშვებელია, რადგან ასეთ შემთხვევაში იზრდება როგორც გარემოს დაბინძურების, ასევე ადამიანის ჯანმრთელობაზე უარყოფითი ზემოქმედების რისკი.
სურსათის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, აღნიშნული დარღვევების გამო ბიზნესოპერატორს შეუჩერდა საწარმოო პროცესი და მას დაეკისრა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჯარიმა. უწყების ინფორმაციით, სამართლებრივი რეაგირება განხორციელდა შესაბამისი ადმინისტრაციული პროცედურების დაცვით.
კონტექსტი და ფონი
აგროქიმიური საშუალებები, მათ შორის პესტიციდები, ფართოდ გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში მცენარეთა დაცვისა და მოსავლის გაუმჯობესების მიზნით. თუმცა მათი გამოყენება მკაცრად რეგულირდება, რადგან არასწორი შენახვა, ტრანსპორტირება ან რეალიზაცია შეიძლება დაკავშირებული იყოს როგორც გარემოსდაცვით, ასევე ჯანმრთელობის რისკებთან.
საქართველოს კანონმდებლობა ამ სფეროში განსაზღვრავს მკაფიო მოთხოვნებს როგორც იმპორტის, ასევე რეალიზაციისა და შენახვის პროცესებზე. რეგულაციები მიზნად ისახავს იმის უზრუნველყოფას, რომ აგროქიმიური საშუალებები ბაზარზე მოხვდეს მხოლოდ შესაბამისი კონტროლისა და უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვით.
სურსათის ეროვნული სააგენტო ახორციელებს სახელმწიფო კონტროლს სურსათის, ცხოველის საკვების, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის მიმართულებით. სააგენტოს უფლებამოსილებაში შედის ბიზნესოპერატორების შემოწმება, რეგულაციების შესრულების მონიტორინგი და დარღვევების გამოვლენის შემთხვევაში შესაბამისი ზომების მიღება.
პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების სფეროში კონტროლის გაძლიერება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან მათი არასწორი გამოყენება შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ნიადაგის, წყლისა და ეკოსისტემების დაბინძურებასთან.
დეტალები და ფაქტები
სურსათის ეროვნული სააგენტოს განცხადებით, გამოვლენილი დარღვევები უკავშირდება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული სავალდებულო აღიარების მოთხოვნის შეუსრულებლობას. სააგენტო განმარტავს, რომ ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელება შესაბამისი რეგისტრაციისა და აღიარების გარეშე დაუშვებელია.
საქართველოს „სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის კოდექსის“ მიხედვით, გარკვეული ტიპის საქმიანობა, მათ შორის აგროქიმიური საშუალებების რეალიზაცია, ექვემდებარება სახელმწიფო აღიარებას. აღნიშნული პროცედურა გულისხმობს, რომ ბიზნესოპერატორი წინასწარ უნდა აკმაყოფილებდეს უსაფრთხოების, შენახვისა და რეალიზაციის მოთხოვნებს [1].
სააგენტოს ინფორმაციით, ინსპექტირებისას გამოვლენილი იყო ასევე შეფუთვის მთლიანობის დარღვევა. რეგულაციების მიხედვით, აგროქიმიური პროდუქციის რეალიზაცია შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პროდუქცია წარმოდგენილია ქარხნული, დაუზიანებელი შეფუთვით და შესაბამისი ეტიკეტირებით.
ამ მოთხოვნების მიზანია მომხმარებლის ინფორმირება პროდუქტის შემადგენლობის, გამოყენების წესებისა და უსაფრთხოების ზომების შესახებ. დაზიანებული შეფუთვა კი ზრდის რისკს, რომ პროდუქტი არასწორად იქნას გამოყენებული ან გარემოში მოხვდეს.
სააგენტოს ცნობით, გამოვლენილი დარღვევების საფუძველზე ბიზნესოპერატორს შეუჩერდა საწარმოო პროცესი, რაც ნიშნავს, რომ საქმიანობის გაგრძელება შესაძლებელია მხოლოდ რეგულაციების სრულად შესრულების შემდეგ.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
პესტიციდებისა და აგროქიმიური საშუალებების რეგულირება საერთაშორისო დონეზე ფართოდ გავრცელებული პრაქტიკაა. ევროპის კავშირში, მაგალითად, მოქმედებს მკაცრი რეგულაციები, რომლებიც განსაზღვრავს როგორც პროდუქციის რეგისტრაციას, ასევე მისი ბაზარზე განთავსების წესებს.
ევროკავშირის შესაბამისი რეგულაციები ითვალისწინებს, რომ პესტიციდური პროდუქტი ბაზარზე მხოლოდ მას შემდეგ შეიძლება განთავსდეს, რაც ის გაივლის უსაფრთხოების შეფასებას და მიიღებს შესაბამის ავტორიზაციას [2].
მსგავსი რეგულაციები მოქმედებს სხვა ქვეყნებშიც, მათ შორის აშშ-ში, სადაც გარემოს დაცვის სააგენტო პასუხისმგებელია პესტიციდების რეგისტრაციასა და მონიტორინგზე [3]. ამ სისტემების მთავარი მიზანია აგროქიმიური საშუალებების გამოყენების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და გარემოზე მათი ზემოქმედების შემცირება.
საერთაშორისო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ რეგულაციების დარღვევა შეიძლება დაკავშირებული იყოს როგორც ეკონომიკურ, ასევე ეკოლოგიურ რისკებთან, რის გამოც სახელმწიფო უწყებები რეგულარულად ატარებენ მონიტორინგსა და ინსპექტირებას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში აგროქიმიური საშუალებების ბაზარი ბოლო წლებში აქტიურად ვითარდება, რაც დაკავშირებულია სოფლის მეურნეობის სექტორის ზრდასთან. შესაბამისად, იზრდება რეგულაციების შესრულების მნიშვნელობაც, რათა ბაზარზე არსებული პროდუქცია იყოს უსაფრთხო და კონტროლირებადი.
სურსათის ეროვნული სააგენტო პერიოდულად ატარებს გეგმურ და არაგეგმურ ინსპექტირებებს აგროქიმიური საშუალებების რეალიზაციის ობიექტებში. მსგავსი ღონისძიებების მიზანია ბაზარზე არსებული პროდუქციის კონტროლი და კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულების უზრუნველყოფა.
აგროქიმიური საშუალებების არალეგალური რეალიზაცია შეიძლება გავლენას ახდენდეს როგორც მომხმარებელთა უსაფრთხოებაზე, ასევე ბაზრის კონკურენტულ გარემოზე. რეგულაციების დაცვა აუცილებელია იმისთვის, რომ ყველა ბიზნესოპერატორი მოქმედებდეს ერთნაირი წესების ფარგლებში.
საქართველოს სოფლის მეურნეობის სექტორის განვითარებასთან ერთად იზრდება ასევე სახელმწიფო კონტროლის მნიშვნელობა. მსგავსი საკითხების შესახებ ინფორმაციას რეგულარულად ავრცელებენ როგორც ოფიციალური უწყებები, ასევე საინფორმაციო პლატფორმები, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ბათუმში გამოვლენილი შემთხვევა აჩვენებს, რომ აგროქიმიური საშუალებების რეალიზაციის სფეროში სახელმწიფო კონტროლი აქტიურად მიმდინარეობს. რეგულაციების შესრულება ამ სექტორში მნიშვნელოვანია როგორც გარემოს დაცვის, ისე საზოგადოებრივი უსაფრთხოების თვალსაზრისით.
პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების ბაზარი საჭიროებს მკაფიო რეგულაციებსა და მონიტორინგს, რადგან ამ პროდუქტების გამოყენება პირდაპირ არის დაკავშირებული სოფლის მეურნეობის პროცესებთან და ეკოლოგიურ უსაფრთხოებასთან.
ინსპექტირების შედეგად გამოვლენილი დარღვევები მიუთითებს იმაზე, რომ რეგულაციების აღსრულება პრაქტიკაში მუდმივ ყურადღებას საჭიროებს. სახელმწიფო უწყებების მიერ განხორციელებული კონტროლი წარმოადგენს მექანიზმს, რომელიც მიზნად ისახავს ბაზარზე უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვას და კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულებას.
ლინკი: https://nfa.gov.ge/Ge/Files/ViewFile/5800
წყაროები
- საქართველოს პარლამენტი. სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის კოდექსი. ხელმისაწვდომია: https://nfa.gov.ge/Ge/Files/ViewFile/5800
- European Commission. Pesticides in the European Union – Authorisation and Control. ხელმისაწვდომია: https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides_en
- United States Environmental Protection Agency. Pesticide Registration Process. ხელმისაწვდომია: https://www.epa.gov/pesticide-registration
