ილონ მასკის კომპანიის, „იქსის“ ფრანგულ ოფისებში სამართალდამცველები ჩხრეკას ატარებენ

2026 წლის 3 თებერვალს საფრანგეთის პროკურატურის კიბერდანაშაულის განყოფილებამ პარიზში მყოფი ამერიკელი მილიარდერის ილონ მასკის მიერ შექმნილი სოციალური ქსელის X ფრანგული ოფისები ჩხრეკა დაიწყო. ჩხრეკები მიმდინარეობს Europol-ის და საფრანგეთის პოლიციის კიბერდანაშაულთან ბრძოლის დეპარტამენტის მხარდაჭერით გამოძიების ფარგლებში, რომელიც 2025 წლის იანვრიდან იძიებს პოტენციურ სამართალდარღვევებს უგულებელყოფის, ალგორითმული მიკერძოების და პარალელურად სხვა სარისკო ფაქტორების კვალზე [1][10][11] .

ჩხრეკა და გამოძიება მნიშვნელოვანიებულია, რადგან ის ეხება სოციალური ქსელ X-ის მოქმედებას ევროპულ სამართლებასთან შესაბამისობაში, მათ შორის პლატფორმის ალგორითმთა მართვასა და შესაძლო უკანონო ინფ Luენციასა თუ უკონტროლო კონტენტის გავრცელებას. ირიბად გამომდინარეობს კითხვები მართლმსაჯულების, კიბერდანაშაულის სამართლისა და ტექნოლოგიური პლატფორმების პასუხისმგებლობის შესახებ ევროპაში.

მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია

საფრანგეთის პროკურატურის კიბერდანაშაულის განყოფილებამ 2026 წლის 3 თებერვალს X-ის პარიზის ოფისებში ჩხრეკები დაიწყო [1][10] . გამოძიება ოფიციალურად დაიწყო 2025 წლის იანვარში და თავდაპირველად ფოკუსირებული იყო ალგორითმული მიკერძოების შესახებ საჩივარზე, რომელიც ფრანგი დეპუტატის, ერიკ ბოთორელის მიერ იქნა წარდგენილი [1][10] . პროკურატურის განცხადებით, საჩივარი უკავშირდებოდა ეჭვებს, რომ X-ის ალგორითმი შესაძლოა მიზანმიმართულად შთანთქავდა გარკვეულ ტიპის ინფორმაციას და მისცემდა ძალზედ განსხვავებულ გავლენას შინაარსის რეკომენდაციაზე, რაც საფრთხეს უქმნის ავტომატური მონაცემთა დამუშავების სისტემების ნეიტრალურ ფუნქციონირებას [10] .

პროკურატურის ინფორმაციით, გამოძიება გაფართოვდა და უპირველეს ყოვლისა ეხება შემდეგ კვალიფიკაციას: სხვისი ინტერნეტ მომხმარებელთა თვალთახედვის განხილვა, ბავშვთა პორნოგრაფიული გამოსახულებების წარმოება და ფართო განაწილება, სექსუალურად ექსტრემალური „Deepfake“ მასალის წარმოება, ჰოლოკოსტის უარყოფა და ავტომატიზებული სისტემების „ადვილად“ მანიპულირებადობა [10][11] . ამ სასამართლო პროცესის ფარგლებში ილონ მასკი და X-ის ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი ლინდა იაკარინო დაბარებულნი არიან საპასუხოდ მოსმენაზე 20 აპრილს [10][6] . X-ის წარმომადგენლობა ამ გადაწყვეტილებაზე კომენტარს არ აკეთებს [1][10] .

გამოძიების ნაწილი იყო Europol-ის მხარდაჭერით და ფრანგული სამართალდამცავი სტრუქტურების კოორდინაციით განხორციელებული ჩხრეკები [1][10] . პროკურატურის განცხადებაში ასევე აღნიშნულია, რომ ისინი აღარ გამოიყენებენ X-ის პლატფორმას ოფიციალური კომუნიკაციისთვის და გადავლენ სხვა სოციალური ქსელების გამოყენებაზე [10] .

კონტექსტი და ფონი

სოციალური ქსელი X, რომელიც ადრე იყო ცნობილი როგორც Twitter, 2022 წელს ილონ მასკმა შეიძინა და მას შემდეგ პლატფორმის მართვის სტილი და ალგორითმული ფუნქციები მრავალი ქვეყნისთვის პრობლემური გახდა [20] . ევროპის ქვეყნებში და ევროკავშირის დონეზე გაჩნდა კითხვები კონტენტის მართვის, აპლიკაციების ალგორითმული რეკომენდაციისა და დეზინფორმაციის გავრცელების შესახებ [20] .

ფრანგი დეპუტატის საჩივარი, რომელიც 2025 წლის იანვარში შესულია პროკურატურაში, უკავშირდება ალგორითმის მოქმედებას, რომელიც შესაძლოა ნეგატიურად ემოქმედა პლატფორმაზე რეკომენდირებულ შინაარსზე და პოლიტიკურ დისკურსზე [10] . ამ საჩივარმა გამოიწვია გამოძიების დაწყება, რომელსაც ახლა უკვე სხვა სერიოზული კვალიფიკაციური მიმართულებებიც აქვს და რომელიც მასშტაბურად მოიცავს პლატფორმის შინაარსის მართვას და უსაფრთხოების განმახორციელებელი წესების შესრულებას.

მსოფლიო დონის საუბრები და პრეცედენტები ინტერნეტ პლატფორმებთან დაკავშირებით ხშირად ეხება „დიდი ტექნოლოგიური კომპანიების“ მნიშვნელობას საჯარო დისკურსში და კიბერდანაშაულთან ბრძოლის, მონაცემთა დაცვისა და დეზინფორმაციასთან ანგარიშვალდებულებას. ბევრი ქვეყანა, მათ შორის ევროპელი კანონმდელები, ცდილობს დაწესოს მკაცრი რეგულაციები, რომლითაც პლატფორმები უნდა შეასრულონ ადგილობრივი კანონები.

დეტალები და ფაქტები

გამოძიებაში გამოჩნდება შემდეგი ფაქტობრივი ელემენტები:

• X-ის პარიზის ოფისებში ჩხრეკები მიმდინარეობს საფრანგეთის პროკურატურის კიბერდანაშაულის განყოფილების მიერ Europol-ის მხარდაჭერით [1][10] .
• გამოძიება დაიწყო 2025 წლის იანვარში ერიკ ბოთორელის საჩივრის საფუძველზე ალგორითმული მიკერძოების საკითხზე [1][10] .
• გამოძიება გაფართოვდა და ახლა ეფუძნება სერიოზულ ბრალდებებს ბავშვთა პორნოგრაფიული გამოსახულებების გავრცელებაზე, სექსუალურად ექსტრემალური Deepfake კონტენტის წარმოებაზე და ჰოლოკოსტის უარყოფის გავრცელებაზე [10][11] .
• ილონ მასკი და ლინდა იაკარინო დაბარებულნი არიან კითხვაზე 20 აპრილის hearing-ზე პარიზში [10][6] .
• პროკურატურის განცხადებაში ნათქვამია, რომ გამოძიება მიმდინარეობს იმისათვის, რომ X-ის საქმიანობა შეესაბამებოდეს ფრანგულ კანონმდებლობას [10] .

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

ევროპარლამენტები და ევროკომისია აქტიურად იძიებენ ინტერნეტ პლატფორმების პასუხისმგებლობას და დაცულობას. ევროკომისიამ 2025 წლის იანვარში მოითხოვა X-ის ალგორითმის შესახებ ინფორმაცია და 120 მილიონი ევროს ჯარიმა მისი სადაზღვევო პრაქტიკისთვის, რაც დაკავშირებულია მომხმარებელთა მოძველებულ დაზღვეულ ნიშნებზე, დააწესა [20] . მსგავსი გამოძიებები იხვეწება სხვა ევროპულ ქვეყნებშიც, მაგალითად ბრიტანეთშიც, სადაც X-ის ფუნქციები და ალგორითმები ექვემდებარება რეგულატორული მოსაზრებების მასშტაბურ განხილვას [13] .

ამას გარდა, საერთაშორისო ორგანიზაციები, როგორიცაა ევროკავშირი და Europol, მონაწილეობენ ფრთხილ მიდგომაში დიდ ტექნოლოგიურ კომპანიებთან მიმართებაში, ფინანსურად და სამართლებრივად განიხილავენ საკითხებს, რომლებიც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ პლატფორმების გავლენას საზოგადოებრივ დისკურსზე და უსაფრთხოების პოლიტიკაზე.

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

საფრანგეთში X-ის ოფისებში ჩატარებული ჩხრეკები და ილონ მასკისა და ლინდა იაკარინოს დაბარება გამოძიების ფარგლებში წარმოადგენს განვითარებად მოვლენას, რომელიც ხაზს უსვამს ტექნოლოგიურ პლატფორმებთან დაკავშირებული სამართლებრივი თუ ეთიკური კითხვების მნიშვნელობას. გამოძიების მასშტაბი — რომელიც მოიცავს ალგორითმული მიკერძოების მშვენიერებასთან ერთად სერიოზულ კრიმინალურ ბრალდებებს — არის მაგალითი იმ საერთაშორისო ტენდენციისა, როდესაც სახელმწიფო ორგანოები უფრო დეტალურად იკვლევენ იმ კომპანიების საქმიანობას, რომელთა პროდუქტები და სერვისები ყოველდღიურად გავლენას ახდენენ საზოგადოებრივ დისკურსზე და ინფორმაციულ სივრცეზე.

ამ მოვლენამ შესაძლოა იმპულსი მისცეს სხვა ქვეყნების რეგულატორებსაც, გააძლიერონ მონიტორინგი და მაღალი სტანდარტების მოთხოვნა ინფორმაციის მართვაში, მონაცემთა უსაფრთხოებაში და პლატფორმის მომხმარებლების დაცვის სფეროებში. იმავე დროს, საფრანგეთის მაგალითი მიუთითებს რთულ ბალანსზე, რაც დამყარებულია სიტყვის თავისუფლების დაცვაზე და ერთდროულად არალეგალური კონტენტის გავრცელების წინააღმდეგ ბრძოლაზე.

წყაროები

1. Paris prosecutors search French offices of Elon Musk’s X, Reuters, 03 Feb 2026. (Reuters)
2. Paris prosecutors raid X offices as part of investigation into child abuse images and deepfakes, The Associated Press, 03 Feb 2026. (AP News)
3. France raids X offices, summons Elon Musk over child pornography and deepfake probe, South China Morning Post, 03 Feb 2026. (scmp.com)
4. X (réseau social), Wikipedia (ფრანგული), მდგომარეობა 03 Feb 2026. (fr.wikipedia.org)