ამაზონი მსოფლიოში ყველაზე დიდი და ღრმა მდინარეა, რომლის აუზის ფართობი დაახლოებით 7,1 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს და სამი ქვეყნის — პერუს, კოლუმბიისა და ბრაზილიის ტერიტორიაზე მიედინება. მიუხედავად მასშტაბისა და იმ ფაქტისა, რომ მდინარის გასწვრივ დაახლოებით 30 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს, ამაზონზე არც ერთი ხიდი არ არის გადებული, რაც სხვა დიდი მდინარეების ფონზე უნიკალურ მოვლენად ითვლება.
მოვლენების აღწერა
ამაზონის მდინარეზე ხიდების არარსებობა ხშირად იწვევს ინტერესს, რადგან მსოფლიოს სხვა უდიდეს მდინარეებზე ხიდების ქსელი საკმაოდ განვითარებულია. მაგალითად, ნილოსზე მხოლოდ კაიროში ცხრა ხიდია, ვოლგაზე — 52, ხოლო ევროპაში დუნაიზე 133 ხიდი ფუნქციონირებს. ამ ფონზე ამაზონის სრული „უხიდობა“ გამორჩეულ ფაქტად რჩება.
კონტექსტი და ფონი
ამაზონი წარმოადგენს არა მხოლოდ ბუნებრივ ეკოსისტემას, არამედ მნიშვნელოვან სატრანსპორტო არტერიას სამხრეთ ამერიკაში. თუმცა, მისი გეოგრაფიული და დემოგრაფიული თავისებურებები მნიშვნელოვნად განსხვავდება ისეთი მდინარეებისგან, როგორებიცაა ნილოსი, დუნაი ან იანძი.
შვეიცარიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მკვლევარი ვალტერ კაუფმანი განმარტავს, რომ ამაზონი ძირითადად იშვიათად დასახლებულ ტერიტორიებზე გადის, სადაც ძირითადი გზები და ინფრასტრუქტურული კავშირები შედარებით მცირეა. შესაბამისად, ხშირ შემთხვევაში ხიდის მშენებლობის პრაქტიკული საჭიროება არ დგას.
დეტალები და ფაქტები
სპეციალისტების შეფასებით, ამაზონზე ხიდების არარსებობის მთავარი მიზეზი ინფრასტრუქტურული მოთხოვნის სიმცირეა. ქალაქებსა და დასახლებებს შორის გადაადგილება უკვე მრავალი წლის განმავლობაში ბორნებითა და ნავებით ხორციელდება, რაც ადგილობრივი მოსახლეობისა და საქონლის ტრანსპორტირებისთვის საკმარისად ეფექტიან მეთოდად მიიჩნევა.
ამასთან ერთად, არსებობს ტექნიკური და ლოგისტიკური სირთულეებიც. მდინარის მიმდებარედ ფართოდ გავრცელებულია ჭაობები და რბილი ნიადაგები, რაც ხიდის მშენებლობას ურთულესს ხდის. ასეთ პირობებში საჭიროა ღრმა საძირკველი და გრძელი ვიადუკები, რაც პროექტის ღირებულებას მნიშვნელოვნად ზრდის.
დამატებით პრობლემას ქმნის ამაზონის წყლის დონის მკვეთრი სეზონური ცვლილება. გვალვის პერიოდში მდინარის სიგანე საშუალოდ 3–10 კილომეტრს აღწევს, ხოლო წვიმების სეზონზე შეიძლება 48 კილომეტრამდეც გაიზარდოს. წყლის დონე კი შესაძლოა მშრალ სეზონთან შედარებით 15 მეტრით მაღალი იყოს. ეს პირობები ხიდის სტაბილური კონსტრუქციის დაგეგმვას კიდევ უფრო ართულებს.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს სხვა რეგიონებში დიდი მდინარეები ხშირად წარმოადგენს ეკონომიკური და სატრანსპორტო ქსელის ცენტრალურ ნაწილს, რის გამოც ხიდების მშენებლობა აუცილებელია. აზიის მთავარ მდინარე იანძიზე ბოლო 30 წელიწადში 100-ზე მეტი ხიდი აშენდა, რაც ქვეყნის სწრაფ ეკონომიკურ განვითარებას უკავშირდება.
ამაზონის შემთხვევაში კი ინფრასტრუქტურული ინტეგრაციის დონე შედარებით დაბალია და ბუნებრივი პირობები გაცილებით რთულია, რაც ხიდების აშენებას ნაკლებად რეალისტურს ხდის.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ამაზონის მდინარეზე ხიდების არარსებობა უნიკალური მოვლენაა, რომელიც განპირობებულია როგორც პრაქტიკული საჭიროების ნაკლებობით, ასევე რთული ბუნებრივი და ტექნიკური პირობებით. მდინარის სეზონური ცვლილებები, ჭაობიანი ნაპირები და მაღალი ფინანსური ხარჯები ხიდის მშენებლობას უკიდურესად რთულ და ეკონომიკურად გაუმართლებელ პროექტად აქცევს. მიუხედავად პერიოდული პოლიტიკური განცხადებებისა, ამაზონზე ხიდის აშენება უახლოეს მომავალში ნაკლებად მოსალოდნელია.
წყაროები
- Kaufmann W. ETH Zurich commentary on Amazon infrastructure challenges. Available from: https://ethz.ch/en.html
- Britannica. Amazon River: Geography and basin facts. Available from: https://www.britannica.com/place/Amazon-River
- National Geographic. Amazon River system and seasonal variation. Available from: https://www.nationalgeographic.com/environment/article/amazon-river
