ცვლილებები შეეხება ჯანდაცვის, განათლების, თავდაცვისა და შინაგან საქმეთა სისტემებში დასაქმებულებსაც – საჯარო სკოლებში დამრიგებლებისთვის განსაზღვრული დანამატი გაორმაგდება

საქართველოს მთავრობამ პარლამენტს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის კორექტირებული ვარიანტი წარუდგინა, რომლის მიხედვითაც საჯარო უწყებებში შრომის ანაზღაურების ფონდი 468 მილიონი ლარით იზრდება. პროექტი ითვალისწინებს საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ნაწილის ხელფასების ზრდას, დაახლოებით 2 000 საშტატო ერთეულის დამატებას და თანამდებობრივი სარგოს საბაზო ოდენობის 8.4%-ით მატებას. ცვლილებები შეეხება ჯანდაცვის, განათლების, თავდაცვისა და შინაგან საქმეთა სისტემებში დასაქმებულებსაც.

მოვლენების აღწერა

საქართველოს მთავრობის მიერ პარლამენტში წარდგენილი 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის მეორე ვარიანტი საჯარო სექტორში შრომის ანაზღაურების ზრდას ითვალისწინებს. პროექტის განმარტებითი ბარათის მიხედვით, საჯარო უწყებებში შრომის ანაზღაურების ფონდი 468 მილიონი ლარით იზრდება. ცვლილებების მიზეზებად დასახელებულია საშტატო ერთეულების დაახლოებით 2 000-ით გაზრდა და საბაზო თანამდებობრივი სარგოს 8.4%-იანი მატება [1,2].

პროექტის თანახმად, 2027 წელს საბაზო თანამდებობრივი სარგო 1 735 ლარი იქნება. შედარებისთვის, 2026 წელს მისი ოდენობა 1 600 ლარს შეადგენს.

ხელფასების ზრდა დაგეგმილია სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებასა და საჯარო მომსახურების სფეროში. მათ შორისაა სასწრაფო სამედიცინო დახმარების პერსონალი, სოფლის ექიმები და ექთნები, სამხედრო მოსამსახურეები, პოლიციელები, საჯარო სკოლების მასწავლებლები, სკოლის ადმინისტრაციული პერსონალი და საბავშვო ბაღების თანამშრომლები.

პროექტით ასევე გათვალისწინებულია საპატრულო და სხვა საპოლიციო დანაყოფების თანამშრომელთა რაოდენობის გაზრდა. განათლების სფეროში კი მომავალი წლის სექტემბრიდან საჯარო სკოლების დამრიგებლებისთვის სადამრიგებლო დანამატის გაორმაგებაა დაგეგმილი.

მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული ცვლილებები ამ ეტაპზე ბიუჯეტის პროექტში გაწერილი გეგმებია. საბოლოო დაფინანსება და შესაბამისი საბიუჯეტო ვალდებულებები პარლამენტის მიერ პროექტის განხილვისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის დამტკიცების შემდეგ განისაზღვრება.

კონტექსტი და ფონი

სახელმწიფო ბიუჯეტი ქვეყნის მთავარი ფინანსური დოკუმენტია, რომელიც განსაზღვრავს, რა მოცულობის შემოსავლები ექნება სახელმწიფოს, როგორ გადანაწილდება საბიუჯეტო რესურსები და რა მიმართულებები დაფინანსდება მომდევნო წლის განმავლობაში.

საჯარო სექტორში ხელფასების ცვლილება რამდენიმე ფაქტორს უკავშირდება. მათ შორისაა ინფლაცია, შრომის ბაზარზე ანაზღაურების დინამიკა, სახელმწიფო მომსახურების ხარისხი, კადრების შენარჩუნების საჭიროება და საბიუჯეტო შესაძლებლობები.

2027 წლის პროექტში საბაზო თანამდებობრივი სარგოს 8.4%-იანი ზრდა კერძო სექტორში ბოლო ოთხი კვარტლის განმავლობაში დაფიქსირებული ხელფასების მატებას უკავშირდება. ფინანსთა სამინისტროს განმარტებით, ცვლილება შესაბამისი საკანონმდებლო წესის საფუძველზეა გათვალისწინებული [2].

საჯარო დაწესებულებებში შრომის ანაზღაურება მხოლოდ საბაზო თანამდებობრივი სარგოთი არ განისაზღვრება. კონკრეტული თანამშრომლის ხელფასი დამოკიდებულია თანამდებობაზე, შესაბამის კოეფიციენტზე, კანონით განსაზღვრულ დანამატებსა და სხვა კომპონენტებზე. შესაბამისად, საბაზო სარგოს 8.4%-იანი ზრდა არ ნიშნავს, რომ ყველა საჯარო მოსამსახურეს საბოლოო ხელფასი ზუსტად 8.4%-ით გაეზრდება.

მეორე წარდგენის პროექტი პირველ ვარიანტთან შედარებით გადამუშავებულია. საბიუჯეტო განხილვის პროცესში მთავრობა და პარლამენტი განიხილავენ შემოსავლების, ხარჯებისა და დაფინანსების მიმართულებების ცვლილებებს, რის შემდეგაც დოკუმენტი საბოლოო სახეს მიიღებს.

დეტალები და ფაქტები

საბაზო თანამდებობრივი სარგო 1 735 ლარი გახდება

2027 წლის ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით, საბაზო თანამდებობრივი სარგო 1 600 ლარიდან 1 735 ლარამდე იზრდება. სხვაობა 135 ლარია, რაც დაახლოებით 8.4%-იან მატებას შეესაბამება.

ეს მაჩვენებელი საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულთა ანაზღაურების გაანგარიშების ერთ-ერთი საფუძველია. იგი არ წარმოადგენს ყველა საჯარო მოსამსახურისთვის ერთნაირად განსაზღვრულ ყოველთვიურ ხელფასს.

პროექტის შესაბამისი მუხლი ითვალისწინებს, რომ 2027 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტის განმკარგავ ორგანიზაციებში დასაქმებულთა ანაზღაურება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად განისაზღვრება [1].

შრომის ანაზღაურების ფონდი 468 მილიონი ლარით იზრდება

მთავრობის მიერ წარდგენილი ინფორმაციის თანახმად, შრომის ანაზღაურების ფონდის ზრდა 468 მილიონ ლარს შეადგენს. განმარტებით ბარათში ცვლილების მიზეზებად მითითებულია როგორც საბაზო თანამდებობრივი სარგოს მატება, ისე საჯარო სექტორში დაახლოებით 2 000-მდე ახალი საშტატო ერთეულის დამატება.

ეს თანხა წარმოადგენს საბიუჯეტო დაგეგმვის მაჩვენებელს და არა თითოეული დასაქმებულისთვის ინდივიდუალურად განსაზღვრულ დანამატს.

რომელ სფეროებშია დაგეგმილი ხელფასების ზრდა?

პროექტით გათვალისწინებული ცვლილებები რამდენიმე მნიშვნელოვან მიმართულებას მოიცავს:

• სასწრაფო სამედიცინო დახმარება: დაგეგმილია სასწრაფო დახმარების პერსონალის ანაზღაურების ზრდა.

• სოფლის ჯანდაცვა: ხელფასების მატება გათვალისწინებულია სოფლის ექიმებისა და ექთნებისთვის.

• თავდაცვა: ცვლილებები შეეხება სამხედრო მოსამსახურეებს.

• შინაგან საქმეთა სისტემა: გათვალისწინებულია პოლიციელთა ანაზღაურების ზრდა.

• ზოგადი განათლება: მატება შეეხება საჯარო სკოლების მასწავლებლებსა და ადმინისტრაციულ პერსონალს.

• სკოლამდელი განათლება: ხელფასების ზრდა დაგეგმილია საბავშვო ბაღების თანამშრომლებისთვის.

ფინანსთა სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება 243 მილიონი ლარით იზრდება, ხოლო განათლების ხარჯები — 450 მილიონი ლარით. ეს მაჩვენებლები შესაბამისი სექტორების საერთო საბიუჯეტო ცვლილებებს ასახავს და მთლიანად ხელფასების ზრდას არ ნიშნავს [2].

სადამრიგებლო დანამატი გაორმაგდება

ცალკე ცვლილებაა გათვალისწინებული საჯარო სკოლების კლასის დამრიგებლებისთვის.

2027 წლის სექტემბრიდან სადამრიგებლო დანამატის გაორმაგებაა დაგეგმილი. არსებული ინფორმაციით, დამრიგებლის დანამატი 80 ლარია, გაორმაგების შემთხვევაში კი 160 ლარს მიაღწევს.

ცვლილება მომდევნო სასწავლო წლის დაწყებიდან უნდა ამოქმედდეს და განათლების სფეროში დასაქმებულთა ანაზღაურების ცვლილებების ნაწილია [1].

საპოლიციო დანაყოფებში თანამშრომელთა რაოდენობაც გაიზრდება

2027 წლის ბიუჯეტის გადამუშავებული პროექტი შინაგან საქმეთა სისტემაში ადამიანური რესურსების გაზრდასაც ითვალისწინებს.

დოკუმენტის მიხედვით, დაგეგმილია საპატრულო და სხვა საპოლიციო დანაყოფების თანამშრომელთა რაოდენობის ზრდა. ეს ცვლილება დამატებით საბიუჯეტო რესურსებს მოითხოვს როგორც ახალი თანამშრომლების ანაზღაურებისთვის, ისე შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულების ფუნქციონირებისთვის.

პროექტის მიხედვით, შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებული დაფინანსება 1.75 მილიარდ ლარს შეადგენს [3].

რას აჩვენებს ბიუჯეტის საერთო მაჩვენებლები?

ფინანსთა სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, 2027 წლის ნაერთი ბიუჯეტის ჯამური შემოსულობები 38.363 მილიარდი ლარით არის განსაზღვრული, ხოლო ხარჯვითი ნაწილი 38.243 მილიარდ ლარს შეადგენს.

მთავრობის პროგნოზით, 2027 წელს რეალური ეკონომიკური ზრდა 5% იქნება, ინფლაცია კი წლის ბოლოს მიზნობრივ 3%-იან მაჩვენებელს დაუბრუნდება [2].

ამ პარამეტრების გათვალისწინებით, საჯარო სექტორში ანაზღაურების ზრდა ქვეყნის საერთო ფისკალური დაგეგმვის ნაწილია.

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

საჯარო სექტორში ხელფასების ზრდა სხვადასხვა ქვეყანაში საბიუჯეტო პოლიტიკის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა. სახელმწიფოები ანაზღაურების განსაზღვრისას, როგორც წესი, ითვალისწინებენ ინფლაციას, კერძო სექტორში ხელფასების დინამიკას, სახელმწიფო მომსახურების საჭიროებებსა და ფისკალურ შესაძლებლობებს.

განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ისეთ სფეროებს, როგორიცაა ჯანდაცვა, განათლება, უსაფრთხოება და საგანგებო დახმარება. ამ მიმართულებებში კვალიფიციური კადრების შენარჩუნება პირდაპირ უკავშირდება საჯარო მომსახურების უწყვეტობასა და ხარისხს.

საერთაშორისო პრაქტიკაში ხელფასების ზრდის ეფექტიანობა მხოლოდ გამოყოფილი თანხით არ ფასდება. მნიშვნელოვანია, რამდენად აისახება დამატებითი დაფინანსება კადრების ხელმისაწვდომობაზე, მომსახურების ხარისხზე, სამუშაო პირობებსა და დასაქმებულთა რეალურ მსყიდველუნარიანობაზე.

საქართველოს შემთხვევაში 2027 წლის ბიუჯეტის პროექტი რამდენიმე ასეთი მიმართულების დაფინანსების ზრდას ითვალისწინებს, თუმცა დაგეგმილი ხარჯების საბოლოო შედეგები ბიუჯეტის შესრულებისა და შესაბამისი უწყებების საქმიანობის მიხედვით შეფასდება.

საქართველოს კონტექსტი

საჯარო სექტორში ანაზღაურების ზრდა საქართველოს მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილს შეეხება, რადგან ცვლილებები მოიცავს როგორც ცენტრალური სახელმწიფო უწყებების, ისე განათლებისა და ჯანდაცვის სისტემაში დასაქმებულთა სხვადასხვა ჯგუფს.

განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სოფლის ექიმებისა და ექთნების ანაზღაურების საკითხს. რეგიონებში სამედიცინო პერსონალის ხელმისაწვდომობა კვლავ მნიშვნელოვანი საკითხია, ხოლო კადრების შენარჩუნება დამოკიდებულია არა მხოლოდ ხელფასზე, არამედ სამუშაო პირობებზე, ინფრასტრუქტურასა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობებზეც.

განათლების სფეროში მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციული პერსონალის ანაზღაურების ცვლილება, აგრეთვე დამრიგებლების დანამატის ზრდა, საჯარო სკოლების დაფინანსების ერთ-ერთი კომპონენტია.

პოლიციისა და თავდაცვის სისტემებში ანაზღაურების მატება კი დაკავშირებულია შესაბამისი სამსახურების ადამიანური რესურსების შენარჩუნებასა და ფუნქციონირებასთან.

ამასთან, მნიშვნელოვანია რამდენიმე საკითხის გამიჯვნა:

• 468 მილიონი ლარის ზრდა შრომის ანაზღაურების ფონდის ცვლილებას ასახავს და არ ნიშნავს, რომ ეს თანხა მხოლოდ უკვე დასაქმებულ თანამშრომლებს შორის განაწილდება.

• დაახლოებით 2 000 საშტატო ერთეულის დამატება ზრდის ანაზღაურების საერთო საჭიროებას.

• საბაზო თანამდებობრივი სარგოს 8.4%-იანი მატება ავტომატურად არ ნიშნავს ყველა დასაქმებულის ხელფასის იმავე პროცენტით ზრდას.

• სხვადასხვა სფეროში ხელფასების კონკრეტული ოდენობა შესაბამისი უწყებების საბიუჯეტო გათვლებსა და ანაზღაურების მოქმედ წესებზე იქნება დამოკიდებული.

აქვე გასათვალისწინებელია, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების კლასიფიკაციაში შრომის ანაზღაურების მაჩვენებელი და საჯარო უწყებების უფრო ფართო სახელფასო ფონდის ზრდა სხვადასხვა მოცულობის მონაცემებს შეიძლება ასახავდეს. ამიტომ მათი ერთმანეთთან გაიგივება არასწორი იქნება.

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადამუშავებული პროექტი საჯარო სექტორში შრომის ანაზღაურების ზრდას, დაახლოებით 2 000 საშტატო ერთეულის დამატებას და საბაზო თანამდებობრივი სარგოს 8.4%-ით გაზრდას ითვალისწინებს.

ცვლილებები შეეხება ჯანდაცვის, განათლების, თავდაცვისა და შინაგან საქმეთა სისტემებში დასაქმებულებს. ცალკე არის გათვალისწინებული საჯარო სკოლების დამრიგებლების დანამატის გაორმაგება 2027 წლის სექტემბრიდან.

მიუხედავად იმისა, რომ პროექტში ძირითადი ფინანსური მაჩვენებლები უკვე განსაზღვრულია, საბოლოო გადაწყვეტილება პარლამენტის მიერ ბიუჯეტის განხილვისა და დამტკიცების შემდეგ გახდება ცნობილი.

შესაბამისად, ამ ეტაპზე ხელფასების ზრდა უნდა განვიხილოთ როგორც 2027 წლის საბიუჯეტო პროექტით გათვალისწინებული გეგმა და არა უკვე ძალაში შესული ანაზღაურების ცვლილება.

წყაროები

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. „საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტი (მეორე წარდგენა)“, მათ შორის განმარტებითი ბარათი. ოფიციალური საბიუჯეტო დოკუმენტები.

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის მეორე წარდგენის ძირითადი მაკროეკონომიკური და ფისკალური მაჩვენებლები. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

3. საქართველოს პარლამენტი. „საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონპროექტი და თანმხლები დოკუმენტები. პარლამენტის ოფიციალური გვერდი.