წარმოიდგინეთ: 1960-იანი წლების დასაწყისი, ცივი ომის დაძაბულობა კულმინაციას აღწევს, და ამერიკელი მეცნიერები სერიოზულად განიხილავენ იდეას — დედამიწის გარშემო ნახევარ მილიარდზე მეტი პაწაწინა ლითონის ნემსისგან ხელოვნური სარტყელი შეიქმნას. სწორედ ასე დაიბადა ერთ-ერთი ყველაზე ეგზოტიკური და ნაკლებად ცნობილი კოსმოსური პროექტი — Project West Ford.
მისი საფუძველი სრულიად პრაქტიკული შიში იყო. იმ დროს ამერიკის სამხედრო კომუნიკაცია ორ სუსტ რგოლზე იყო დამოკიდებული: წყალქვეშა კაბელები, რომელთა გადაჭრა საბჭოთა ფლოტს გაუჭირდებოდა, და ბუნებრივი იონოსფერო, რომელიც მზის ალბათობის გამო ხშირად გაუსადეგარი ხდებოდა. ორივე არხი მოწყვლადი იყო. სჭირდებოდათ სისტემა, რომელიც ომის პირობებშიც გამართულად იმუშავებდა.
გამოსავალი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის — MIT-ის — ლაბორატორიებიდან მოვიდა. მეცნიერებმა შემოგვთავაზეს: თუ დაბალ ორბიტაზე სპილენძის უმცირეს ნემსთა ღრუბელს შევქმნით, ის ფუნქციურად ჩაანაცვლებს ბუნებრივ იონოსფეროს და უზრუნველყოფს სიგნალის სანდო ასახვას. თითოეული ნემსი სულ 1.78 სანტიმეტრი იყო სიგრძით და 17.8 მიკრომეტრი სისქით — ადამიანის თმაზე გაცილებით თხელი. ამ მინიატურულ ლითონის ჯოხებს, ოდენობით 480 მილიონი, 8 გიგაჰერცის სიხშირეზე ანტენებივით უნდა ეარეკლა რადიოსიგნალი.
1961 წლის პირველი გაშვება წარუმატებელი გამოდგა — ნემსები ვერ გაიფანტა საჭირო წესით. მაგრამ 1963 წლის 9 მაისს მეორე მცდელობამ სასურველ შედეგს მიაღწია. ნემსები 3500 კილომეტრის სიმაღლეზე დედამიწის გარშემო თანაბარ სარტყელად განლაგდნენ. ექსპერიმენტი წარმატებულად ჩაითვალა: კალიფორნიიდან მასაჩუსეტსში სიგნალი ამ ხელოვნური ფენის მეშვეობით გადაიცა.
თუმცა სამეცნიერო სამყარო ამ ამბავს სიხარულით არ შეხვდა. მსოფლიოს ასტრონომები — მათ შორის ამერიკელებიც — პროტესტს გამოხატავდნენ: ლითონის ნემსების სარტყელი, მათი აზრით, ასტრონომიულ დაკვირვებებს შეაფერხებდა. საბჭოთა კავშირმა კი მთელი პროექტი კოსმოსის განზრახ დაბინძურებად დაახასიათა.
პროექტს ისედაც ხანმოკლე სიცოცხლე ეწერა. სწორედ იმ წლებში სცენაზე გამოჩნდა თანამგზავრული კომუნიკაციის ახალი ეპოქა — Telstar-ის მსგავსი კომერციული თანამგზავრები, რომლებიც ბევრად ეფექტური და მოქნილი გამოდგნენ. West Ford-ის საჭიროება გაქრა და პროექტი დაიხურა.
ნემსების ბედი კი ასეთია: გეგმის თანახმად, მზის გამოსხივების წნევას ისინი თანდათან ატმოსფეროში უნდა ჩამოეყვანა, სადაც უსაფრთხოდ დაიწვებოდნენ. უმეტესობამ ასეც გააკეთა — მაგრამ არა ყველამ. ნაწილმა ურთიერთშეჯახებისას კლასტერები ჩამოაყალიბა, და ეს მცირე ჯგუფები დღემდე ტრიალებს დედამიწის ორბიტაზე, ცივი ომის ხანის მდუმარე გახსოვდეს-თქო.
Sheni Ambebi News
წყარო: primetime.ge
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2026). 480 მილიონი სპილენძის ნემსი კოსმოსში — ცივი ომის ყველაზე უცნაური სამხედრო ექსპერიმენტი. 12 სექტემბერი, 2026. https://sheniekimi.ge/ambebi/480-მილიონი-სპილენძის-ნემსი/
