საბავშვო საუზმის მნიშვნელობა და სწრაფი იდეები დატვირთული დილისთვის
საუზმე, პირველ რიგში, მთელი დღის ენერგიის წყაროა ბავშვისთვის და ორგანიზმის ნორმალურ ფუნქციონირებას უწყობს ხელს. სპეციალისტების დაკვირვებითა და კვლევებით დასტურდება, რომ ბავშვებს, რომლებიც საუზმის გარეშე მიდიან სკოლაში, ხშირად აღენიშნებათ ყურადღების დეფიციტი, ქცევის სხვადასხვა დარღვევა და მომატებული აგრესიულობა. საუზმის სისტემატურად გამოტოვება უარყოფითად აისახება ბავშვის განწყობაზე, კონცენტრაციის ხარისხსა და დამახსოვრების უნარზე, რაც საბოლოოდ სწავლაზეც მოქმედებს.
საუზმის ასეთი მნიშვნელოვანი როლის მიუხედავად, დღეს მას მშობლების დიდი ნაწილი სათანადო ყურადღებას ვერ აქცევს. როგორც კვლევები აჩვენებს, ბავშვის საუზმის გამოტოვების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი მშობლის მოუცლელობაა. დილის საათებში, როდესაც სამსახურში ეჩქარებათ, ხშირად აღარ რჩება დრო ფიქრისთვის, რა მოუმზადონ ბავშვს სწრაფად, მარტივად და თან გემრიელად. სწორედ ასეთ დროს იკარგება საუზმის მნიშვნელობა, მიუხედავად იმისა, რომ სწორად დაგეგმილი დილა მთელი დღის ტონუსს განსაზღვრავს. მსგავსი თემები ხშირად განიხილება სტატიაში, რომელიც ეხება ბავშვის კვების ორგანიზებას ყოველდღიურ რეჟიმში.
საუზმისთვის განკუთვნილი საკვების სწორად შერჩევას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. უმჯობესია, ბავშვმა დილით მიიღოს ბურღულეული, იოგურტი, ხილი და რძის პროდუქტები. მათი კვების რაციონის დიდი ნაწილი ორგანული და ნატურალური პროდუქტებისგან უნდა შედგებოდეს, რაც ხელს უწყობს ენერგიის თანაბარ მიწოდებას და სიმძიმის შეგრძნების თავიდან აცილებას. ამ მიმართულებით საინტერესო რეკომენდაციები წარმოდგენილია მასალაში ჯანსაღი კვების კატეგორიაში.
ქვემოთ წარმოგიდგენთ ყველაზე პრაქტიკულ და ნოყიერ საბავშვო საუზმის სამ ვარიანტს, რომელთა მომზადებასაც საშუალოდ 3–5 წუთი სჭირდება. ამ გზით თქვენ დაზოგავთ დროს და ამავდროულად ბავშვს არ დატოვებთ სრულფასოვანი საუზმის გარეშე, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სკოლის დღეებში.
მშრალი საუზმე რძესთან ან იოგურტთან ერთად
როცა დილით ძალიან გეჩქარებათ და დრო ფაქტობრივად არ გაქვთ, მშრალი საუზმე — მიუსლი ან შვრიის ფანტელები — რძესთან ან იოგურტთან ერთად საუკეთესო გამოსავალია. სწორედ ამიტომ არის მსოფლიოში ასეთი პოპულარული მიუსლი და რძეში ჩასაყრელი ფანტელები. ისინი სწრაფად მზადდება, ადვილად მისაღებია და ბავშვს ენერგიით ამარაგებს. ამ ტიპის საუზმე ხშირად განიხილება სტატიაში მიუსლის გამოყენება ყოველდღიურ კვებაში.
სახლის პირობებში მომზადებული ბუტერბროდი
ალბათ არ არსებობს ბავშვი, ვისაც სენდვიჩი ან ბურგერი არ უყვარს. ხშირად მშობლები ერიდებიან ბავშვებისთვის სწრაფი კვების მიცემას, თუმცა გემრიელი ბუტერბროდი შესაძლებელია იყოს სასარგებლოც, თუ მას სახლის პირობებში თავად მოამზადებთ. გახუხული პურის ნაჭრები, სალათის ფოთოლი, თხლად დაჭრილი ინდაურის ლორი, კრემ-ყველი, პომიდვრისა და კიტრის თხელი რგოლები ქმნის მარტივ, მაგრამ დაბალანსებულ საუზმეს. მსგავსი იდეები დეტალურად არის განხილული მასალაში სახლის ბუტერბროდების მრავალფეროვანი ვარიანტები.
ნატურალური იოგურტი დამატებებით
ნატურალური, დაბალვადიანი და საღი რძისგან დამზადებული იოგურტი სასარგებლო პროდუქტია, რომელიც თამამად შეგიძლიათ მისცეთ ბავშვს საუზმეზე. ის მიეკუთვნება ფრეშ-პროდუქტების კატეგორიას, რომელიც ქართულ ბაზარზე რძის ნაწარმის ასორტიმენტში ჯერ კიდევ შედარებით მწირადაა წარმოდგენილი. ევროპულ ქვეყნებში იოგურტს ხშირად მიირთმევენ ჯემებსა და მურაბებთან ერთად, რაც საუზმეს უფრო მრავალფეროვანს ხდის. ამ ტენდენციაზე საუბარია სტატიაში რძის პროდუქტების გამოყენება საუზმეზე.
ტორტილა ანუ მარტივი ლავაში
მსოფლიოში ფართოდ არის გავრცელებული ე.წ. ტორტილა, რომელიც სინამდვილეში მარტივი ლავაშია კრემ-ყველით. მას შეგიძლიათ დაუმატოთ ნებისმიერი ინგრედიენტი — ბოსტნეული, ქათმის ხორცი ან სხვა მსუბუქი შიგთავსი. სურვილისამებრ, ბოლოს შეგიძლიათ ტოსტერში ოდნავ შეწვათ ან ტოსტის გარეშე მიართვათ ბავშვს. ეს ვარიანტი განსაკუთრებით მოსახერხებელია მაშინ, როცა ბავშვი მრავალფეროვან გემოს ანიჭებს უპირატესობას. მსგავსი სწრაფი საუზმეების იდეები თავმოყრილია სტატიაში სწრაფი საუზმის პრაქტიკული გადაწყვეტილებები.
საბოლოოდ, საბავშვო საუზმე არ უნდა იქცეს სტრესის წყაროდ დილის საათებში. რამდენიმე მარტივი, წინასწარ გააზრებული ვარიანტი საკმარისია იმისთვის, რომ ბავშვმა დღე ენერგიულად და კარგ განწყობაზე დაიწყოს, ხოლო მშობლებმა დრო და ძალები დაზოგონ.
წყაროები
Birch LL, Fisher JO. Development of eating behaviors among children and adolescents. Pediatrics. 1998;101(3):539–549.
Rampersaud GC, Pereira MA, Girard BL, Adams J, Metzl JD. Breakfast habits, nutritional status, body weight, and academic performance in children and adolescents. J Am Diet Assoc. 2005;105(5):743–760.
World Health Organization. Healthy diet. Geneva: WHO; 2023.
European Food Safety Authority. Dietary guidelines and breakfast consumption in children. EFSA Journal. 2021;19(7):e06542.
