თბილისის საქალაქო სასამართლოში მიმდინარე პროცესზე, რომელიც ბიზნესმენ ლევან ჯანგველაძის მკვლელობის საქმიდან გამოყოფილ ეპიზოდს ეხება, უვადო თავისუფლების აღკვეთით მსჯავრდებულმა გელა უძიაურმა განაცხადა, რომ მის მიმართ გამოტანილი განაჩენი მცდარ მტკიცებულებებს ეყრდნობა და მოსამართლეს სატელეფონო დეტალიზაციის ხელახალი გადამოწმებისკენ მოუწოდა. პროცესი მნიშვნელოვანი იმითაა, რომ იგი უკავშირდება ერთ-ერთ გახმაურებულ სისხლის სამართლის საქმეს, რომელშიც გამოძიება მკვლელობის ორგანიზებას, იარაღთან დაკავშირებულ ბრალდებებსა და შესაძლო თანამონაწილეთა როლს იკვლევს, ხოლო სასამართლო განხილვა პარალელურად აჩვენებს, როგორ იყოფა ძირითადი საქმე ცალკეულ ეპიზოდებად და როგორ განიხილება თითოეული მათგანი სამართლებრივად.
მოვლენების აღწერა
სასამართლო სხდომაზე გელა უძიაურმა, რომელიც ლევან ჯანგველაძის შეკვეთითა და ანგარებით მკვლელობისთვის, ასევე გია ჩადუნელის მკვლელობის მცდელობისთვის უკვე მსჯავრდებულია, მოსამართლეს მიმართა და განაცხადა, რომ მის საქმეში გამოყენებული სატელეფონო დეტალიზაციები ხელახლა უნდა გადამოწმდეს. მისი თქმით, სწორედ ამ მონაცემებზეა აგებული ერთ-ერთი მთავარი ვერსია, თითქოს იგი და გიორგი ჯოხაძე კონკრეტულ თარიღებში ერთმანეთს შეხვდნენ, მაშინ როცა თავად ამ კავშირის არსებობას უარყოფს. უძიაურმა ხაზგასმით თქვა, რომ მისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, მინიმუმ ერთმა მოსამართლემ მაინც გადაამოწმოს ეს მონაცემები და დარწმუნდეს, რომ იგი დაქირავებული მკვლელი არ არის.
მისი განმარტებით, უვადო თავისუფლების აღკვეთა მისთვის „თანამედროვე სიკვდილით დასჯის“ ტოლფასია და იგი მიიჩნევს, რომ საქმის ფარგლებში არაერთი გარემოება არასწორად შეფასდა. სხდომაზე მან ასევე განმარტა, რომ გიორგი ჯოხაძესთან დაკავშირებას ცდილობდა არა მკვლელობის შეკვეთის ან ორგანიზების მიზნით, არამედ მას შემდეგ, რაც თავად ამბობს, რომ მძიმე დანაშაულში აღმოჩნდა ჩართული და ვიღაცისთვის ამის თქმა სურდა. ამავე ჩვენებაში უძიაურმა თქვა, რომ მამუკა ბაღდავაძესთან სწორედ ჯოხაძის საკონტაქტო ინფორმაციის მისაღებად მივიდა.
საქმე, რომელზეც ამჟამად მიმდინარეობს განხილვა, ძირითად საქმიდან გამოყოფილი ეპიზოდია. ამ ნაწილში ბრალდებულები არიან მამუკა ბაღდავაძე და გიორგი კაჭკაჭაშვილი. ერთს ცრუ ჩვენების მიცემასა და დანაშაულის დაფარვას ედავებიან, მეორეს კი ცეცხლსასროლი იარაღის მართლსაწინააღმდეგო შეძენას. პარალელურად, გამოძიების მასალებით, გიორგი ჯოხაძე და ძმები მიქაძეები ლევან ჯანგველაძის მკვლელობის ორგანიზებაში ფიგურირებენ.
კონტექსტი და ფონი
ლევან ჯანგველაძის მკვლელობის საქმე ერთ-ერთი იმ სისხლის სამართლის პროცესთაგანია, რომელმაც ბოლო პერიოდში განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ყურადღება მიიპყრო. საქმის მასშტაბი და სიმძიმე განპირობებულია როგორც თავად მკვლელობის გარემოებებით, ისე იმით, რომ გამოძიება საუბრობდა არა მხოლოდ უშუალო შემსრულებელზე, არამედ ორგანიზებაზე, შესაძლო შემკვეთებზე, შუამავლებზე და იარაღის მოპოვების სქემებზე.
ოფიციალური ინფორმაციით, 2025 წლის 24 ოქტომბერს სასამართლომ გელა უძიაური დამნაშავედ ცნო და უვადო თავისუფლების აღკვეთა განუსაზღვრა. პირველი არხის მიერ გავრცელებული ცნობით, ეს გადაწყვეტილება სასამართლომ მიიღო ბრალდების იმ ნაწილში, რომელიც ეხებოდა განზრახ, შეკვეთითა და ანგარებით ჩადენილ მკვლელობას. იმავე საქმეზე ცალკე მსჯავრდებულია სანდრო წივწივაძეც, რომელსაც ცეცხლსასროლი იარაღის მართლსაწინააღმდეგო გასაღების ფაქტზე 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. (რადიო თავისუფლება)
საზოგადოებრივი ინტერესის ერთ-ერთი მიზეზი ისიც არის, რომ ძირითადი განაჩენის შემდეგ სასამართლოში გრძელდება საქმიდან გამოყოფილი სხვა ეპიზოდების განხილვა. ეს პრაქტიკა სისხლის სამართლის პროცესში გავრცელებულია მაშინ, როდესაც საქმეში რამდენიმე ფიგურანტია და თითოეულის სავარაუდო ქმედება ერთმანეთისგან განსხვავებულ მტკიცებულებებსა და სამართლებრივ შეფასებას საჭიროებს. სწორედ ამ კონტექსტში მიმდინარეობს მამუკა ბაღდავაძისა და გიორგი კაჭკაჭაშვილის საქმის განხილვაც, სადაც უძიაური უკვე როგორც მსჯავრდებული პირი ისე იძლევა ჩვენებას.
დეტალები და ფაქტები
სასამართლო პროცესზე უძიაურმა თავის ჩვენებაში რამდენიმე საკვანძო გარემოება გამოყო. პირველი ეხებოდა 15 და 18 თებერვლის ეპიზოდებს, რომლებიც, მისი თქმით, ბრალდების თეორიაში ცენტრალურ ადგილს იკავებს. უძიაური ამბობს, რომ მისი და გიორგი ჯოხაძის სატელეფონო კავშირები აღნიშნულ თარიღებში არ იკვეთება ისე, როგორც ეს საქმეშია წარმოდგენილი, და მოსამართლეს სწორედ ამ მონაცემების თავიდან გადამოწმების თხოვნით მიმართა.
მეორე მნიშვნელოვანი ნაწილი შეეხებოდა მის ქცევას მკვლელობის შემდეგ. უძიაურმა თქვა, რომ ჯოხაძესთან დაკავშირება სურდა, რათა მისთვის ეთქვა, რომ „უბედურება დაემართა“ და შემთხვევითი მკვლელობა მოხდა. მისივე თქმით, ბაღდავაძეს როგორც კლიენტი ისე დაუკავშირდა მხოლოდ იმიტომ, რომ ტაქსის მძღოლს მისი ვინაობა არ გაეგო და ამ გზით ჯოხაძის ნომრის მოპოვებას ცდილობდა. ამ ჩვენებით იგი ცდილობდა აეხსნა, რომ კავშირი სხვა ფიგურანტებთან არ ნიშნავდა შეკვეთილი მკვლელობის სქემაში მონაწილეობას.
მესამე საკითხი შეეხებოდა თავად მკვლელობის მოტივსა და ფორმას. უძიაურმა კიდევ ერთხელ გაიმეორა, რომ განზრახვა არ ჰქონია, და ამტკიცებდა, რომ მოქმედებდა იმ წამს შექმნილ ვითარებაში. მან თქვა, რომ მსხვერპლი იარაღის ამოღებას ცდილობდა და თავად მხოლოდ გამაფრთხილებელი გასროლა განახორციელა. ამავდროულად, აღიარა, რომ მკვლელობა ჩაიდინა, თუმცა უარყო, რომ ეს შეკვეთით და ანგარებით მოხდა.
პროცესზე სიტყვიერი დაპირისპირებაც დაფიქსირდა. მას შემდეგ, რაც პროკურორმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ განაჩენის საფუძვლები უკვე განმარტა და უძიაურს თავის დროზე უნდა ესაუბრა, მსჯავრდებულმა უპასუხა, რომ ჩვენება არ მისცა, რადგან არ ელოდა, თუ საქმეში მისივე თქმით ამდენი „ტყუილი“ ჩაიწერებოდა. ასეთი ფორმულირებები აჩვენებს, რომ დაცვის ხაზი კვლავ ორიენტირებულია არა მკვლელობის ფაქტის მთლიან უარყოფაზე, არამედ მოტივის, როლისა და კვალიფიკაციის შეცვლაზე.
ოფიციალური ინფორმაციით, უძიაურის მიმართ უვადო პატიმრობის შესახებ პროკურატურამაც გაავრცელა განცხადება. ხოლო საქმეზე მიმდინარე სხვა პროცესებთან დაკავშირებით მედიაში გავრცელებული ცნობებით, სასამართლო აგრძელებს იმ პირების საქმის განხილვასაც, რომლებსაც გამოძიება მკვლელობის ორგანიზებაში ან მასთან დაკავშირებულ სხვა ქმედებებში ადანაშაულებს. (1TV)
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მძიმე დანაშაულების საქმეებში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ბრალდება ეხება შეკვეთით მკვლელობას, სხვადასხვა ქვეყანასა და სამართლებრივ სისტემაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მტკიცებულებათა ჯაჭვის სანდოობას. ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს პრაქტიკაში ერთ-ერთი არსებითი საკითხია, რომ განაჩენი უნდა ეფუძნებოდეს შემოწმებად, ურთიერთდაკავშირებულ და პროცესუალურად სწორად მოპოვებულ მტკიცებულებებს, ხოლო ბრალდებულს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, სადავოდ გახადოს მის წინააღმდეგ გამოყენებული მონაცემები [1].
ამავე კონტექსტში, ციფრული მტკიცებულებები, მათ შორის სატელეფონო ჩანაწერები და კომუნიკაციის დეტალიზაციები, თანამედროვე სისხლის სამართლის საქმეებში ხშირად გადამწყვეტ როლს ასრულებს. თუმცა მათი გამოყენება სამართლებრივად გამართული უნდა იყოს: მნიშვნელოვანია როგორც მოპოვების კანონიერება, ისე ინტერპრეტაციის სიზუსტე. ევროპულ პრაქტიკაში სასამართლოები განსაკუთრებით აკვირდებიან, ხომ არ ხდება ტექნიკური მონაცემების გადაჭარბებული ან მცდარი ინტერპრეტაცია, როდესაც მათზე ბრალდების ძირითადი ვერსიაა აგებული [1], [2].
რეგიონული პრაქტიკაც აჩვენებს, რომ ორგანიზებული დანაშაულის, შეკვეთილი მკვლელობისა და თანამონაწილეობის საქმეები ხშირად რამდენიმე ერთმანეთთან დაკავშირებულ პროცესად იყოფა. ეს საშუალებას აძლევს სასამართლოს, თითოეული ბრალდებულის როლი ცალკე შეაფასოს. თუმცა ასეთი მოდელი იმასაც ნიშნავს, რომ ერთი ეპიზოდის ფარგლებში გაკეთებული ჩვენება შეიძლება გავლენას ახდენდეს სხვა პროცესების დინამიკაზეც, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ძირითადი მსჯავრდებული სხვა ფიგურანტების საქმეში მოწმედ ან ინფორმაციის წყაროდ გვევლინება.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობა განზრახ მკვლელობის დამამძიმებელ გარემოებებსა და მასთან დაკავშირებულ სხვა დანაშაულებს მკაცრად არეგულირებს. სისხლის სამართლის კოდექსი ცალკე განსაზღვრავს როგორც განზრახ მკვლელობას, ისე ცეცხლსასროლი იარაღის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა-შენახვა-ტარებასა და მართლმსაჯულებისთვის ხელის შეშლის სხვადასხვა ფორმას [3]. სწორედ ამიტომ, გახმაურებულ საქმეებში გამოძიება და სასამართლო განხილვა ხშირად რამდენიმე მუხლს და რამდენიმე ფიგურანტს აერთიანებს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ოფიციალურ ვებგვერდზე მიმდინარე საქმეების სექცია ადასტურებს, რომ სისხლის სამართლის საქმეები ყოველდღიურად ახლდება და პროცესების თარიღები შეიძლება შეიცვალოს, რაც მიუთითებს ასეთ საქმეებში განხილვების ხანგრძლივ და მრავალეტაპიან ბუნებაზე [4]. ეს მნიშვნელოვანი გარემოებაა იმ მხრივაც, რომ საზოგადოება ხშირად მხოლოდ ცალკეულ სხდომებზე გაჟღერებულ ფრაგმენტებს ისმენს, მაშინ როცა საბოლოო სამართლებრივი შეფასება მთელ მტკიცებულებათა ერთობლიობას ეყრდნობა.
ქართულ საინფორმაციო გარემოში მსგავსი საქმეები განსაკუთრებით მგრძნობიარეა, რადგან ისინი ერთდროულად ეხება რამდენიმე სფეროს: სისხლის სამართალს, სასამართლოს დამოუკიდებლობას, მტკიცებულებათა ხარისხს და საზოგადოების ნდობას მართლმსაჯულების მიმართ. ამიტომ მსგავსი პროცესების გაშუქებისას, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ის ტიპის საინფორმაციო პლატფორმებზე, განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ფაქტების მკაფიო გამიჯვნას სასამართლოში გაჟღერებულ პოზიციებსა და უკვე დადასტურებულ სამართლებრივ გარემოებებს შორის.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
გელა უძიაურის სასამართლო ჩვენება აჩვენებს, რომ ჯანგველაძის მკვლელობის საქმეზე სამართლებრივი დავა განაჩენის გამოცხადებით არ დასრულებულა და დავის მნიშვნელოვანი ნაწილი ახლა მტკიცებულებათა შეფასების, თანამონაწილეობის შესაძლო სქემისა და გამოყოფილ ეპიზოდებში მონაწილე პირთა როლის გარშემო გრძელდება. უძიაური, რომელიც მკვლელობის ფაქტს არ უარყოფს, ცდილობს სასამართლოს დაანახოს განსხვავება უშუალოდ ჩადენილ ქმედებასა და შეკვეთით, ანგარებით ან ორგანიზებული სქემის ფარგლებში მოქმედებას შორის.
მეორე მხრივ, ბრალდების მხარის პოზიცია და უკვე გამოტანილი განაჩენი აჩვენებს, რომ სასამართლომ ამ ეტაპზე მის მიმართ წარმოდგენილი მტკიცებულებები საკმარისად მიიჩნია უვადო თავისუფლების აღკვეთის დასანიშნად. გამოყოფილ ეპიზოდებზე მიმდინარე პროცესები კი სავარაუდოდ განსაზღვრავს, რა ფორმით შეფასდება სხვა ფიგურანტების შესაძლო როლი ამ საქმეში და რამდენად დამყარდება ბრალდების მიერ აღწერილი სრული სურათი.
ამ ეტაპზე პროცესის მნიშვნელობა სცდება ერთი სხდომის ფარგლებს. იგი შეეხება იმას, რამდენად გამჭვირვალედ და თანმიმდევრულად შეძლებს სასამართლო რთულ მრავალეპიზოდიან საქმეში როგორც უკვე მსჯავრდებული პირის განცხადებების, ისე სხვა ბრალდებულების მიმართ არსებული მტკიცებულებების შეფასებას. (რადიო თავისუფლება)
წყაროები
[1] European Court of Human Rights. Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights: Right to a fair trial. ხელმისაწვდომია: https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/guide_art_6_criminal_eng
[2] Council of Europe. Electronic evidence guide and related criminal justice standards. ხელმისაწვდომია: https://www.coe.int/en/web/cybercrime
[3] საქართველოს პარლამენტი. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/16426
[4] თბილისის საქალაქო სასამართლო. მიმდინარე საქმეები. ხელმისაწვდომია: https://tcc.court.ge/Sessions
[5] საქართველოს პირველი არხი. პროკურატურა ბიზნესმენ ლევან ჯანგველაძის მკვლელობაში ბრალდებულ გელა უძილაურისთვის უვადო პატიმრობის შეფარდებასთან დაკავშირებით ოფიციალურ ინფორმაციას ავრცელებს. ხელმისაწვდომია: https://1tv.ge/news/prokuratura-biznesmen-levan-jangveladzis-mkvlelobashi-braldebul-gela-udzilauristvis-uvado-patimrobis-shefardebastan-dakavshirebit-oficialur-informacias-avrcelebs/
