ხილ-ბოსტნეულის ბაზარზე უახლოეს პერიოდში ფასების მნიშვნელოვანი შემცირება მოსალოდნელი არ არის, აცხადებს „ხილ-ბოსტნეულის ექსპორტიორთა ასოციაციის“ ხელმძღვანელი ვახტანგ ბეჟიტაშვილი. მისი თქმით, ცალკეულ პროდუქტებზე შესაძლოა მცირე კორექცია შეინიშნებოდეს, თუმცა ეს არ მიუთითებს ბაზარზე მასშტაბურ გაიაფებაზე და ფასების შემცირების რეალური წინაპირობა მხოლოდ მაშინ გაჩნდება, როდესაც ბაზარზე ადგილობრივი, ღია გრუნტზე მოყვანილი პროდუქცია მასობრივად გამოჩნდება.
მოვლენების აღწერა
„ხილ-ბოსტნეულის ექსპორტიორთა ასოციაციის“ ხელმძღვანელმა ვახტანგ ბეჟიტაშვილმა განაცხადა, რომ საქართველოში ხილსა და ბოსტნეულზე ფასების მნიშვნელოვანი შემცირება უახლოესი ერთი თვის განმავლობაში მოსალოდნელი არ არის. მისი განმარტებით, ბაზარზე შესაძლოა ცალკეულ პროდუქტებზე მცირე ცვლილებები შეინიშნებოდეს, თუმცა ეს არ წარმოადგენს ფართომასშტაბიან ტენდენციას.
ბეჟიტაშვილის შეფასებით, ბაზარზე ზოგიერთ პროდუქტზე ფასი გარკვეულწილად შემცირდა, თუმცა ეს ცვლილება არ არის ისეთი მასშტაბური, რომ მომხმარებელმა ფართო ბაზარზე საგრძნობი გაიაფება იგრძნოს.
მისი თქმით, მაგალითად, კიტრის ფასი ახალ წლის პერიოდში დაახლოებით 18 ლარს აღწევდა, ხოლო მოგვიანებით შესაძლოა დაახლოებით 14 ლარამდე შემცირებულიყო, თუმცა ასეთი ცვლილება არ ნიშნავს, რომ ბაზარზე ზოგადად 26-28 პროცენტიანი გაიაფება ფიქსირდება.
კონტექსტი და ფონი
სურსათის ბაზარზე ფასების ცვლილება ხშირად დამოკიდებულია სეზონურ ფაქტორებზე. საქართველოში ხილ-ბოსტნეულის წარმოება მნიშვნელოვნად უკავშირდება კლიმატურ პირობებს, მოსავლის პერიოდს და ადგილობრივი წარმოების მოცულობას.
სეზონური პროდუქტების შემთხვევაში ფასების შედარებით მაღალი მაჩვენებლები განსაკუთრებით ზამთრის პერიოდში ფიქსირდება, როდესაც ბაზარზე ძირითადად სასათბურე მეურნეობებში მოყვანილი ან იმპორტირებული პროდუქციაა წარმოდგენილი. ასეთ პირობებში პროდუქციის თვითღირებულება შედარებით მაღალია, რაც საბოლოოდ ფასზეც აისახება.
სხვა პერიოდში, განსაკუთრებით გაზაფხულის ბოლოსა და ზაფხულის დასაწყისში, როდესაც ბაზარზე ადგილობრივი ღია გრუნტზე მოყვანილი პროდუქცია ჩნდება, ფასები ხშირად იწყებს შემცირებას. ეს დაკავშირებულია როგორც პროდუქციის რაოდენობის ზრდასთან, ისე კონკურენციის გაძლიერებასთან.
დეტალები და ფაქტები
ვახტანგ ბეჟიტაშვილის განცხადებით, ფასების შემცირების ძირითადი წინაპირობა ბაზარზე ადგილობრივი მოსავლის მასობრივი გამოჩენაა. მისი თქმით, საქართველოში სასათბურე მეურნეობები დიდი მასშტაბის არ არის და ამ სფეროში რამდენიმე კომპანია დომინირებს.
მისივე შეფასებით, ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ბრენდად ამ სფეროში სახელდება „პლანტა“, რომელიც ივანიშვილის ოჯახს უკავშირდება. ბეჟიტაშვილის განმარტებით, როდესაც ბაზარზე ღია გრუნტზე მოყვანილი პროდუქციის რაოდენობა გაიზრდება, კონკურენცია გაიზრდება და შესაბამისად ფასების შემცირების წინაპირობაც გაჩნდება.
თუმცა, მისი თქმით, ეს პროცესი უახლოეს პერიოდში არ დაიწყება და სავარაუდოდ ორიდან სამ თვემდე პერიოდს მოითხოვს. მანამდე ფასების მნიშვნელოვანი კლება ნაკლებად მოსალოდნელია.
ასოციაციის ხელმძღვანელმა ასევე შეაფასა ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემები, რომლის მიხედვითაც თებერვალში ყველაზე მეტად გაიაფებულ პროდუქტებს შორის მწვანილი ლიდერობდა და მისი ფასი დაახლოებით 28 პროცენტით შემცირდა.
ბეჟიტაშვილის თქმით, ბაზარზე მსგავსი მასშტაბის შემცირება რეალურად არ ფიქსირდება. მისი შეფასებით, ბაზრის რეალური მდგომარეობა განსხვავებულია და ფასების ასეთი მკვეთრი კლება პრაქტიკაში არც ერთ მიმართულებაზე არ შეინიშნება.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში ხილ-ბოსტნეულის ფასები ასევე მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული სეზონურ ფაქტორებზე. საერთაშორისო სასურსათო ბაზრებზე ხშირად ფიქსირდება პროდუქციის ფასების ცვლილება, რომელიც დაკავშირებულია მოსავლის პერიოდთან, კლიმატურ პირობებთან და მიწოდების მოცულობასთან.
ევროპისა და სხვა რეგიონების სასოფლო-სამეურნეო ბაზრებზე ზამთრის პერიოდში ხშირად იზრდება იმპორტირებული პროდუქციის წილი, რაც ფასებზე გავლენას ახდენს. ამასთან, ადგილობრივი მოსავლის სეზონის დაწყებისას პროდუქციის რაოდენობა იზრდება და ფასები შედარებით სტაბილური ხდება.
საერთაშორისო ორგანიზაციები, მათ შორის სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია, რეგულარულად მიუთითებენ, რომ აგროსასურსათო ბაზრებზე ფასების ცვლილება უმეტესად დამოკიდებულია მიწოდებისა და მოთხოვნის ბალანსზე, ასევე სეზონურ ციკლებზე.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ხილ-ბოსტნეულის ბაზარი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს როგორც ადგილობრივი ეკონომიკისთვის, ასევე მომხმარებლებისთვის. პროდუქციის ნაწილი ადგილობრივი წარმოებიდან მოდის, ხოლო გარკვეული კატეგორია იმპორტის საშუალებით ივსება.
სასათბურე მეურნეობების განვითარება ქვეყანაში ჯერ კიდევ შეზღუდული მასშტაბისაა, რის გამოც ზამთრის სეზონზე ბაზარი ნაწილობრივ დამოკიდებულია იმპორტირებულ პროდუქციაზე. სწორედ ამიტომ ამ პერიოდში ფასები ხშირად შედარებით მაღალია.
მეორე მხრივ, ადგილობრივი ღია გრუნტზე მოყვანილი პროდუქციის გამოჩენა მნიშვნელოვნად ზრდის მიწოდებას. როდესაც ბაზარზე ერთდროულად დიდი რაოდენობით ადგილობრივი პროდუქცია ჩნდება, კონკურენცია იზრდება და ფასები ხშირად იწყებს შემცირებას.
ხილ-ბოსტნეულის ბაზრის შესახებ ეკონომიკური და სოციალური საკითხები პერიოდულად განიხილება ქართულ საინფორმაციო სივრცეშიც, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც რეგულარულად ქვეყნდება მასალები აგროსექტორის, სოფლის მეურნეობისა და მომხმარებლის ბაზრის შესახებ.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ხილ-ბოსტნეულის ბაზარზე ფასების ცვლილება საქართველოში მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული სეზონურ ფაქტორებზე და ადგილობრივი მოსავლის მოცულობაზე. სპეციალისტების შეფასებით, უახლოეს პერიოდში ფასების მნიშვნელოვანი შემცირება ნაკლებად მოსალოდნელია, რადგან ბაზარზე ჯერ კიდევ არ არის გამოჩენილი ღია გრუნტზე მოყვანილი ადგილობრივი პროდუქცია.
ბაზრის მონაწილეები ვარაუდობენ, რომ ფასების შემცირების რეალური წინაპირობა გაჩნდება მაშინ, როდესაც ადგილობრივი მოსავალი მასობრივად გამოჩნდება და მიწოდების მოცულობა გაიზრდება. მანამდე კი ფასების მნიშვნელოვანი კორექცია ნაკლებად სავარაუდოა.
წყაროები
- Food and Agriculture Organization. Food Price Monitoring and Analysis.
https://www.fao.org/worldfoodsituation - National Statistics Office of Georgia. Agricultural market indicators.
https://www.geostat.ge
