ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ საუბარი, საქართველოში დღესაც დისკომფორტთან და სირცხვილთან ასოცირდება. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში ცნობიერების დონე ნელ-ნელა იზრდება, ფსიქოლოგთან ან ფსიქიატრთან ვიზიტი საზოგადოებაში ხშირად განიხილება როგორც სუსტი ნებისყოფის ან „გადარეულობის“ ნიშანი. ამ დამოკიდებულებას კი მძიმე შედეგები მოჰყვება — ადამიანები უჩუმრად იტანჯებიან, არ სთხოვენ დახმარებას და ხშირ შემთხვევაში, პრობლემას მხოლოდ მაშინ ამჟღავნებენ, როცა უკვე გვიანია.
სტიგმის ფესვები — რაზეა დამყარებული საზოგადოების დამოკიდებულება
ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე არსებული სტიგმა საქართველოში მომდინარეობს რამდენიმე ძირითადი წყაროდან:
-
ტრადიციული ღირებულებები: საზოგადოება ფსიქიკურ პრობლემებს აღიქვამს როგორც სისუსტეს.
-
განათლების ნაკლებობა: ადამიანები ფსიქიკურ დაავადებებს ხშირად ურევენ უცნაურ ქცევაში ან ფსიქოზში.
-
სოციალური წნეხი: ბევრს ეშინია, რომ ფსიქოლოგთან ვიზიტის გამო სამუშაო დაკარგავს, დაღლილ ადამიანად მოიხსენიებენ ან მეგობრებს ჩამოშორდება.
ეს სტერეოტიპები ხელს უშლის ადამიანებს, რომ დროულად მიხვდნენ საკუთარი მდგომარეობის სერიოზულობას და შესაბამისი მხარდაჭერა მიიღონ.
რეალობა, რომელზეც არავინ საუბრობს
სტატისტიკით, საქართველოში ყოველი მეხუთე ადამიანი ცხოვრებაში ერთხელ მაინც განიცდის ფსიქიკურ სირთულეს — იქნება ეს დეპრესია, შფოთვა, პანიკური შეტევები თუ სხვა. თუმცა, მათგან უმრავლესობა არ მიმართავს სპეციალისტს. ამას ემატება სუიციდის შემთხვევები, რომლებიც განსაკუთრებით საგანგაშოა ახალგაზრდებში.
შეცდომაში შეყვანილი წარმოდგენა ფსიქოლოგზე
ფსიქოლოგთან ვიზიტი ბევრისთვის ნიშნავს „ავად ყოფნას“, რაც რეალობასთან კავშირში არ არის. ფსიქოლოგთან საუბარი ისეთივე ჯანმრთელი გადაწყვეტილებაა, როგორც თერაპია ან დიეტოლოგთან ვიზიტი. ფსიქიკური ჰიგიენა მნიშვნელოვანია ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად და არა მხოლოდ მძიმე დიაგნოზისას.
რა შეიძლება შეიცვალოს?
-
განათლება სკოლიდანვე: ფსიქიკური ჯანმრთელობის ძირითადი ცნებები სასკოლო პროგრამაში უნდა შევიდეს.
-
სახელმწიფო მხარდაჭერა: მეტი ხელმისაწვდომი და უფასო ფსიქოლოგიური მომსახურება რეგიონებში.
-
მედიისა და საზოგადოებრივი პირების როლი: ღია საუბარი პირად გამოცდილებაზე ანადგურებს სტიგმას.
-
კომუნიკაცია ოჯახში: ბავშვებთან და ახლობლებთან გულწრფელი საუბარი ემოციურ მდგომარეობაზე ხელს უწყობს ემპათიის კულტურის ჩამოყალიბებას.
ფსიქიკური ჯანმრთელობა არ არის სირცხვილი. სირცხვილია პრობლემის იგნორირება იმ დროს, როცა დახმარება ხელმისაწვდომია. როგორც საზოგადოება, მხოლოდ მაშინ შევძლებთ ერთმანეთის მხარდაჭერას, როცა შევეშვებით დუმილს და ვაღიარებთ, რომ მენტალური ჯანმრთელობა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ფიზიკური.
