საქართველოს უძრავი ქონების პირველადი ბაზარი სულ უფრო მეტად შიდა განვადებების სქემებზე ხდება დამოკიდებული. Galt & Taggart-ის სექტორული კვლევების უფროსი ზუკა თავყელიშვილი აფასებს, რომ დეველოპერული კომპანიების გაყიდვების არანაკლებ 60 პროცენტი სწორედ ამ მექანიზმით სრულდება — იპოთეკური სესხები და ნაღდი ანგარიშსწორება კი ბევრად უმცირეს წილს ინარჩუნებს.
რატომ მოხდა ეს? თავყელიშვილის განმარტებით, 2022 წლის შემდეგ ბაზარზე მოთხოვნა მკვეთრად გაიზარდა, რასაც 2023 წელს მიწოდების ისტორიული ზრდა მოჰყვა — გაცემული სამშენებლო ნებართვების რაოდენობა დაახლოებით 40 პროცენტით გაიზარდა. ამ ფონზე დეველოპერებს შორის კონკურენცია მწვავდება და კომპანიები მყიდველების მოზიდვის მიზნით სულ უფრო მომხიბლავ განვადების პირობებს სთავაზობენ მომხმარებლებს.
“თავდაპირველად წინასწარი შენატანი 70-80 პროცენტს შეადგენდა. თანდათანობით ეს ზღვარი ჩამოვიდა და დღეს ხშირ შემთხვევაში 0-პროცენტიან, სრულად უპროცენტო განვადებას ვხვდებით. ყველაზე გავრცელებული მოდელი ისეთია, სადაც მომხმარებელი პროექტის ბოლომდე ჯამური ღირებულების მხოლოდ 30 პროცენტს იხდის, ხოლო შემდეგ შედარებით მარტივად გადადის იპოთეკურ სესხზე”, — აღნიშნა ექსპერტმა.
ამ ვითარებაში, მისი შეფასებით, იპოთეკური პროდუქტებისთვის შიდა განვადებასთან კონკურენცია პრაქტიკულად შეუძლებელია — განვადება უპროცენტოა, მოქნილია და გაცილებით ნაკლებ ბიუროკრატიულ პროცედურებს საჭიროებს.
თავყელიშვილი ასევე ხაზს უსვამს, რომ შიდა განვადება თავისი არსით სამომხმარებლო კრედიტის ერთ-ერთი ფორმაა და ეს ფუნქცია შინაარსობრივად ბანკებს ეკუთვნით, მაგრამ პრაქტიკაში დეველოპერებმა ეს სივრცე დაიკავეს — ნაწილობრივ იმიტომ, რომ საბანკო სექტორში იპოთეკური რეგულაციების გამკაცრებამ ვაკუუმი შექმნა.
ბაზარზე რისკების შესამცირებლად ექსპერტი ორ ძირითად ნაბიჯს ასახელებს: პირველი — მხოლოდ იპოთეკური რეგულაციების შერბილება საკმარისი არ იქნება; მეორე და უფრო მნიშვნელოვანი — სამშენებლო ნებართვების გაცემის ტემპი უნდა შენელდეს, რათა მიწოდება ჯანსაღ მოთხოვნასთან შესაბამისობაში მოვიდეს.
აღსანიშნავია, რომ შიდა განვადებების შემცველ რისკებზე თავად ბაზრის მონაწილეებიც მსჯელობენ. სექტორის ნაწილი ეროვნულ ბანკს იპოთეკური სესხების გაცემის პირობების გამარტივებას სთხოვს, რაც, მათი აზრით, ალტერნატიული და უფრო გამჭვირვალე ფინანსური ინსტრუმენტის განვითარებას შეუწყობს ხელს.
Sheni Ambebi News
წყარო: bm.ge
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2026). უძრავი ქონების ბაზარზე შიდა განვადებები დომინირებს — ექსპერტი ნებართვების შეზღუდვას ითხოვს. 12 სექტემბერი, 2026. https://sheniekimi.ge/ambebi/უძრავი-ქონების-ბაზარზე-შ/
