საგზაო ინფრასტრუქტურის ასოციაციის თავმჯდომარის, ირაკლი იზორიას განცხადებით, საქართველოში ბავშვთა საგზაო უსაფრთხოების მიმართულებით არსებული რეგულაციების ნაწილი გადახედვას საჭიროებს, მათ შორის, უკანა სავარძლებზე უსაფრთხოების ღვედების გამოყენებისა და ბავშვებისთვის სპეციალური დამცავი მოწყობილობების საკითხები. ამის შესახებ იზორიამ „პალიტრანიუსისა“ და რადიო „პალიტრას“ გადაცემაში „საქმე“ ისაუბრა.
მოვლენების აღწერა
ირაკლი იზორიამ ყურადღება გაამახვილა ბავშვების ავტომობილით გადაყვანისას უსაფრთხოების ღვედებისა და შესაბამისი საბავშვო დამცავი სისტემების გამოყენებაზე. მისი თქმით, ბავშვთა საგზაო უსაფრთხოების საკითხები სახელმწიფოს საგზაო უსაფრთხოების პოლიტიკაში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად უნდა განიხილებოდეს.
იზორიას განცხადებით, არსებული სტრატეგიის პირველი ორი წლის გეგმაში უკანა სავარძლებზე უსაფრთხოების ღვედებთან დაკავშირებული ღონისძიებები გათვალისწინებული არ არის და მათი ნაწილი უფრო გვიანდელი პერიოდისთვის არის გადატანილი.
მისივე შეფასებით, საგზაო შემთხვევების პრევენციისთვის განათლება, პრევენციული ღონისძიებები და ავტომატური კონტროლის სისტემები მნიშვნელოვანია, თუმცა ავარიის შემთხვევაში მძიმე დაზიანებისა და სიკვდილიანობის რისკის შესამცირებლად ავტომობილში მგზავრების სწორად დაცვა გადამწყვეტ მნიშვნელობას იძენს.
მან უსაფრთხოების ძირითად საშუალებებს შორის დაასახელა უსაფრთხოების ღვედები, ბავშვებისთვის განკუთვნილი სპეციალური სავარძლები და ასაკისა და ზომის შესაბამისი ამაღლებული დამცავი მოწყობილობები.
კონტექსტი და ფონი
ბავშვების ავტომობილით უსაფრთხოდ გადაყვანა საგზაო უსაფრთხოების საერთაშორისო პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ბავშვების სხეულის ზომა და ანატომიური თავისებურებები ზრდასრულებისგან განსხვავდება, რის გამოც ავტომობილის ჩვეულებრივი უსაფრთხოების ღვედი პატარა ბავშვისთვის ყოველთვის სათანადო დაცვას ვერ უზრუნველყოფს.[1]
საგზაო შეჯახების დროს ბავშვის უსაფრთხოება დამოკიდებულია არა მხოლოდ ავტომობილის სიჩქარეზე ან ავარიის სიმძიმეზე, არამედ იმაზეც, სწორად არის თუ არა შერჩეული და დამონტაჟებული დამცავი მოწყობილობა.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ბავშვებისთვის განკუთვნილ დამცავ სისტემებს საგზაო ტრავმების პრევენციის მნიშვნელოვან საშუალებად განიხილავს. ორგანიზაციის მონაცემებით, ბავშვთა დამცავი სისტემების სწორ გამოყენებას შეუძლია მნიშვნელოვნად შეამციროს მძიმე დაზიანების რისკი.[1]
საერთაშორისო პრაქტიკაში ფართოდ გამოიყენება ასაკის, სიმაღლისა და წონის შესაბამისი ბავშვთა სავარძლები და ამაღლებული დამცავი მოწყობილობები. ბავშვის განვითარების ეტაპის მიხედვით იცვლება ისიც, თუ როდის შეიძლება მისი უსაფრთხოდ გადაყვანა მხოლოდ ავტომობილის ჩვეულებრივი ღვედით.[2]
დეტალები და ფაქტები
ირაკლი იზორიამ განსაკუთრებით გაამახვილა ყურადღება იმ შემთხვევაზე, როდესაც უკანა სავარძელზე მყოფ ზრდასრულს ბავშვი ხელში ჰყავს. მისი განცხადებით, ასეთი პრაქტიკა ბავშვისთვის სათანადო დაცვის გარანტიას არ ქმნის და თანამედროვე საგზაო უსაფრთხოების პრინციპებთან შეუსაბამოა.
ფიზიკის თვალსაზრისით, ავტომობილის მკვეთრი დამუხრუჭების ან შეჯახების დროს მგზავრის სხეული ინერციის გამო წინ განაგრძობს მოძრაობას. ზრდასრულ ადამიანს ბავშვის სხეულის ხელით უსაფრთხოდ შეკავება პრაქტიკულად არ შეუძლია, რადგან შეჯახებისას წარმოქმნილი ძალა ძალიან დიდია.[1,3]
ამავე მიზეზით, ბავშვისთვის უსაფრთხოების ღვედის გამოყენება ზრდასრულის ღვედთან ერთად, მაგრამ ბავშვის ხელში მოთავსებით, სათანადო დამცავ სისტემად არ განიხილება. ბავშვი უნდა იმყოფებოდეს ასაკისა და სხეულის ზომის შესაბამის დამცავ მოწყობილობაში, რომელიც ავტომობილში სათანადოდ არის დამაგრებული.[2,3]
საგზაო უსაფრთხოების საერთაშორისო რეკომენდაციები ასევე ხაზს უსვამს უკანა სავარძლების მნიშვნელობას. ბავშვებისთვის უკანა სავარძელი, შესაბამისი დამცავი სისტემის გამოყენებით, ზოგადად უფრო უსაფრთხო ადგილად მიიჩნევა, ვიდრე წინა სავარძელი.[2]
იზორიამ ასევე განაცხადა, რომ საქართველოში უსაფრთხოების ღვედების გამოყენების ვალდებულება 2010 წელს დაწესდა, თუმცა მან ყურადღება გაამახვილა უკანა სავარძლებზე ღვედების გამოყენების საკითხზე და ამ მიმართულებით არსებული რეგულაციების გადახედვის საჭიროებაზე.
მისი თქმით, თანამედროვე საგზაო უსაფრთხოების მიდგომებში უკანა სავარძელზე მყოფი მგზავრების დაცვაც ისეთივე მნიშვნელოვანია, რადგან შეჯახებისას ღვედის გარეშე მყოფი უკანა მგზავრი შეიძლება თავად დაზიანდეს და ასევე საფრთხე შეუქმნას წინა სავარძელზე მყოფ ადამიანებს.
ეს საკითხი საგზაო უსაფრთხოების კვლევებითაც არის გამყარებული. უკანა სავარძელზე ღვედის გამოუყენებლობა შეჯახებისას ზრდის მგზავრის სხეულის ავტომობილში თავისუფლად გადაადგილებისა და მძიმე დაზიანების რისკს.[3,4]
ამასთან, მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ ორი საკითხი: უკანა სავარძელზე უსაფრთხოების ღვედის გამოყენება და ბავშვისთვის სპეციალური დამცავი სისტემის გამოყენება. ბავშვის შემთხვევაში მხოლოდ ღვედის არსებობა ყოველთვის საკმარისი არ არის. საჭიროა ასაკისა და სხეულის ზომის შესაბამისი სისტემა, სანამ ბავშვი ავტომობილის ჩვეულებრივი ღვედის სწორად გამოყენებისთვის საკმარისად დიდი არ გახდება.[2]
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ბავშვთა საგზაო უსაფრთხოების კანონმდებლობა ეფუძნება პრინციპს, რომ ბავშვის გადაყვანისას გამოყენებული უნდა იყოს მისი ასაკისა და ზომის შესაბამისი დამცავი სისტემა. კონკრეტული მოთხოვნები ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება, თუმცა საერთო მიდგომაა ბავშვის ფიზიოლოგიური თავისებურებების გათვალისწინება.[1,2]
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით, საგზაო შემთხვევები ბავშვებისა და ახალგაზრდების ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი საფრთხეა. ორგანიზაცია ბავშვთა მგზავრების დაცვის გასაუმჯობესებლად ეფექტურ კანონმდებლობას, აღსრულებასა და საზოგადოების ინფორმირებას ერთმანეთთან დაკავშირებულ ღონისძიებებად განიხილავს.[1]
ევროპის საგზაო უსაფრთხოების პრაქტიკაშიც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა უსაფრთხოების ღვედების გამოყენებას ყველა მგზავრისთვის, მათ შორის უკანა სავარძლებზე მყოფი ადამიანებისთვის. ბავშვებისთვის კი მოქმედებს დამატებითი მოთხოვნები მათი ასაკის, სიმაღლისა და წონის მიხედვით.[2,5]
საერთაშორისო რეკომენდაციების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია ბავშვის სწორად მოთავსება დამცავ მოწყობილობაში. მხოლოდ სავარძლის არსებობა საკმარისი არ არის, თუ იგი არასწორად არის დამონტაჟებული ან ბავშვს ღვედი სათანადოდ არ აქვს მორგებული.[2,3]
ამიტომ თანამედროვე მიდგომა საგზაო უსაფრთხოებას მხოლოდ ჯარიმებისა და კონტროლის საკითხით არ განიხილავს. ეფექტური სისტემა აერთიანებს კანონმდებლობას, კონტროლს, ინფრასტრუქტურას, მოსახლეობის განათლებას და ავტომობილში მგზავრების სათანადო დაცვას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ბავშვთა საგზაო უსაფრთხოების საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინებით, რომ ავტომობილი ყოველდღიურად გამოიყენება ბავშვების სკოლაში, ბაღში, სპორტულ და სხვა დაწესებულებებში გადასაყვანად.
ამ ფონზე კანონმდებლობისა და პრაქტიკის შესაბამისობა საერთაშორისო უსაფრთხოების თანამედროვე სტანდარტებთან საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხია. რეგულაციის არსებობასთან ერთად მნიშვნელოვანია მისი მკაფიო ფორმულირება და აღსრულების პრაქტიკაც.
ბავშვის ხელში აყვანით ავტომობილით გადაადგილების საკითხზე ირაკლი იზორიას განცხადება სწორედ ამ კონტექსტში უნდა განიხილებოდეს. ასეთი პრაქტიკის უსაფრთხოებაზე მსჯელობისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ სამართლებრივ ჩანაწერს, არამედ იმასაც, შეესაბამება თუ არა იგი შეჯახებისას ადამიანის სხეულის დაცვის თანამედროვე სამედიცინო და საინჟინრო ცოდნას.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ საგზაო ტრავმების შემცირება მრავალსექტორულ მიდგომას მოითხოვს — ჯანდაცვის, ტრანსპორტის, განათლების, სამართალდამცავი და სხვა სფეროების კოორდინირებულ მუშაობას.[1]
საქართველოს საგზაო უსაფრთხოების პოლიტიკის განვითარებისთვის ამ საკითხებზე საჯარო და პროფესიული დისკუსია შეიძლება დაკავშირებული იყოს როგორც კანონმდებლობის გაუმჯობესებასთან, ისე საზოგადოების ქცევის ცვლილებასთან.
საგზაო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული გადამოწმებული მასალებისა და საქართველოში მიმდინარე საკითხების შესახებ ინფორმაცია მკითხველს ასევე შეუძლია გაეცნოს SheniAmbebi.ge-ზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ბავშვთა საგზაო უსაფრთხოების შესახებ ირაკლი იზორიას განცხადება ყურადღებას ამახვილებს ორ ძირითად საკითხზე — უკანა სავარძლებზე მგზავრების უსაფრთხოების ღვედების გამოყენებასა და ბავშვების შესაბამისი დამცავი სისტემებით გადაყვანაზე.
საერთაშორისო სამედიცინო და საგზაო უსაფრთხოების მონაცემები ადასტურებს, რომ უსაფრთხოების ღვედები და ბავშვებისთვის განკუთვნილი შესაბამისი დამცავი მოწყობილობები საგზაო შემთხვევების დროს მძიმე დაზიანების რისკის შემცირების მნიშვნელოვანი საშუალებებია.[1–3]
ამასთან, კონკრეტული საკანონმდებლო მოთხოვნების შეფასება საჭიროებს მოქმედი ნორმების, მათი აღსრულებისა და საერთაშორისო პრაქტიკასთან შესაბამისობის ცალკე სამართლებრივ ანალიზს. საჯარო განცხადებაში მოყვანილი ყველა კონკრეტული სამართლებრივი შეფასება ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობის ყველა დეტალი ზუსტად არის აღწერილი.
საკითხის შემდგომი განვითარება, მათ შორის უკანა სავარძლებზე უსაფრთხოების ღვედებისა და ბავშვთა დამცავი სისტემების რეგულირების შესაძლო ცვლილებები, დამოკიდებული იქნება შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების გადაწყვეტილებებსა და საკანონმდებლო პროცესზე.
წყაროები
- World Health Organization. Road traffic injuries. Geneva: WHO; 2023. World Health Organization — Road traffic injuries
- World Health Organization. Global status report on road safety 2023. Geneva: WHO; 2023. WHO — Global status report on road safety 2023
- Centers for Disease Control and Prevention. Child Passenger Safety. Atlanta: CDC. CDC — Child Passenger Safety
- National Highway Traffic Safety Administration. Seat Belts. Washington, DC: U.S. Department of Transportation. NHTSA — Seat Belts
- European Commission. Road Safety. Brussels: European Commission. European Commission — Road Safety
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2026). „უკანა სავარძელზე ბავშვის ხელში დაკავების ფაქტი არის საშინელება – საქართველოში ბავშვთა საგზაო უსაფრთხოების მიმართულებით არსებული რეგულაციების ნაწილი გადახედვას საჭიროებს, მათ შორის, უკანა სავარძლებზე უსაფრთხოების ღვედების გამოყენებისა და ბავშვებისთვის სპეციალური დამცავი მოწყობილობების საკითხები“-ირაკლი იზორია. 6 ოქტომბერი, 2026. https://sheniekimi.ge/ambebi/უკანა-სავარძელზე-ბავშვი/
