პროდუქტის ფასების რეგულირების საკითხი საქართველოში კვლავ აქტუალური თემაა, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც მოსახლეობის ნაწილი ყოველდღიური მოხმარების პროდუქტებზე ფასების ზრდას მწვავედ აღიქვამს. ბიზნესმენი და რძის მწარმოებელი კომპანია „ყვარლის ბაგას“ დამფუძნებელი ლაშა პაპაშვილი აცხადებს, რომ ფასების რეგულირების ჩარჩოს შექმნა რთული, თუმცა შესაძლებელი პროცესია და საჭიროებს მრავალმხრივ გააზრებას, რათა არ დაზიანდეს არც ადგილობრივი წარმოება და არც ბაზრის სტაბილურობა.
მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია
ლაშა პაპაშვილმა ფასების კომისიასთან მწარმოებლების შეხვედრის შემდეგ ჟურნალისტებთან საუბრისას აღნიშნა, რომ პროდუქტის ფასების რეგულირების საკითხი „მრავალწახნაგიანი და ფაქიზი თემაა“. მისი შეფასებით, სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანია ისეთი ჩარჩოს შექმნა, რომელიც ერთდროულად უზრუნველყოფს მომხმარებლის ინტერესების დაცვას და ადგილობრივი ბიზნესის სიცოცხლისუნარიანობას.
ბიზნესმენის თქმით, ფასების შემცირებაზე გავლენის მოხდენა შესაძლებელია რამდენიმე მიმართულებით, მათ შორის საბანკო კრედიტების გაიაფებით, გლობალურ კომპანიებთან მოლაპარაკებების გაძლიერებით და სავაჭრო ქსელების რაოდენობის უფრო ეფექტიანი ოპტიმიზაციით.
პაპაშვილმა ასევე აღნიშნა, რომ მსოფლიოში არსებობს სხვადასხვა მიდგომა, მაგალითად ბრიტანული, ფრანგული და რუსული მოდელები, რომლებიც განსხვავებულად უდგებიან ადგილობრივი წარმოების დაცვის საკითხს [1].
კონტექსტი და ფონი – ისტორიული, სოციალური, პოლიტიკური ან სამეცნიერო კონტექსტი – რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი ფართო აუდიტორიისთვის
ფასების რეგულირება ეკონომიკის ერთ-ერთი ყველაზე მგრძნობიარე სფეროა, რადგან ის პირდაპირ უკავშირდება როგორც მომხმარებლის სოციალურ მდგომარეობას, ასევე კერძო სექტორის საქმიანობას. საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ მკაცრმა რეგულაციებმა შესაძლოა მოკლევადიან პერიოდში ფასების შემცირება გამოიწვიოს, თუმცა გრძელვადიან პერსპექტივაში ბაზრის დისბალანსი და ადგილობრივი წარმოების შემცირება გამოიწვიოს [2].
ლაშა პაპაშვილი სწორედ ამ რისკზე ამახვილებს ყურადღებას, როდესაც ამბობს, რომ ბრიტანეთმა გარკვეულ ეტაპზე უარი თქვა ადგილობრივი სოფლის მეურნეობის დაცვის მექანიზმებზე და შედეგად, ნაწილობრივ მიაღწია ფასების შემცირებას, თუმცა ადგილობრივი წარმოება მნიშვნელოვნად დაზიანდა.
საქართველოსთვის, სადაც სოფლის მეურნეობა და ადგილობრივი წარმოება ეკონომიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია, მსგავსი პოლიტიკის შედეგები შესაძლოა განსაკუთრებით სენსიტიური იყოს.
დეტალები და ფაქტები – კონკრეტული მონაცემები, განცხადებები, ციტატები – რიცხვების ახსნა მარტივ ენაზე – ინფორმაციის გადამოწმებული წყაროები
პაპაშვილის შეფასებით, ფასების შემცირების სივრცე რამდენიმე ფაქტორზეა დამოკიდებული. ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება საბანკო სექტორია. მისი თქმით, თუ კრედიტების პროცენტი შემცირდება, ბიზნესს ექნება მეტი შესაძლებლობა შეამციროს საკუთარი ხარჯები, რაც საბოლოოდ ფასებზე აისახება.
მეორე მიმართულებად ის ასახელებს „მსოფლიო გიგანტებთან“ მოლაპარაკებებს, რაც შესაძლოა იმპორტირებულ ნედლეულსა და პროდუქტებზე ფასების უკეთეს პირობებში მიღებას გულისხმობდეს.
მესამე საკითხია სავაჭრო ქსელების სტრუქტურა. პაპაშვილის თქმით, საქართველოში ზოგიერთ ქუჩაზე შეიძლება ერთდროულად რამდენიმე დიდი მარკეტი იყოს განთავსებული, რაც მაღალ კაპიტალურ დანახარჯებს ქმნის. მისი შეფასებით, ერთი მაღაზიის გახსნას შესაძლოა დაახლოებით 1 მილიონი დოლარი დასჭირდეს, რაც საბოლოოდ პროდუქტის ფასზეც აისახება.
ბიზნესმენი ასევე ამბობს, რომ პრობლემა ნაწილობრივ გადის მწარმოებლების, დისტრიბუტორებისა და ქსელური მარკეტების ურთიერთობაზე, თუმცა თავად უშუალო კომუნიკაციას მარკეტებთან ნაკლებად ახორციელებს, რადგან რძის პროდუქტს გადამმუშავებლებს აწვდის.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა – როგორ განიხილება მსგავსი საკითხი სხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში – ოფიციალური ორგანიზაციების, ინსტიტუტების ან მთავრობების პოზიციები
საერთაშორისო პრაქტიკაში ფასების რეგულირების საკითხი ხშირად განიხილება კონკურენციის პოლიტიკის, სუბსიდირების სისტემებისა და ბაზრის მონიტორინგის კონტექსტში. OECD-ის შეფასებით, ფასებზე პირდაპირი ჩარევა ხშირ შემთხვევაში არ არის მდგრადი გამოსავალი და უფრო ეფექტიანია კონკურენტული გარემოს გაძლიერება და წარმოების მხარდაჭერა [2].
ევროკავშირის ქვეყნებში სოფლის მეურნეობის სექტორი მნიშვნელოვან სუბსიდირებას იღებს საერთო სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის ფარგლებში, რაც ადგილობრივ წარმოებას იცავს და ბაზარზე სტაბილურობას უზრუნველყოფს [3].
რუსეთის მოდელი კი უფრო მეტად ორიენტირებულია სახელმწიფო ჩარევასა და ადგილობრივი პროდუქციის პრიორიტეტზე, რაც ზოგჯერ ფასების ადმინისტრაციულ კონტროლსაც მოიცავს [4].
ლაშა პაპაშვილი აღნიშნავს, რომ საქართველომ უნდა იპოვოს ისეთი ოპტიმალური გზა, რომელიც საერთაშორისო გამოცდილებას გაითვალისწინებს, თუმცა ქვეყნის სპეციფიკასაც მოერგება.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია) – რას ნიშნავს ეს ამბავი საქართველოსთვის – შესაძლო გავლენა საზოგადოებაზე, პოლიტიკაზე, ეკონომიკაზე ან გარემოზე
საქართველოში ფასების ზრდა ხშირად საზოგადოებრივი უკმაყოფილების მიზეზი ხდება, განსაკუთრებით პირველადი მოხმარების პროდუქტებზე. რძის პროდუქტები კი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკვები ჯგუფია, რომელიც მოსახლეობის ყოველდღიურ რაციონში ფართოდ გამოიყენება.
ამ ფონზე, ფასების კომისიის მუშაობა და ბიზნესის წარმომადგენლების ჩართულობა შესაძლოა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყოს ეკონომიკური პოლიტიკის ფორმირებაში. პაპაშვილი მიიჩნევს, რომ პროცესში უნდა ჩაერთოს 10-15 მსხვილი ბიზნესის წარმომადგენელი, რადგან მათ უკეთ იციან, სად შეიძლება მოიძებნოს გამოსავალი ისე, რომ არც ერთი მხარე არ დაზიანდეს.
ამ საკითხზე მიმდინარე დისკუსიები და გადაწყვეტილებები ფართო საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანია, რადგან ფასების პოლიტიკა პირდაპირ აისახება როგორც მომხმარებლის კეთილდღეობაზე, ასევე ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაზე. მსგავსი თემების გაშუქება და ანალიზი რეგულარულად ხდება საინფორმაციო პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ლაშა პაპაშვილის განცხადება ასახავს იმ რთულ რეალობას, რომლის წინაშეც დგას საქართველო ფასების რეგულირების საკითხში. ბიზნესმენის შეფასებით, პრობლემა მრავალმხრივია და არ არსებობს ერთი უნივერსალური „რეცეპტი“, რომელიც სწრაფად და მარტივად მოაგვარებს სიტუაციას.
ფასების შემცირების პოტენციალი შესაძლოა დაკავშირებული იყოს საბანკო კრედიტების გაიაფებასთან, გლობალურ კომპანიებთან მოლაპარაკებების გაძლიერებასთან და სავაჭრო ქსელების უფრო ეფექტიან სტრუქტურასთან. საერთაშორისო გამოცდილება კი აჩვენებს, რომ რეგულირების პოლიტიკა საჭიროებს სიფრთხილეს, რათა მოკლევადიანი სარგებელი არ გადაიქცეს გრძელვადიან ზიანად ადგილობრივი წარმოებისთვის.
საქართველოში მიმდინარე პროცესები აჩვენებს, რომ ხელისუფლება და ბიზნესი კვლავ ეძებენ ოპტიმალურ გზას, რომელიც ბაზრის სტაბილურობასა და მომხმარებლის ინტერესებს ერთდროულად გაითვალისწინებს.
წყაროები
- Papashvili L. Statement after meeting with Price Commission, Georgia. Reported in local media, 2026.
https://www.sheniambebi.ge - OECD. Competition and Price Regulation: Policy Perspectives. OECD Publishing; 2023.
https://www.oecd.org/competition - European Commission. Common Agricultural Policy and Market Support Measures. Brussels; 2024.
https://commission.europa.eu - FAO. Price Controls and Food Security Policies in Eastern Europe and Eurasia. Rome; 2022.
https://www.fao.org
