საქართველოში 2026 წლის იანვარში გათხევადებული პროპანის იმპორტმა 4 812 ტონას მიაღწია, რაც 2.332 მილიონი დოლარის ღირებულებას შეადგენს და 2012 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. საქსტატის მონაცემებით, იმპორტის თითქმის სრული მოცულობა რუსეთიდან განხორციელდა, რაც ენერგომომარაგებისა და საგარეო ვაჭრობის სტრუქტურის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ტენდენციაა.
მოვლენების აღწერა
სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ინფორმაციით, 2026 წლის იანვარში საქართველოში შემოვიდა 4 812 ტონა გათხევადებული პროპანი, რომლის ჯამურმა ღირებულებამ 2.332 მილიონი დოლარი შეადგინა. აღნიშნული მოცულობა ბოლო 14 წლის განმავლობაში დაფიქსირებული ყველაზე მაღალი იანვრის მაჩვენებელია.
მონაცემების თანახმად, იმპორტის თითქმის 100 პროცენტი რუსეთიდან განხორციელდა. მხოლოდ დაახლოებით 3 ათასი დოლარის ღირებულების გათხევადებული აირი შემოვიდა არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან.
2025 წლის სრული წლის მონაცემებით, ქვეყანაში ჯამში შემოვიდა 40 649 ტონა გათხევადებული პროპანი, რომლის საერთო ღირებულება 16.688 მილიონი დოლარი იყო. აქედან 39 942 ტონა, ანუ 16.382 მილიონი დოლარის ღირებულების პროდუქცია, რუსეთიდან შემოვიდა. მეორე ადგილზე იყო არაბთა გაერთიანებული საამიროები 686.5 ტონით (275.4 ათასი დოლარი), ხოლო მესამე ადგილზე – ბელარუსი, საიდანაც მხოლოდ 20 ტონა (28 ათასი დოლარი) შემოვიდა.
კონტექსტი და ფონი
გათხევადებული პროპანი, რომელიც ფართოდ ცნობილია როგორც თხევადი აირი, გამოიყენება როგორც საყოფაცხოვრებო, ასევე კომერციულ და სატრანსპორტო სექტორებში. საქართველოში მისი მოხმარება განსაკუთრებით მაღალია რეგიონებში, სადაც ბუნებრივი გაზის ქსელი სრულად არ არის განვითარებული.
ენერგორესურსების იმპორტზე დამოკიდებულება ქვეყნის ეკონომიკური და ენერგეტიკული უსაფრთხოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია. გათხევადებული აირის ბაზარი შედარებით მცირე მოცულობისაა ბუნებრივი გაზისა და ნავთობპროდუქტებთან შედარებით, თუმცა მას მნიშვნელოვანი როლი აქვს როგორც ალტერნატიულ საწვავს, ისე გათბობის წყაროს სახით.
რუსეთიდან იმპორტის მაღალი წილი ენერგეტიკული ვაჭრობის სტრუქტურულ თავისებურებას ასახავს. გასულ წლებში ასევე ფიქსირდებოდა შემთხვევები, როდესაც მიწოდების გეოგრაფია კონცენტრირებული იყო ერთ ან ორ ძირითად პარტნიორზე.
დეტალები და ფაქტები
2026 წლის იანვრის მაჩვენებელი – 4 812 ტონა – მოცულობით აღემატება წინა წლების ანალოგიურ პერიოდს. თუ გავითვალისწინებთ, რომ 2025 წლის განმავლობაში მთლიანად 40 649 ტონა შემოვიდა, იანვრის მოცულობა წლიური მაჩვენებლის დაახლოებით 12 პროცენტს შეადგენს.
ფასის მიხედვით, 2.332 მილიონი დოლარი 4 812 ტონაზე საშუალოდ დაახლოებით 485 დოლარს შეადგენს თითო ტონაზე. 2025 წლის სრული წლის მონაცემებით კი საშუალო იმპორტის ღირებულება დაახლოებით 410 დოლარი იყო თითო ტონაზე, რაც შეიძლება მიუთითებდეს ფასის ზრდაზე ან განსხვავებულ კონტრაქტულ პირობებზე.
იმპორტის სტრუქტურა მკაფიოდ აჩვენებს, რომ რუსეთი დომინანტი მომწოდებელია. 2025 წელს რუსეთზე მოდიოდა მთლიანი იმპორტის დაახლოებით 98 პროცენტი როგორც მოცულობით, ისე ღირებულებით. სხვა ქვეყნების წილი მინიმალურია.
ოფიციალური მონაცემები ეფუძნება საქსტატის საგარეო ვაჭრობის სტატისტიკას, რომელიც შედგენილია საბაჟო დეკლარაციებზე დაყრდნობით.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
გათხევადებული პროპანი ფართოდ გამოიყენება ევროპასა და აზიაში, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში, სადაც გაზიფიკაციის დონე არ არის უნივერსალური. ევროკავშირის ქვეყნებში იმპორტის წყაროების დივერსიფიკაცია ენერგეტიკული პოლიტიკის ერთ-ერთ პრიორიტეტად ითვლება, განსაკუთრებით ბოლო წლების გეოპოლიტიკური ცვლილებების ფონზე.
რეგიონში, მათ შორის კავკასიასა და აღმოსავლეთ ევროპაში, თხევადი აირის ბაზარი ხშირად დამოკიდებულია მეზობელ ქვეყნებზე და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაზე. მიწოდების ჯაჭვის სტაბილურობა და ფასების მერყეობა პირდაპირ აისახება საცალო ბაზარზე.
საქართველო, როგორც მცირე ბაზარი, ძირითადად ეყრდნობა იმპორტს და შიდა წარმოება პრაქტიკულად არ არსებობს, რაც ზრდის საგარეო ფაქტორებზე დამოკიდებულებას.
საქართველოს კონტექსტი
თხევადი აირი საქართველოში გამოიყენება როგორც კერძო სექტორში, ისე ოჯახურ მეურნეობებში. მისი მოხმარება განსაკუთრებით აქტუალურია სოფლის და მთიან რეგიონებში, სადაც ბუნებრივი გაზის ინფრასტრუქტურა სრულად განვითარებული არ არის.
იმპორტის რეკორდული მაჩვენებელი შესაძლოა უკავშირდებოდეს სეზონურ მოთხოვნას, ფასების ცვლილებას ან ბაზრის სტრუქტურულ ფაქტორებს. ენერგორესურსების იმპორტის დინამიკა გავლენას ახდენს როგორც საცალო ფასებზე, ისე სამომხმარებლო ხარჯებზე.
ენერგეტიკისა და ეკონომიკის მიმართულებით მიმდინარე ტენდენციების შესახებ ინფორმაცია რეგულარულად ქვეყნდება ქართულ საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც საგარეო ვაჭრობისა და ენერგომომარაგების მონაცემები ნეიტრალურ ფორმატში აისახება.
იმპორტის კონცენტრაცია ერთ ძირითად მომწოდებელზე ზრდის მიწოდების სტაბილურობის მნიშვნელობას. ამასთან, მოცულობის ზრდა შესაძლოა ასახავდეს შიდა მოთხოვნის მატებას ან ბაზარზე ფასების წინასწარ ფიქსირებას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
2026 წლის იანვარში გათხევადებული პროპანის იმპორტის რეკორდული მოცულობა მიუთითებს როგორც გაზრდილ მოთხოვნაზე, ისე ბაზრის სტრუქტურულ თავისებურებებზე. რუსეთიდან თითქმის სრული მოცულობით იმპორტი აჩვენებს მიწოდების წყაროს მაღალი კონცენტრაციის ტენდენციას.
მომდევნო თვეებში მნიშვნელოვანი იქნება დაკვირვება, შენარჩუნდება თუ არა იმპორტის მსგავსი ტემპი და როგორ აისახება ეს საცალო ფასებსა და ენერგომოხმარების სტრუქტურაზე. არსებული მონაცემები ეფუძნება ოფიციალურ სტატისტიკას და ასახავს მიმდინარე ეკონომიკურ პროცესებს საგარეო ვაჭრობის სფეროში.
წყაროები
- საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი). საგარეო ვაჭრობის სტატისტიკა, 2025–2026. ხელმისაწვდომია: https://www.geostat.ge
- საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი). იმპორტის სტრუქტურა საქონლის სახეობების მიხედვით. ხელმისაწვდომია: https://www.geostat.ge/en/modules/categories/35/foreign-trade
