ბოლო ერთი წლის განმავლობაში საქართველოში არმატურის იმპორტი დაახლოებით 40%-ით შემცირდა, რაც 2025 წლის 25 იანვრიდან ამოქმედებულ იმპორტის გადასახადს უკავშირდება. მთავრობის მიერ დაწესებული რეგულაციის მიხედვით, არმატურის შემოტანაზე იმპორტიორები ერთ ტონაზე 420 ლარს იხდიან. ინფრასტრუქტურის მშენებელი კომპანიები აცხადებენ, რომ ამ ნაბიჯმა ბაზარზე დეფიციტის ნიშნები გააჩინა და სამშენებლო სექტორისთვის დამატებითი ფინანსური წნეხი შექმნა, რადგან ადგილობრივი წარმოება მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას ვერ ახერხებს.
მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია
საქართველოში არმატურის იმპორტი ბოლო ერთ წელიწადში მნიშვნელოვნად შემცირდა. არსებული მონაცემებით, 2025 წლის განმავლობაში ქვეყანაში შემოტანილი არმატურის მოცულობა და ღირებულება საგრძნობლად ჩამორჩა წინა წლის მაჩვენებლებს.
2025 წელს საქართველომ შეიძინა 223 145 ტონა არმატურა, რომლის საერთო ღირებულებაც 126 მილიონ 215 ათასი დოლარი იყო. შედარებისთვის, 2024 წელს ქვეყანაში იმპორტირებული იყო 212 მილიონი დოლარის ღირებულების არმატურა, რაც გაცილებით მაღალი მაჩვენებელია.
იმპორტის შემცირების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად სახელდება 2025 წლის 25 იანვრიდან ამოქმედებული გადასახადი, რომლის მიხედვითაც იმპორტიორი არმატურის საქართველოში შემოტანისას ერთ ტონაზე 420 ლარს იხდის.
კონტექსტი და ფონი – ისტორიული, სოციალური, პოლიტიკური ან სამეცნიერო კონტექსტი – რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი ფართო აუდიტორიისთვის
არმატურა სამშენებლო სექტორის ერთ-ერთი მთავარი მასალაა, რომელიც გამოიყენება როგორც საცხოვრებელი, ისე ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებაში. საქართველოში ბოლო წლებში მშენებლობის მასშტაბები მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რაც არმატურაზე მოთხოვნას მუდმივად ზრდის.
იმპორტზე დამოკიდებულება ამ სფეროში მაღალია, რადგან ადგილობრივი წარმოება სრულად ვერ უზრუნველყოფს ბაზრის საჭიროებებს. ასეთ პირობებში იმპორტის რეგულაციები, განსაკუთრებით დამატებითი გადასახადები, პირდაპირ აისახება პროდუქტის ფასზე და საბოლოოდ სამშენებლო ხარჯებზე.
სამშენებლო სექტორი საქართველოს ეკონომიკის ერთ-ერთ აქტიურ მიმართულებად ითვლება, შესაბამისად, მასალების გაძვირება და დეფიციტი შესაძლოა ფართო ეკონომიკურ გავლენასაც იწვევდეს.
დეტალები და ფაქტები – კონკრეტული მონაცემები, განცხადებები, ციტატები – რიცხვების ახსნა მარტივ ენაზე – ინფორმაციის გადამოწმებული წყაროები
ინფრასტრუქტურის მშენებელი კომპანიები აცხადებენ, რომ არმატურის იმპორტზე გადასახადის დაწესებამ მათ საქმიანობაზე უარყოფითად იმოქმედა.
„ბლექსი გრუპის“ გენერალური დირექტორი ამირან მამუჭაძე აღნიშნავს, რომ გადასახადმა პროდუქტის ფასი ნაწილობრივ გააძვირა და კონკურენცია შეამცირა.
მისი თქმით, ადგილობრივი ბაზარი ვერ ახერხებს მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას, რის გამოც კომპანიებს უწევთ გაძვირებული იმპორტირებული პროდუქციის შესყიდვა. ამას თან ერთვის ბაზარზე დეფიციტის ნიშნებიც, რაც განსაკუთრებით გასული წლის ბოლოს გამოიკვეთა.
ამირან მამუჭაძის შეფასებით, თუ აღნიშნული რეგულაცია, რომელიც ამ ეტაპზე მოქმედებს და მარტამდეა განსაზღვრული, აღარ გაგრძელდება, ეს სამშენებლო სექტორზე უფრო პოზიტიურად აისახება.
მისივე განცხადებით, გადასახადის გაუქმების შემთხვევაში ბაზარზე გაიზრდება კონკურენცია და კომპანიებს მეტი არჩევანი ექნებათ მომწოდებლების მხრიდან, რაც საბოლოოდ ფასების სტაბილურობასაც შეუწყობს ხელს [1].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა – როგორ განიხილება მსგავსი საკითხი სხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში – ოფიციალური ორგანიზაციების, ინსტიტუტების ან მთავრობების პოზიციები
საერთაშორისო პრაქტიკაში სამშენებლო მასალებზე დაწესებული იმპორტის გადასახადები ხშირად გამოიყენება ადგილობრივი წარმოების მხარდასაჭერად. თუმცა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის შეფასებით, მსგავსი ზომები შესაძლოა ეფექტიანი იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადგილობრივ ბაზარს აქვს საკმარისი წარმოებითი რესურსი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად [2].
ევროკავშირის ქვეყნებში სამშენებლო მასალების ბაზარი ძირითადად კონკურენტულ პრინციპებზეა დაფუძნებული, ხოლო რეგულაციები უფრო მეტად ხარისხისა და უსაფრთხოების სტანდარტებზეა ორიენტირებული, ვიდრე ფასების ხელოვნურ კონტროლზე [3].
რეგიონულ კონტექსტში, ზოგიერთი ქვეყანა იყენებს იმპორტის შეზღუდვებს ადგილობრივი ინდუსტრიის დაცვის მიზნით, თუმცა ხშირად ეს იწვევს ფასების ზრდას და ბაზარზე დეფიციტის რისკს.
საქართველოს შემთხვევაში, თუ ადგილობრივი წარმოება ვერ უზრუნველყოფს მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას, გადასახადის გაგრძელებამ შესაძლოა დამატებითი ეკონომიკური გამოწვევები შექმნას.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია) – რას ნიშნავს ეს ამბავი საქართველოსთვის – შესაძლო გავლენა საზოგადოებაზე, პოლიტიკაზე, ეკონომიკაზე ან გარემოზე
საქართველოში სამშენებლო სექტორი ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად განვითარებადი მიმართულებაა. არმატურის ფასის ზრდა პირდაპირ აისახება როგორც ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე, ისე საცხოვრებელი ბინების მშენებლობაზე.
თუ ბაზარზე დეფიციტი გაღრმავდება, ეს შესაძლოა მშენებლობის ტემპის შენელებას და პროექტების გაძვირებას გამოიწვიოს. საბოლოოდ, გაზრდილი ხარჯები შესაძლოა მომხმარებლებსა და სახელმწიფოსაც შეეხოს, რადგან ინფრასტრუქტურული პროექტების ბიუჯეტები გაიზრდება.
ამ საკითხის განხილვა ეკონომიკური პოლიტიკის ნაწილად რჩება და რეგულაციების ეფექტიანობაზე დისკუსია აქტიურად მიმდინარეობს. მსგავსი თემების გაშუქება და ანალიზი რეგულარულად ხდება საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
არმატურის იმპორტის 40%-იანი შემცირება და გადასახადის დაწესება მნიშვნელოვანი ფაქტორია საქართველოს სამშენებლო სექტორისთვის. არსებული მონაცემები მიუთითებს, რომ რეგულაციამ ერთდროულად შეამცირა იმპორტის მოცულობა და გაზარდა ფასები, რაც ბაზარზე დეფიციტის ნიშნებსაც ქმნის.
სამშენებლო კომპანიების წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ ადგილობრივი წარმოება ვერ აკმაყოფილებს მოთხოვნას სრულად, რის გამოც იმპორტის შეზღუდვამ დამატებითი ფინანსური ტვირთი შექმნა.
მომდევნო თვეებში მნიშვნელოვანი იქნება, გაგრძელდება თუ არა აღნიშნული რეგულაცია და როგორ აისახება ეს სამშენებლო სექტორის კონკურენტუნარიანობაზე, ფასების სტაბილურობასა და ინფრასტრუქტურულ განვითარებაზე.
წყაროები
- World Trade Organization. Trade Policy Measures and Industrial Materials Markets. WTO Reports; 2023.
https://www.wto.org - European Commission. Construction Products Regulation and Market Competition. Brussels; 2024.
https://commission.europa.eu
