საქართველოში ცხოვრების ხარისხი ყველაზე მაღალი თბილისშია. ამის შესახებ მუნიციპალური ცხოვრების ხარისხის ინდექსის შედეგებშია აღნიშნული, რომელიც ISET-ის კვლევითი ინსტიტუტის ახალი ინდექსია.
ცხოვრების ხარისხის ინდექსი საქართველოს მუნიციპალიტეტებში — სად ცხოვრობენ ადამიანები უკეთეს პირობებში?
2023 წლის მონაცემებზე დაფუძნებულმა მუნიციპალიტეტების ცხოვრების ხარისხის ინდექსმა ნათლად აჩვენა, თუ რამდენად განსხვავდება მოსახლეობის ცხოვრების დონე რეგიონების მიხედვით. ინდექსი ფარავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტებს, როგორიცაა:
🔹 ეკონომიკური მდგომარეობა
🔹 კომუნიკაცია, ინფრასტრუქტურა და მომსახურება
🔹 დემოგრაფიული ფაქტორები და სოციალური ხელმისაწვდომობა
🔹 მმართველობა, ჩართულობა და გენდერული თანასწორობა
ლიდერი – თბილისი
ყველა მიმართულებით უმაღლესი შეფასება მიენიჭა საქართველოს დედაქალაქს — თბილისს, რომლის საერთო ინდექსის მაჩვენებელი 0.67-ს შეადგენს.
თბილისში ყველაზე მაღალი ქულა დაფიქსირდა ეკონომიკური განვითარების კომპონენტში – 0.78, რაც ადასტურებს ძლიერი საბაზრო აქტივობისა და დასაქმების შესაძლებლობების არსებობას.
ამავდროულად, ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი აღმოჩნდა დემოგრაფიულ და სოციალურ ჭრილში, რაც დიდწილად დაკავშირებულია მოსახლეობის სიმრავლესთან და მაღალი მოთხოვნებიდან გამომდინარე სერვისებზე წვდომის სირთულესთან.
ბათუმი – მეორე ადგილი
თბილისს ბათუმი მოსდევს 0.11 პუნქტიანი ჩამორჩენით, რაც ასევე იყო პროგნოზირებადი, ქალაქის მზარდი ტურიზმის, ბიზნესისა და ეკონომიკური აქტივობის ფონზე.
ბათუმშიც, როგორც დედაქალაქში, ყველაზე ძლიერი მხარე ეკონომიკაა, თუმცა ყველაზე სუსტი მაჩვენებელი გამოვლინდა ადგილობრივ დემოკრატიასა და გენდერულ თანასწორობაში, რაც დაბალი სამოქალაქო აქტივობით აიხსნება.
ყაზბეგი – მესამე პოზიცია
მესამე ადგილს იკავებს ყაზბეგი, რომლის ინდექსი თბილისზე 0.16-ით ნაკლებია, ხოლო ბათუმთან შედარებით – მხოლოდ 0.05-ით ჩამორჩება.
ყაზბეგის მთავარი სიძლიერე ეკონომიკა, ძირითადად ტურიზმის განვითარებითაა განპირობებული, რაც ასევე ამცირებს მოსახლეობის სოციალურ მოწყვლადობას.
თუმცა, გამოწვევად რჩება ადგილობრივი თვითმმართველობის სუსტი განვითარება და დაბალი გენდერული ბალანსი საჯარო სექტორში.
საერთო სურათი: მნიშვნელოვანი უთანასწორობა მუნიციპალიტეტებს შორის
📊 ინდენსის მინიმალური მაჩვენებელი დაფიქსირდა ლენტეხში — 0.28, რაც სამჯერ ნაკლებია თბილისთან შედარებით.
📈 საშუალო მაჩვენებელი იყო 0.40 – აქედან მხოლოდ 22 მუნიციპალიტეტი ასცდა ამ ზღვარს, 38 კი ქვემოთ დარჩა.
ყველაზე მკვეთრი განსხვავება შეინიშნებოდა ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის ხელმისაწვდომობის მიმართულებით, რაც მიუთითებს ქვეყნის შიგნით არსებული განვითარების დისბალანსზე.
დასკვნა
📌 მუნიციპალური ცხოვრების ხარისხის ინდექსი გვეხმარება უკეთ გავიგოთ, სად არის საჭირო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, ეკონომიკის სტიმულირება ან ადგილობრივი დემოკრატიის გაძლიერება.
📌 თბილისი ლიდერობს ყველა კომპონენტში, თუმცა რეგიონებში არსებული პოტენციალის უკეთ გამოყენება ქვეყნის უფრო თანაბარ განვითარებას შეუწყობს ხელს.
ISET-ის კვლევითმა ინსტიტუტმა დოკუმენტი შვედეთის ფინანსური მხარდაჭერით მოამზადა და ყოველწლიურად გამოაქვეყნებს ინდექსს. ინსტიტუტის თანახმად, იმ ფონზე, რომ მუნიციპალურ დონეზე მონაცემები შეზღუდულია, მნიშვნელოვანია, საქსტატმა და სხვა საჯარო ინსტიტუტებმა პრიორიტეტი მიანიჭონ ძირითადი ინდიკატორების სისტემატურ შეგროვებასა და გავრცელებას, რაც წაახალისებს ადგილობრივ დონეზე მონაცემების მრავალგანზომილებიან შეფასებას.
“ასეთი მონაცემებია, მაგალითად, მონაცემები გარემოსდაცვით ფაქტორებზე (ჰაერის დაბინძურება და ხარისხი, ბუნებრივი კატასტროფები და მწვანე სივრცეები); უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მონაცემები (მაგ.: პოლიციელთა რაოდენობა და დანაშაულის მაჩვენებლები, რაც აუცილებელია საზოგადოებრივი უსაფრთხოების შესაფასებლად); მონაცემები განათლების ხარისხსა და შედეგებზე (მაგ.: ეროვნულ გამოცდებზე საშუალო ქულები და ბევრი სხვა). ამ ინდიკატორების მუნიციპალურ დონეზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა შესაძლებელს გახდის უფრო ზუსტი შეფასებების გაკეთებას და ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მიღებას ადგილობრივი განვითარებისთვის”,- აღნიშნულია დოკუმენტში.
