როგორ დავიცვათ თავი მოტეხილობისგან და ტრავმებისგან — ყინულზე უსაფრთხო გადაადგილების წესები
ზამთრის სეზონი მხოლოდ ესთეტიკურ სიმშვიდესა და სუფთა პეიზაჟებს არ უკავშირდება. ის მოაქვს რეალური ფიზიკური რისკებიც, რომლებიც პირდაპირ აისახება ადამიანის ჯანმრთელობაზე, გარეგნობასა და ცხოვრების ხარისხზე. ყინულზე დაცემა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია მოტეხილობებისა და სხვადასხვა სახის ტრავმების, რაც განსაკუთრებით ხშირად ეხება ხანდაზმულებს, ბავშვებსა და მათ, ვინც ყოველდღიურად გადაადგილდება ფეხით.
ზამთარში საკუთარი თავის მოვლა მხოლოდ კანისა და თმის დაცვით არ შემოიფარგლება — უსაფრთხო მოძრაობა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც, მაგალითად, კანის სეზონური მოვლის ადაპტირება.
სწორი ქცევა, ყურადღება გარემოს მიმართ და რამდენიმე მარტივი წესის დაცვა მნიშვნელოვნად ამცირებს ტრავმის მიღების რისკს და ხელს უწყობს სხეულის დაცვას არასასურველი დაზიანებებისგან.
რატომ არის ყინული განსაკუთრებით საშიში?
ყინულზე დაცემა უმეტეს შემთხვევაში მოულოდნელად ხდება. ფეხი უცებ სრიალდება, სხეული კარგავს ბალანსს და ადამიანს რეაგირებისთვის პრაქტიკულად დრო არ რჩება. ასეთ სიტუაციაში ხშირად ფიქსირდება:
მაჯისა და ხელის ძვლების მოტეხილობა,
ტერფის ან მუხლის სახსრების ტრავმა,
ბარძაყის ძვლის დაზიანება,
თავის ტვინის შერყევა.
განსაკუთრებით საფრთხის შემცველია
ე.წ. უხილავი ყინული, რომელსაც ხშირად „შავ ყინულს“ უწოდებენ. ასეთი ზედაპირი გარედან მშრალ ტროტუარს ჰგავს, თუმცა სინამდვილეში უკიდურესად მოლიპულია და ადამიანის ყურადღებას მარტივად ატყუებს. სწორედ ამიტომ ზამთარში უსაფრთხო გადაადგილება ისეთივე სიფრთხილეს მოითხოვს, როგორც, მაგალითად, ფეხების კანის დაცვა სიცივეში.
ყინულზე სიარულის ძირითადი წესები
სწორი ფეხსაცმლის შერჩევა,
ყინულზე გადაადგილებისას გადამწყვეტ როლს ასრულებს ფეხსაცმელი. სასურველია ისეთი მოდელების არჩევა, რომლებიც სტაბილურობას უზრუნველყოფს და ზედაპირთან უკეთეს მოჭიდებას ქმნის.
უპირატესობა მიანიჭეთ რეზინის ან რელიეფური ძირის მქონე ფეხსაცმელს
მოერიდეთ გლუვძირიან ჩექმებსა და ბოტებს
საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენეთ ანტი-სრიალა დამატებები, რომლებიც ფეხსაცმელზე მაგრდება
ფეხსაცმლის პრაქტიკულობა არ გამორიცხავს ესთეტიკას — თანამედროვე მოდელები საშუალებას იძლევა უსაფრთხოება და ვიზუალური ჰარმონია ერთმანეთს შეუთავსდეს, ისევე როგორც ეს ხდება ზამთრის სტილში და კომფორტში.
ნელი და გააზრებული მოძრაობა
ყინულზე სიჩქარე ერთ-ერთი მთავარი რისკფაქტორია. გადაადგილება უნდა იყოს მაქსიმალურად კონტროლირებადი.
გადადგით მცირე და სტაბილური ნაბიჯები
ფეხი ბოლომდე დააყრდენით მიწას — ქუსლიდან თითების მიმართულებით
განსაკუთრებული სიფრთხილე გამოიჩინეთ კიბეებთან, გადასასვლელებსა და დახრილ ზედაპირებზე
ბალანსის შენარჩუნება
სხეულის პოზიცია მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს დაცემის ალბათობაზე.
სხეული ოდნავ წინ გადახარეთ, რათა სიმძიმის ცენტრი დაბლა იყოს
ხელები ჯიბეში არ გქონდეთ — ასე ბალანსის შენარჩუნება უფრო გაგიადვილდებათ
მძიმე ჩანთები თანაბრად გადაანაწილეთ, რათა ერთ მხარეს ზედმეტი დატვირთვა არ შეიქმნას
ბალანსი და სხეულის კონტროლი ზამთარში ისეთივე მნიშვნელოვანი უნარია, როგორც, მაგალითად, მიმდინარე ფიზიკური აქტივობის შენარჩუნება სიცივეში.
სახიფათო ადგილების თავიდან აცილება
გარემოს დაკვირვება ხშირად გვიცავს ტრავმისგან.
მოერიდეთ ჩრდილში მოქცეულ ბილიკებს, სადაც ყინული დიდხანს ინარჩუნებს თავს
გამოიყენეთ გაწმენდილი ტროტუარები და ბილიკები
კიბეებზე ყოველთვის მოეჭიდეთ მოაჯირს
როგორ დავეცეთ უსაფრთხოდ, თუ დაცემა გარდაუვალია
ზოგჯერ დაცემის თავიდან აცილება შეუძლებელია, თუმცა სწორი რეაქცია მნიშვნელოვნად ამცირებს დაზიანების სიმძიმეს.
შეეცადეთ გვერდზე ან ზურგზე დაცემას
არ დაეყრდნოთ ხელებს, რადგან ეს მაჯის მოტეხილობის ერთ-ერთი ხშირი მიზეზია
თავი დაიცავით — ნიკაპი მკერდისკენ მიიხარეთ, რათა კისრისა და თავის დაზიანება შემცირდეს
ვინ შედის განსაკუთრებული რისკის ჯგუფში?
არსებობს ადამიანთა ჯგუფები, რომელთათვის ყინულზე დაცემა განსაკუთრებით სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს:
ხანდაზმული ადამიანები
ორსულები
ბავშვები
ადამიანები, რომელთაც აქვთ ძვლების სისუსტე ან ოსტეოპოროზი
ამ შემთხვევაში რეკომენდებულია დამატებითი სიფრთხილე და საჭიროების შემთხვევაში დამცავი აქსესუარების გამოყენება, რაც ზამთარში საკუთარი სხეულის მოვლის ნაწილია და ერწყმის ისეთ თემებს, როგორიცაა ჯანმრთელი ცხოვრების სტილი ცივ სეზონზე.
შეჯამება
ყინულზე დაცემისგან სრული დაცვა ყოველთვის შესაძლებელია არ არის, თუმცა გააზრებული ქცევა, სწორი ფეხსაცმლის არჩევა და გარემოს მიმართ ყურადღება მნიშვნელოვნად ამცირებს ტრავმების რისკს. ზამთარში უსაფრთხო გადაადგილება ისეთივე აუცილებელია, როგორც თბილად ჩაცმა და კანის დაცვა სიცივისგან. სიფრთხილე ყოველდღიურობაში ჯანმრთელობის, ესთეტიკისა და ცხოვრების ხარისხის ერთ-ერთი ყველაზე საიმედო საფუძველია.
წყაროები
World Health Organization. WHO Global Report on Falls Prevention in Older Age. Geneva: WHO; 2007.
American Academy of Orthopaedic Surgeons. Winter Safety and Fall Prevention. Rosemont: AAOS; 2021.
Centers for Disease Control and Prevention. Important Facts about Falls. Atlanta: CDC; 2022.
British Journal of Sports Medicine. Injury prevention during winter walking conditions. Br J Sports Med. 2019;53(6):345–350.
