გულისცემის კონტროლი ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი, მაგრამ მნიშვნელოვანი გზაა იმისთვის, რომ გააკონტროლო შენი გულ-სისხლძარღვთა სისტემა და დროულად შენიშნო ცვლილებები ჯანმრთელობაში.
მიუხედავად ამისა, ბევრს არ აქცევს ყურადღებას ამ მარტივ მაჩვენებელს — ხოლო სწორედ ის ხშირად მიუთითებს როგორც ნორმალურ, ისე შესაძლო პრობლემურ მდგომარეობაზე.
ამ სტატიაში გაეცნობი, რას ნიშნავს გულისცემა, როგორ უნდა გაზომო პულსი, რა არის ნორმა და როდის უნდა დაფიქრდე ექიმთან ვიზიტზე.
რა არის გულისცემა?
გულისცემა — ეს არის შენი გულის დარტყმების რაოდენობა ერთ წუთში.
სხეული თვითონ არეგულირებს მას გარემო პირობების, ემოციების და ფიზიკური აქტივობის მიხედვით:
როცა აქტიური, აღელვებული ან შეშინებული ხარ — სიხშირე მატულობს, როცა ისვენებ ან მოდუნებული ხარ — ნელდება.
სწრაფი ან ძალიან ნელი გულისცემა ზოგჯერ შეიძლება მიუთითებდეს ჯანმრთელობის პრობლემაზე, ამიტომ მისი პერიოდული შემოწმება მნიშვნელოვანია.
განსხვავება გულისცემასა და პულსს შორის
გულისცემა ასახავს, რამდენად ხშირად ცემს გული, ხოლო პულსი — როგორ იგრძნობა ეს დარტყმები არტერიებში.
ყოველ ცემაზე გული სისხლს აწვდის არტერიებში და ამ დროს ჩნდება მცირე ზეწოლა — ეს არის პულსი, რომელსაც შეგვიძლია ვიგრძნოთ კანთან ახლოს მდებარე არტერიებზე.
როგორ შეიძლება პულსის შეგრძნება?
პულსის დათვლა შეგიძლია სხეულის რამდენიმე წერტილზე, სადაც არტერია კანს უახლოვდება:
-
კისერზე — ყბის ქვეშ, ყურის ბიბილოდან ქვემოთ;
-
მაჯაზე — ცერის შიდა მხარეს, სადაც მაჯის ძვალი მთავრდება;
-
იდაყვის შიგნით — იდაყვის შუა ნაწილში, შიგნიდან ოდნავ მოშორებით.
როგორ იზომება გულისცემა?
იპოვე პულსი და დაითვალე დარტყმების რაოდენობა განსაზღვრულ დროში:
-
10 წამის განმავლობაში დათვლილს გაამრავლე 6-ზე;
-
15 წამისას — 4-ზე;
-
30 წამისას — 2-ზე.
მიღებული რიცხვი ნიშნავს შენს გულისცემას წუთში (bpm).
თუ გაზომვას აკეთებ დასვენებისას, მიიღებ დასვენების პულსს — ერთ-ერთ მთავარ მაჩვენებელს გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობისთვის.
ნორმალური გულისცემა
დასვენების დროს გულისცემის ნორმა დამოკიდებულია ასაკსა და ფიზიკურ მდგომარეობაზე.
ბავშვებში ის შედარებით მაღალია, ხოლო მოზრდილებში საშუალოდ მერყეობს 60–100 დარტყმას წუთში.
სპორტსმენებში, ფიზიკურად აქტიურ ადამიანებში, შესაძლებელია დაბალი მაჩვენებელი — ზოგჯერ 40 დარტყმაც კი — და ეს ნორმად ითვლება.
რა იწვევს პულსის აჩქარებას ან შენელებას?
-
ტაქიკარდია — როცა დასვენებისას გულისცემა აღემატება 100 დარტყმას წუთში;
-
ბრადიკარდია — როცა სიხშირე ჩამოდის 60-ზე ქვემოთ (გარდა სპორტსმენებისა).
ამგვარი ცვლილებები ზოგჯერ მიუთითებს სტრესზე, გადაღლაზე, ჰორმონულ დისბალანსზე ან გულის დაავადებაზე.
როდის უნდა მიმართო ექიმს?
გულ-სისხლძარღვთა სპეციალისტთან კონსულტაცია საჭიროა, თუ:
-
შენი პულსი მუდმივად ძალიან სწრაფი ან ნელია;
-
გულისცემა არარეგულარულია ან გამოტოვებებს გრძნობ;
-
პულსის დათვლისას გესმის ვიბრაციის მსგავსი შეგრძნება;
-
გაწუხებს პალპიტაცია — როცა გული თითქოს „მარტო ცემს“ პულსის გარეშე.
გირჩევ, წელიწადში ერთხელ მაინც გაიარო პროფილაქტიკური შემოწმება, რათა დააკვირდე გულ-სისხლძარღვთა მდგომარეობას.
ჯანსაღი კვება, რეგულარული მოძრაობა და სტრესის მართვა — ეს ყველაზე მარტივი გზებია, რომ შენს გულს და პულსს მუდამ სწორ რიტმში ამუშავებდეს.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
