ოსპი — უძველესი კულტურა თანამედროვე კვებაში
Საკვები კულტურების მრავალფეროვნებაში ოსპი გამორჩეულ ადგილს იკავებს. როგორც არაერთხელ აღინიშნა ჩვენს პორტალზე, მათ შორის სტატიაში ოსპის შესახებ დეტალური მასალა, ეს პარკოსანი კულტურა საუკუნეების განმავლობაში იყო ადამიანის ყოველდღიური რაციონის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მსოფლიოს დიეტოლოგებისა და მედიკოსების შეფასებით, ადამიანები ხშირად ცდებიან, როდესაც ოსპის კერძებს უარს ამბობენ და მას მენიუდან გამორიცხავენ.
ოსპი თავისი შემადგენლობითა და კვებითი ღირებულებით ისეთ პროდუქტად მიიჩნევა, რომელსაც შეუძლია ნაწილობრივ ჩაანაცვლოს როგორც პური, ისე ხორციც. სწორედ ამიტომ იგი აღიარებულია დედამიწაზე არსებულ ერთ-ერთ ყველაზე სასარგებლო საკვებ პროდუქტად.
ოსპის კვებითი შემადგენლობა
ოსპი მდიდარია მრავალფეროვანი ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებებით. იგი შეიცავს:
A, C და B ჯგუფის ვიტამინებს
უჯრედისს
მცენარეულ ცილას
ნახშირწყლებს
ფლავონოიდებს
ფოლიუმის მჟავას
მიკროელემენტებს: კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, თუთიას, რკინას, ფოსფორს
ფოლიუმის მჟავა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი კომპონენტია, რადგან იგი ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის აუცილებელ პროცესებში მონაწილეობს. ოსპში შემავალი იზოფლავონები, თანამედროვე სამეცნიერო კვლევების მიხედვით, ასოცირდება ორგანიზმის დაცვის მექანიზმებთან [1].
მცენარეული ცილის მაღალი შემცველობის გამო, ოსპი ხშირად განიხილება, როგორც ალტერნატიული ცილის წყარო მათთვის, ვინც ამცირებს ხორცის მოხმარებას. ამ კონტექსტში საინტერესოა მასალა მცენარეული ცილის მნიშვნელობის შესახებ, სადაც პარკოსნების როლი დეტალურად არის განხილული.
გულ-სისხლძარღვთა სისტემა და ოსპი
ოსპი შეიცავს გულისთვის აუცილებელ უჯრედისს, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კვების ბალანსის შენარჩუნებაში. პარკოსნებში არსებული ბოჭკოვანი ნივთიერებები დაკავშირებულია სისხლში შაქრის დონის სტაბილურობასთან და ქოლესტერინის ბალანსთან [2].
ამიტომ ოსპის კერძები — იქნება ეს წვნიანი, სალათა თუ ფაფა — ხშირად რეკომენდებულია დაბალანსებული კვების მოდელში. ამ თემაზე დამატებით შეგიძლიათ გაეცნოთ პარკოსნების კვებითი თვისებების ანალიზს.
კუჭ-ნაწლავის სისტემა და მეტაბოლური ბალანსი
ოსპი ტრადიციულად მიიჩნევა კუჭ-ნაწლავის სისტემისთვის ხელსაყრელ პროდუქტად. იგი გამოიყენება კოლიტისა და წყლულის მქონე პირთა კვებით რაციონშიც. ბოჭკოვანი სტრუქტურა ხელს უწყობს საჭმლის მომნელებელი პროცესების რეგულირებას და ნაწლავური მიკროფლორის ბალანსს [3].
გარდა ამისა, ოსპი ხშირად განიხილება, როგორც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი დაბალანსებული კვების მოდელში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საუბარია სისხლში შაქრის დონის სტაბილიზაციაზე. აღნიშნულ საკითხზე დეტალური ინფორმაცია იხილეთ დიაბეტისა და კვების ურთიერთკავშირის შესახებ.
ოსპი და მომავალი დედები
სპეციალისტები ყურადღებას ამახვილებენ იმაზეც, რომ ოსპის ჩართვა რაციონში სასურველია ორსულობის პერიოდში. ფოლიუმის მჟავა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ნაყოფის განვითარების პროცესში, რაც ოსპს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს მომავალი დედებისთვის [4].
ეკოლოგიური სისუფთავე
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ოსპი ეკოლოგიურად ერთ-ერთი ყველაზე სუფთა პროდუქტია. აგრონომიული თავისებურებების გამო იგი ნაკლებად აგროვებს ტოქსინებსა და ნიტრატებს, რაც მას ბუნებრივად უსაფრთხო კულტურად აქცევს. სწორედ ამიტომ, ეკოლოგიური კვების მხარდამჭერები ხშირად ასახელებენ ოსპს, როგორც სანდო არჩევანს ყოველდღიური მენიუსთვის. თემის გასაღრმავებლად იხილეთ ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტების მიმოხილვა.
იზოფლავონები და თანამედროვე კვლევები
ოსპში შემავალი იზოფლავონები თანამედროვე კვლევებში განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს. აღნიშნული ნაერთები დაკავშირებულია ორგანიზმის დაცვის მექანიზმებთან და მათი როლი აქტიურად შეისწავლება კვების მეცნიერებაში [1][2].
მცენარეული წარმოშობის ფლავონოიდები და მიკროელემენტები კომპლექსურად მოქმედებენ ორგანიზმზე და სწორედ ეს მრავალკომპონენტიანი შემადგენლობა განაპირობებს ოსპის მაღალ შეფასებას თანამედროვე დიეტოლოგიაში.
დასკვნა
ოსპი წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე სრულფასოვან პარკოსან კულტურას, რომელიც გამოირჩევა მდიდარი ვიტამინური და მინერალური შემადგენლობით, მაღალი ცილის შემცველობითა და ეკოლოგიური სისუფთავით. იგი გამოიყენება როგორც ყოველდღიურ, ისე სპეციალურ კვებით მოდელებში და ხშირად განიხილება, როგორც პურისა და ხორცის ალტერნატიული წყარო.
ოსპის კერძები — წვნიანი, სალათა, ფაფა — მრავალფეროვან შესაძლებლობას იძლევა კულინარიაში და ამავე დროს მნიშვნელოვან როლს ასრულებს დაბალანსებული რაციონის ფორმირებაში.
წყაროები
Mudryj AN, Yu N, Aukema HM. Nutritional and health benefits of pulses. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism. 2014;39(11):1197–1204.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Pulses and their health benefits. Rome: FAO; 2016.
Tapsell LC, et al. Health benefits of legumes and pulses. British Journal of Nutrition. 2014;112(S2):S3–S10.
World Health Organization. Guideline: Daily iron and folic acid supplementation in pregnant women. Geneva: WHO; 2012
