ძალიან ბევრი მოქალაქე სოციალურ ქსელში წერს, რომ მიმდინარე თვეს გაზის განსაკუთრებთ გაზრდილი გადასახადი დაერიცხა. ვინაიდან ეს პრობლემა საკმაოდ ბევრ ოჯახს შეეხო, მას ენერგოომბუდსმენი გამოეხმაურა. როგორც ენერგოომბუდსმენის განცხადებაშია ნათქვამი, ბუნებრივი გაზის ტარიფი არ გაზრდილა და გაზრდილი ხარჯი შესაძლოა გამოწვეული იყოს სხვადასხვა მიზეზით.
მომხმარებელთა მიერ ენერგო სფეროსთან დაკავშირებული განაცხადების რაოდენობა საქართველოში ბოლო პერიოდში 20%-ით გაიზარდა, რაც ძირითადად ბუნებრივი აირის, ელექტროენერგიისა და წყლის მიწოდებასთან დაკავშირებულ საკითხებს უკავშირდება. ენერგოომბუდსმენის მოვალეობის შემსრულებლის, ნინო გულეიშვილის განცხადებით, მოქალაქეები განსაკუთრებით გაზრდილი გადასახადების გამო მიმართავენ უწყებას, თუმცა ტარიფების ზრდა ამ ეტაპზე არ დადასტურებულა, ხოლო მიზეზები ხშირად ტექნიკურ და სეზონურ გარემოებებს უკავშირდება.
მოვლენების აღწერა
ენერგოომბუდსმენის ოფისის ინფორმაციით, ენერგო სექტორთან დაკავშირებული განცხადებების რაოდენობა დაახლოებით 20%-ით არის გაზრდილი. ნინო გულეიშვილის თქმით, მომხმარებელთა საჩივრები ძირითადად ეხება ელექტროენერგიისა და წყლის მიწოდებასთან დაკავშირებულ პრობლემებს, ხოლო ბუნებრივი აირის შემთხვევაში — გაზრდილ გადასახადებს.
მისივე განცხადებით, სეზონური ფაქტორების გამო იანვარში ბუნებრივი აირის საკითხი განსაკუთრებით აქტუალური გახდა, რის გამოც მოქალაქეების ნაწილმა უკვე დააფიქსირა გაზრდილი ანგარიშები.
კონტექსტი და ფონი
ზამთრის სეზონი საქართველოში ტრადიციულად ზრდის ბუნებრივი აირის მოხმარებას, რადგან მოსახლეობის დიდი ნაწილი გათბობისთვის სწორედ ამ რესურსს იყენებს. ამავე პერიოდში, ხანგრძლივი დღესასწაულების გამო, ადამიანები მეტ დროს ატარებენ საცხოვრებელ სახლებში, რაც ენერგომოხმარებას ზრდის.
ენერგოომბუდსმენის განცხადებით, მოქალაქეებს ხშირად უჩნდებათ შთაბეჭდილება, რომ გაზრდილი გადასახადები ტარიფების ცვლილებას უკავშირდება, თუმცა უწყების მოკვლევამ აჩვენა, რომ ბუნებრივი აირის ტარიფი არ გაზრდილა და მომხმარებლებს კვლავ ძველი ტარიფით ერიცხებათ გადასახადი.
დეტალები და ფაქტები
ნინო გულეიშვილის განმარტებით, გაზრდილი გადასახადების რამდენიმე მიზეზი გამოვლინდა. ერთ-ერთი ფაქტორია იანვარში მოხმარების ზრდა, რაც გამოწვეულია დღესასწაულების პერიოდში მოქალაქეების სახლში ყოფნით.
მეორე მიზეზი უკავშირდება მრიცხველის ჩვენების აღების დაგვიანებას. თუ კომპანია რამდენიმე დღით გვიან იღებს ჩვენებას და 30-დღიანი პერიოდი ირღვევა, ეს გარკვეულ შემთხვევებში ანგარიშის ზრდას იწვევს.
გულეიშვილის თქმით, ცალკეულ შემთხვევებში საჭირო გახდა ინდივიდუალური მოკვლევა, რის შედეგადაც გამოვლინდა დაზიანებული გაზის მრიცხველები. ლაბორატორიული დასკვნით დადასტურდა, რომ ზოგიერთი მრიცხველი უვარგისი იყო მოხმარებისთვის, ხოლო რიგ შემთხვევებში აღრიცხვიანობის მოშლაც დაფიქსირდა.
ამასთან, ენერგოომბუდსმენი აღნიშნავს, რომ ყველა შემთხვევაში მრიცხველის ცდომილება არ დადასტურდა. თუ აღრიცხვიანობა მხოლოდ 2-3 დღით არის დაგვიანებული, გადასახადის დაკორექტირება შეუძლებელია.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ენერგომომარაგების სფეროში მომხმარებელთა საჩივრების ზრდა ზამთრის პერიოდში სხვა ქვეყნებშიც ხშირია. ევროპის ენერგეტიკული მარეგულირებლების ქსელი (ACER) აღნიშნავს, რომ სეზონური მოხმარების ზრდა და აღრიცხვის ტექნიკური ხარვეზები ხშირად იწვევს მომხმარებელთა უკმაყოფილებას და საჭიროებს გამჭვირვალე კომუნიკაციას კომპანიებსა და მოქალაქეებს შორის [1].
საერთაშორისო პრაქტიკაში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მრიცხველების პერიოდულ შემოწმებასა და მომხმარებლის ინფორმირებულობას, რათა თავიდან იქნას აცილებული გაუგებრობები და ზედმეტი ფინანსური ტვირთი.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
საქართველოსთვის, სადაც ენერგორესურსებზე მოთხოვნა ზამთარში მკვეთრად იზრდება, მომხმარებელთა უფლებების დაცვა და ტექნიკური კონტროლი მნიშვნელოვანი საკითხია. ენერგოომბუდსმენის ოფისი ერთ-ერთ ძირითად ინსტიტუტად რჩება, რომელიც მოქალაქეების საჩივრებს განიხილავს და პრობლემების მიზეზების დადგენას ცდილობს.
მსგავსი თემების გაშუქება და მოქალაქეთა ინფორმირება ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და მომხმარებელთა უფლებების მიმართულებით მნიშვნელოვანია საზოგადოებისთვის და საინფორმაციო პლატფორმებისთვის, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ენერგო სფეროსთან დაკავშირებული განცხადებების 20%-იანი ზრდა მიუთითებს, რომ ზამთრის სეზონზე მოქალაქეები უფრო ხშირად აწყდებიან ბუნებრივი აირის, ელექტროენერგიისა და წყლის მიწოდებასთან დაკავშირებულ პრობლემებს. ენერგოომბუდსმენის განმარტებით, გაზრდილი გადასახადები უმეტეს შემთხვევაში ტარიფების ცვლილებას არ უკავშირდება და ძირითადად გამოწვეულია მოხმარების სეზონური ზრდით, აღრიცხვის დაგვიანებით ან ტექნიკური ხარვეზებით. საკითხის შესწავლა ცალკეულ შემთხვევებში კვლავ გრძელდება.
წყაროები
- Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER). Consumer rights and energy billing transparency in Europe. https://www.acer.europa.eu/
