მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში გრიპის ახალი ტალღა ვრცელდება. ამ სეზონზე ინფექციების მნიშვნელოვანი ნაწილი გამოწვეულია ვირუსის ახალი და შედარებით საშიში ვარიანტით.
- H3N2 შტამის K ქვესახელური პირველად ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში აღმოაჩინეს, რის შემდეგაც ინფექციები სწრაფად გავრცელდა იაპონიასა და გაერთიანებულ სამეფოში. დღეს უკვე ეს ვარიანტი 30-ზე მეტ სახელმწიფოში ფიქსირდება.
ვირუსის ეს ფორმა მანამდე იშვიათად გვხვდებოდა. დიდი ბრიტანეთის კლინიკებს ყოველკვირეულად ათასობით ახალი პაციენტი მიმართავს დახმარებისთვის.
რაა წარმოადგენს H3N2-ის მუტაცია?
ვირუსით შეიძლება დაინფიცირდნენ როგორც ცხოველები, ასევე ფრინველები. ფრინველებსა და სხვა ცხოველებში, განსაკუთრებით ღორებში, მან მუტაციის რამდენიმე შტამი განიცადა. H3N2 გრიპის A ტიპის ვირუსია, რომელიც ჩვეულებრივ ლოკალიზებულ ინფექციებს იწვევს. ის ჩვეულებრივ ღორებში ცირკულირებს, მაგრამ ადამიანებში აღმოჩენის შემთხვევაში მას ვარიანტის ვირუსს უწოდებენ. დაავადებათა კონტროლის ცენტრებისა (CDC) და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, ვირუსი, რომელმაც მნიშვნელოვანი მუტაცია განიცადა, ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემის პოტენციური აგენტია, რაც უკონტროლო რეპლიკაციასა და გავრცელებას იწვევს.
გრიპის ვირუსები მუდმივად იცვლებიან. სპეციალისტები ზედამხედველობენ ამ ცვლილებებს, რათა საჭიროების შემთხვევაში განახლებული და ეფექტური ვაქცინები შეიქმნას.
ხშირად ცვლილებები უმნიშვნელოა, თუმცა ზოგჯერ ვირუსი ისეთი მიმართულებით მუტირებს, რომ ადამიანის იმუნიტეტს ადვილად ცდება.
კემბრიჯის უნივერსიტეტის პათოგენების ევოლუციის ცენტრის ხელმძღვანელი დერეკ სმიტი ამბობს, რომ H3N2-ის ამ ვარიანტმა შვიდი მნიშვნელოვანი მუტაცია განიცადა და დიდი ალბათობით მსოფლიო მასშტაბითაც გავრცელდება.
არის თუ არა ეს შტამი უფრო საშიში?
იმიტომ, რომ K ქვესახელური ბოლო წლებში თითქმის არ ცირკულირებდა, ადამიანთა უმეტესობას მის მიმართ ეფექტური იმუნიტეტი არ აქვს.
მიუხედავად იმისა, რომ სიმპტომები ყოველთვის მძიმე არ არის, ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ინფიცირების მაჩვენებელი გაიზრდება.
ხანდაზმულებისთვის და ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებისთვის ვირუსი განსაკუთრებულ რისკს წარმოადგენს.
როგორც ფრენსის კრიკის ინსტიტუტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ნიკოლა ლუისი აღნიშნავს, „ასეთი ტიპის ვირუსი დიდი ხანია არ გვინახავს და მისი გავრცელების ტემპი უჩვეულოდ მაღალია“.
H3N2 ინფექციის სიმპტომები
ჯანმო-ს მონაცემებით, ადამიანებში ღორის და სხვა ზოონოზური გრიპის დაინფიცირებამ შეიძლება გამოიწვიოს ზედა სასუნთქი გზების მსუბუქი დაავადებიდან (ცხელება და ხველა) სწრაფად გავრცელებამდე, ზოგჯერ სერიოზულ პნევმონიამდე, ინტენსიური სასუნთქი გზების ტკივილის დარღვევამდე, შოკამდე და ზოგჯერ სიკვდილამდეც კი. H3N2 ინფექციის სიმპტომებია:
- შემცივნება
- ცხელება
- უსიამოვნება
- ხველა/გაციება/ცხვირის გაჭედვა/სურდო
- ყელის ტკივილი/ყელის ტკივილი
- კუნთებისა და სხეულის ტკივილები
- ჩაყლაპვა
იმ შემთხვევაში, თუ ადამიანს აღენიშნება სუნთქვის გაძნელება, ჟანგბადის დონის დაქვეითება ან გულმკერდის არეში ტკივილი, მუდმივი სიცხე, ექიმთან ვიზიტი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც აქვთ თანმხლები დაავადებები, როგორიცაა დიაბეტი, ჰიპერტენზია, გულის, თირკმლის ან ფილტვების დაავადებები. განსაკუთრებული ყურადღება ესაჭიროებათ ასევე ასაკოვან ადამიანებს და ორსულ ქალებს.
წარმოუდგენლად გადამდები H3N2 გრიპი შეიძლება ერთი ადამიანიდან მეორეზე გავრცელდეს ნახველის წვეთებით, რომლებსაც ინფიცირებული ადამიანი გამოყოფს პირიდან და ცხვირიდან ხველის, ცემინების ან ხმამაღლა საუბრის დროს. ის ასევე შეიძლება გავრცელდეს, როდესაც ხელით ვეხებით დაბინძურებულ ზედაპირებს და ამ დაბინძურებულ ხელებს შემდეგ სახეზე, თვალებსა და ცხვირზე ვეხებით.
ამ მხრივ, სპეციალისტების თქმით, რამდენიმე პროტოკოლის დაცვა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია:
- რეგულარულად დაიბანეთ ხელები წყლითა და საპნით ან ხელის სადეზინფექციო საშუალებით
- ატარეთ სახის დამცავი საშუალებები და მოერიდეთ ინფიცირებულ პირებს (მინიმუმ 1 მეტრის დისტანცია)
- ეცადეთ, ცხვირსა და პირს არ შეეხოთ
- ხველისა და ცემინების დროს სათანადოდ დაიფარეთ ცხვირი და პირი ქსოვილით ან იდაყვის მოხრით
- შეინარჩუნეთ სითხის მიღება და მიიღეთ დიდი რაოდენობით სითხე
- სიცხისა და სხეულის ტკივილის შემთხვევაში მიიღეთ პარაცეტამოლი
- დალიეთ თბილი სითხეები
- დროულად მიიღეთ დანიშნული მედიკამენტები
- გრიპი, განსაკუთრებით პირველი 48 საათის განმავლობაში, ანტივირუსული აგენტით იკურნება.
- გრიპის პრევენცია შესაძლებელია გრიპის ვაქცინითაც კი, რომლის იმუნიტეტის გამომუშავებას მინიმუმ 2-4 კვირა სჭირდება. გრიპის პრევენცია შესაძლებელია ინფიცირებულ ადამიანთან კონტაქტის მქონე ადამიანებში ანტივირუსული პრეპარატების მიღებით.
- ნებისმიერი ანტივირუსული/ვაქცინაცია უნდა ჩატარდეს ექიმის მკაცრი კონსულტაციის/მეთვალყურეობის ქვეშ.
- მოერიდეთ ვირუსებისთვის არასაჭირო ანტიბიოტიკების არასაჭირო მიღებას
-
გაციება ჩვეულებრივ ნელა იწყება და უმთავრესად ცხვირის გაჭედვითა და ყელის მსუბუქი ტკივილით გამოიხატება.
-
გრიპი უფრო მოულოდნელად იწყება, იწვევს მაღალ სიცხეს, კუნთების ტკივილს და ძლიერ დაღლილობას.
-
COVID-19 ხშირად ჰგავს გრიპს, თუმცა შეიძლება თან ახლდეს ყნოსვისა და გემოს დაკარგვა, ძლიერი ყელის ტკივილი და საერთო სისუსტე.
როგორ დავიცვათ თავი?
გრიპის წინააღმდეგ საუკეთესო დაცვა კვლავ ვაქცინაციაა, თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ არსებული ვაქცინები შესაძლოა ახლებურ შტამს სრულად არ ემთხვეოდეს.
ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი კრისტოფ ფრეიზერი ამბობს, რომ წელს ვაქცინის დაცვის დონე სავარაუდოდ უფრო დაბალი იქნება, თუმცა ნებისმიერი დაცვა უკეთესია, ვიდრე საერთოდ არარსებობა.
- ნიკოლა ლუისის თქმით, ვინც წელს აცრას არ გაიკეთებს, უფრო დიდი შანსი აქვს, რომ დაინფიცირდეს და დაავადება მძიმედ გადაიტანოს.
ვაქცინა, თუნდაც სრულ შესაბამისობას არ ჰქონდეს, მაინც ამცირებს სიმპტომების სიმძიმეს და ხელს უწყობს ვირუსის გავრცელების შემცირებას. ამისკენ არის მიმართული სოციალური შეზღუდვებიც: იაპონიასა და დიდ ბრიტანეთში უკვე დახურეს რამდენიმე სკოლა.
რა ხდება ბრიტანეთის საავადმყოფოებში?
ინგლისში, სადაც დაახლოებით 59 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს, დეკემბრის პირველ კვირაში ყოველდღიურად საშუალოდ 2660 ადამიანი მიმართავდა ექიმს გრიპის სიმპტომებით — ეს ნოემბრის ბოლოს მაჩვენებელზე თითქმის ორჯერ მეტია.
ჯანდაცვის სამსახურის (NHS England) მონაცემებით, ინფექციების რაოდენობა ყოველდღიურად იზრდება და პიკამდე ჯერ კიდევ შორია.
ექსპერტების პროგნოზით, 14 დეკემბრისთვის დღიური ვიზიტების რაოდენობა შეიძლება 5–8 ათასს მიაღწიოს.
ინფექცია სწრაფად მატულობს გაერთიანებული სამეფოს სხვა ნაწილებშიც — შოტლანდიაში, უელსში და ჩრდილოეთ ირლანდიაში.
ბევრ სკოლასა და კლინიკაში ნიღბების ტარება უკვე სავალდებულოა.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
