საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ შრომის ბაზრის კვლევის შედეგების პრეზენტაციაზე განაცხადა, რომ ქვეყანაში განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაეთმოს პროფესიული განათლების განვითარებას. მთავრობის მეთაურის თქმით, ჩატარებულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ამჟამად დასაქმებულთა მხოლოდ 60 პროცენტს სჭირდება დიპლომი საკუთარ სამუშაო ადგილზე, ხოლო დაახლოებით 40 პროცენტის საქმიანობა პროფესიულ განათლებას უკავშირდება. აღნიშნული შეფასება მნიშვნელოვანია შრომის ბაზრის მოთხოვნებსა და განათლების სისტემის შესაბამისობას შორის კავშირის განსაზღვრის თვალსაზრისით.
მოვლენების აღწერა
შრომის ბაზრის კვლევის შედეგების პრეზენტაცია გაიმართა მთავრობის წარმომადგენლებისა და დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობით. პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ აღნიშნა, რომ ანალიზმა გამოავლინა სტრუქტურული თავისებურებები, რომლებიც გავლენას ახდენს განათლების პოლიტიკის დაგეგმვასა და რეფორმებზე.
მისი განცხადებით, დღეს დასაქმებულთა დაახლოებით 60 პროცენტს საკუთარი საქმიანობისთვის სჭირდება უმაღლესი განათლების დამადასტურებელი დიპლომი, ხოლო დანარჩენი 40 პროცენტი დასაქმებულია ისეთ პოზიციებზე, სადაც პროფესიული განათლება და პრაქტიკული უნარები წარმოადგენს ძირითად მოთხოვნას. მთავრობის მეთაურმა ხაზი გაუსვა, რომ წლების განმავლობაში პროფესიული განათლების მიმართულებით არსებობდა სერიოზული პრობლემები და სისტემური ხარვეზები.
პრემიერის თქმით, მიმდინარე რეფორმის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია პროფესიული განათლების დახვეწა და შესაბამისი ხარისხის ამაღლება. მან ასევე აღნიშნა, რომ შრომის ბაზრის ანალიზის ჩატარება გადაუდებელი იყო, რათა მაქსიმალურად დაცული იყოს აბიტურიენტების, ახალგაზრდებისა და სტუდენტების ინტერესები პროფესიული გზის არჩევის პროცესში.
კონტექსტი და ფონი
პროფესიული განათლების რეფორმა საქართველოში ბოლო წლების განმავლობაში ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებად განიხილება. განათლების სისტემის სტრუქტურაში პროფესიული სასწავლებლები და კოლეჯები ასრულებენ შუალედურ როლს ზოგად და უმაღლეს განათლებას შორის, რაც მიზნად ისახავს შრომის ბაზრის მოთხოვნებზე სწრაფ და პრაქტიკულ რეაგირებას.
შრომის ბაზრის მოთხოვნებსა და განათლების სისტემის შეთავაზებებს შორის შეუსაბამობა მრავალი ქვეყნისთვის წარმოადგენს გამოწვევას. საერთაშორისო ორგანიზაციები, მათ შორის შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია, რეგულარულად მიუთითებენ, რომ განათლების პოლიტიკა უნდა ეფუძნებოდეს შრომის ბაზრის ანალიზს და პროგნოზირებად მონაცემებს [1], [2].
საქართველოს შემთხვევაში, შრომის ბაზრის კვლევა მიზნად ისახავს არსებული ტენდენციების შეფასებას და იმ სექტორების იდენტიფიცირებას, სადაც კვალიფიციური კადრების დეფიციტი ან ზედმეტობა ფიქსირდება. აღნიშნული მონაცემები მნიშვნელოვანია როგორც განათლების პოლიტიკის, ისე ეკონომიკური განვითარების სტრატეგიის დაგეგმვისთვის.
დეტალები და ფაქტები
პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, კვლევამ აჩვენა, რომ დასაქმებულთა 60 პროცენტს საქმიანობისთვის სჭირდება დიპლომი, რაც გულისხმობს უმაღლესი განათლების შესაბამისობას სამუშაო ფუნქციებთან. დანარჩენი 40 პროცენტი დასაქმებულია ისეთ პოზიციებზე, სადაც პრაქტიკული უნარები და პროფესიული განათლება წარმოადგენს ძირითად მოთხოვნას.
აღნიშნული მაჩვენებლები მიუთითებს, რომ განათლების სისტემაში პროფესიული მიმართულებების გაძლიერება შესაძლოა გახდეს შრომის ბაზრის საჭიროებებზე პასუხის ერთ-ერთი მექანიზმი. პრემიერის თქმით, წარსულში პროფესიული განათლების მიმართულებით არსებობდა პრობლემები, რაც დაკავშირებული იყო როგორც ინფრასტრუქტურულ, ისე ხარისხის მართვის საკითხებთან.
მთავრობის მეთაურმა აღნიშნა, რომ რეფორმის მიზანია პროფესიული განათლების ხარისხის ამაღლება და მისი პოპულარობის ზრდა ახალგაზრდებში. მისი განცხადებით, შრომის ბაზრის ანალიზი აუცილებელი იყო იმისთვის, რომ სწორი მიმართულება მიეცეს აბიტურიენტებსა და სტუდენტებს პროფესიის არჩევისას.
შრომის ბაზრის კვლევები, როგორც წესი, ეფუძნება სტატისტიკურ მონაცემებს დასაქმების, უმუშევრობის, სექტორული განაწილებისა და კვალიფიკაციის მოთხოვნების შესახებ. მსგავსი ანალიზები გამოიყენება განათლების პოლიტიკის კორექტირებისთვის და სახელმწიფო პროგრამების დაგეგმვისთვის [2].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევროკავშირის ქვეყნებში პროფესიული განათლების გაძლიერება ერთ-ერთ სტრატეგიულ მიმართულებად განიხილება. ევროპის კომისიის მონაცემებით, პროფესიული განათლების სისტემის განვითარება ხელს უწყობს ახალგაზრდების სწრაფ ინტეგრაციას შრომის ბაზარზე და ამცირებს უმუშევრობის მაჩვენებელს [3].
ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის ანგარიშებში აღნიშნულია, რომ იმ ქვეყნებში, სადაც პროფესიული განათლება მაღალი ხარისხითა და თანამედროვე სტანდარტებით ფუნქციონირებს, დასაქმების მაჩვენებელი პროფესიული პროგრამების კურსდამთავრებულებში ხშირად აღემატება ზოგად უმაღლეს განათლებას დასრულებულთა მაჩვენებლებს კონკრეტულ სექტორებში [2].
რეგიონული გამოცდილება აჩვენებს, რომ შრომის ბაზრის კვლევებზე დაფუძნებული პოლიტიკა ხელს უწყობს კვალიფიკაციის მოთხოვნების უკეთ განსაზღვრას და განათლების სისტემის მოქნილობას. მსგავსი მიდგომები გამოიყენება როგორც ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში, ისე სხვა რეგიონებში.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის პროფესიული განათლების გაძლიერება უკავშირდება როგორც ეკონომიკურ ზრდას, ისე სოციალური სტაბილურობის უზრუნველყოფას. ქვეყნის შრომის ბაზარი ხასიათდება სექტორული მრავალფეროვნებით, მათ შორის მომსახურების, მშენებლობის, ტურიზმისა და წარმოების მიმართულებებით, სადაც პრაქტიკული უნარების მქონე კადრებზე მოთხოვნა მაღალია.
პრემიერის განცხადება მიუთითებს, რომ სახელმწიფო პოლიტიკა მიზნად ისახავს განათლების სისტემის უკეთ მორგებას ეკონომიკის საჭიროებებზე. აღნიშნული პროცესის გაშუქება და ანალიზი რეგულარულად ხორციელდება ქართულ საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც განიხილება განათლებისა და შრომის ბაზრის საკითხები.
პროფესიული განათლების ხარისხის ამაღლება დაკავშირებულია როგორც სასწავლო პროგრამების განახლებასთან, ისე პრაქტიკული სწავლების კომპონენტის გაძლიერებასთან და კერძო სექტორთან თანამშრომლობის განვითარებასთან. შრომის ბაზრის კვლევების შედეგები შესაძლოა გახდეს საფუძველი ახალი პროგრამების შექმნისა და არსებული მიმართულებების გადახედვისთვის.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
შრომის ბაზრის კვლევის შედეგების პრეზენტაციაზე გაკეთებული განცხადება ასახავს მთავრობის ხედვას განათლების სისტემისა და ეკონომიკის ურთიერთკავშირის შესახებ. მონაცემი, რომლის მიხედვითაც დასაქმებულთა 40 პროცენტს საქმიანობისთვის პროფესიული განათლება სჭირდება, მიუთითებს შრომის ბაზრის სტრუქტურულ თავისებურებებზე და განათლების პოლიტიკის შესაძლო კორექტირების აუცილებლობაზე.
პროფესიული განათლების განვითარება განიხილება როგორც ერთ-ერთი ინსტრუმენტი, რომელიც მიზნად ისახავს ახალგაზრდების უკეთ მომზადებას შრომის ბაზრის მოთხოვნებისთვის. პროცესის ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება რეფორმების განხორციელების ხარისხზე, მონაცემებზე დაფუძნებულ დაგეგმვასა და განათლების სისტემის სხვადასხვა დონეს შორის კოორდინაციაზე.
წყაროები
- International Labour Organization. Skills and lifelong learning. Geneva: ILO; 2023. ხელმისაწვდომია: https://www.ilo.org/global/topics/skills-knowledge-and-employability/lang–en/index.htm
- OECD. Skills Outlook 2023: Skills for a Resilient Green and Digital Transition. Paris: OECD Publishing; 2023. ხელმისაწვდომია: https://www.oecd.org/skills/oecd-skills-outlook/
- European Commission. Vocational education and training in Europe. Brussels: European Commission; 2023. ხელმისაწვდომია: https://education.ec.europa.eu/education-levels/vocational-education-and-training
