ზამთრის პერიოდში გზებზე მოლიპულობისა და ხილვადობის გაუარესების გამო ავტოსაგზაო შემთხვევების რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება, რაც განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს მძღოლების მხრიდან. საქართველოში უხვთოვლიანი ზამთარი იშვიათია, თუმცა ამინდის პროგნოზის წინასწარ განსაზღვრა ყოველთვის შეუძლებელია, ხოლო თოვლი და ყინული შესაძლოა მოულოდნელად გახდეს სერიოზული საფრთხის წყარო როგორც ქალაქის ქუჩებზე, ისე რეგიონულ გზებზე. არსებული სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ცივი სეზონის განმავლობაში ავარიების რაოდენობა მატულობს, რაც საკითხს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების თვალსაზრისით მნიშვნელოვანს ხდის.
მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია
ზამთრის პერიოდში გზებზე ვითარება ხშირად იცვლება ტემპერატურის მკვეთრი ვარდნის, ნალექის და ყინვის გამო. ასეთ პირობებში ავტომობილის მართვა მნიშვნელოვნად რთულდება, იზრდება სამუხრუჭე მანძილი და მცირდება საბურავების გზასთან მოჭიდება. შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის მონაცემებით, ცივი სეზონის განმავლობაში დაფიქსირებული ავტოსაგზაო შემთხვევების ნაწილი პირდაპირ უკავშირდება გზის საფარის მოლიპულობასა და არასათანადო სიჩქარის შერჩევას [1].
მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი მძღოლი ზამთარში ავტომობილს დროებით აღარ იყენებს, მრავალი მოქალაქისთვის ყოველდღიური გადაადგილება მანქანის გარეშე პრაქტიკულად შეუძლებელია. სწორედ ამ გარემოებამ განაპირობა ის, რომ ზამთრის უსაფრთხო მართვის წესები განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს.
კონტექსტი და ფონი – ისტორიული, სოციალური, პოლიტიკური ან სამეცნიერო კონტექსტი – რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი ფართო აუდიტორიისთვის
ავტოსაგზაო უსაფრთხოება საქართველოში მრავალი წლის განმავლობაში რჩება მნიშვნელოვან სოციალურ საკითხად. საერთაშორისო კვლევების მიხედვით, საგზაო შემთხვევები მსოფლიოში სიკვდილიანობის ერთ-ერთ წამყვან მიზეზს წარმოადგენს, ხოლო ცუდი ამინდის პირობებში რისკი საგრძნობლად იზრდება [2].
ზამთრის პირობებში მართვის სირთულე განპირობებულია არა მხოლოდ თოვლითა და ყინულით, არამედ იმითაც, რომ მძღოლების ნაწილი სათანადოდ არ ამზადებს ავტომობილს ცივი სეზონისთვის. ეს მოიცავს როგორც საბურავების მდგომარეობას, ისე განათებისა და დამუხრუჭების სისტემების გამართულობას. აღნიშნული ფაქტორები აჩვენებს, რომ ზამთრის უსაფრთხო გადაადგილება მხოლოდ ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის საკითხი არ არის, არამედ პირდაპირ უკავშირდება საზოგადოებრივ უსაფრთხოებასა და ჯანდაცვის სისტემაზე დატვირთვას.
დეტალები და ფაქტები – კონკრეტული მონაცემები, განცხადებები, ციტატები – რიცხვების ახსნა მარტივ ენაზე – ინფორმაციის გადამოწმებული წყაროები
სპეციალისტების შეფასებით, მოლიპულ გზაზე ავტომობილის სამუხრუჭე მანძილი საშუალოდ 1.5–2-ჯერ იზრდება, რაც ნიშნავს, რომ მანქანას გაჩერებისთვის მნიშვნელოვნად მეტი სივრცე სჭირდება [3]. სწორედ ამიტომ, ზამთარში უსაფრთხო დისტანციის დაცვა ერთ-ერთ ყველაზე კრიტიკულ ფაქტორად მიიჩნევა.
ხილვადობის გაუმჯობესება ასევე მნიშვნელოვანი ელემენტია. თოვლისა და ნისლის დროს ავტომობილი ნაკლებად შესამჩნევი ხდება, რის გამოც რეკომენდებულია განათების ყველა შესაბამისი საშუალების გამოყენება.
დამუხრუჭების ტექნიკა განსაკუთრებულ როლს თამაშობს ექსტრემალურ სიტუაციებში. კვლევების მიხედვით, მკვეთრმა და უწყვეტმა დამუხრუჭებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ავტომობილის მოცურება, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ მანქანას არ აქვს ABS სისტემა [4]. ასეთ პირობებში წყვეტილი დამუხრუჭება ამცირებს კონტროლის დაკარგვის რისკს.
საბურავების ტიპიც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს უსაფრთხოებაზე. წვეტებიანი საბურავები ეფექტურია თოვლით დაფარულ მონაკვეთებზე, თუმცა მშრალ ასფალტზე მათი გამოყენებისას დამუხრუჭების დრო შეიძლება 15 პროცენტზე მეტით გაიზარდოს [5].
განსაკუთრებული სიფრთხილე საჭიროა შუქნიშნებთან და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის გაჩერებებთან, სადაც ხშირი დამუხრუჭების გამო ასფალტი გაცვეთილია და მოლიპულ ზედაპირს ჰგავს. ასევე მაღალი რისკის ზონად მიიჩნევა ბორდიურებთან არსებული მონაკვეთები, სადაც თოვლის ზვინების გამო ფეხით მოსიარულეები მოულოდნელად ჩნდებიან სავალ ნაწილზე.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა – როგორ განიხილება მსგავსი საკითხი სხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში – ოფიციალური ორგანიზაციების პოზიციები
ევროპის მრავალი ქვეყანა ზამთრის საგზაო უსაფრთხოებას რეგულირების მკაცრი პოლიტიკით უდგება. სკანდინავიურ სახელმწიფოებში, სადაც თოვლიანი ზამთარი ხშირია, კანონმდებლობით განსაზღვრულია სეზონური საბურავების სავალდებულო გამოყენება და მძღოლებისთვის სპეციალური ტრენინგები [6].
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამინდის პირობებთან ადაპტირებული მართვის პრაქტიკა ავტოსაგზაო ტრავმების შემცირების ერთ-ერთი ეფექტიანი გზაა [2]. რეგიონული გამოცდილება აჩვენებს, რომ ინფორმაციის დროული გავრცელება და პრევენციული ზომები მნიშვნელოვნად ამცირებს ავარიების რაოდენობას.
საქართველოს კონტექსტი – რას ნიშნავს ეს ამბავი საქართველოსთვის – შესაძლო გავლენა საზოგადოებაზე
საქართველოსთვის ზამთრის საგზაო უსაფრთხოების საკითხი განსაკუთრებულია, რადგან კლიმატური პირობები რეგიონების მიხედვით მკვეთრად განსხვავდება. მთიან რაიონებში თოვლი და ყინული ხშირად ხანგრძლივი პერიოდით რჩება, მაშინ როცა ქალაქებში მსგავსი პირობები შესაძლოა მოულოდნელად წარმოიშვას.
შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საგანგებო სამსახურების ინფორმაციით, ზამთარში გზებზე მომხდარი შემთხვევები დამატებით ტვირთად აწვება როგორც ჯანდაცვის სისტემას, ისე სამაშველო სტრუქტურებს [1]. ამ კონტექსტში, საზოგადოების ინფორმირებულობა და ფაქტებზე დაფუძნებული მონაცემების გავრცელება მნიშვნელოვანი კომპონენტია. მსგავსი თემების გაშუქება საინფორმაციო პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, ხელს უწყობს ფართო აუდიტორიისთვის პრობლემის არსის გაცნობიერებას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ზამთრის პირობებში ავტომობილის მართვა დაკავშირებულია გაზრდილ რისკებთან, რაც დასტურდება როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო სტატისტიკით. მოლიპული გზა, შემცირებული ხილვადობა და ავტომობილის ტექნიკური მდგომარეობა ერთმანეთთან გადაჯაჭვული ფაქტორებია, რომლებიც განსაზღვრავს საგზაო უსაფრთხოების დონეს. არსებული მონაცემები აჩვენებს, რომ ცივი სეზონი განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს როგორც ინდივიდუალური მძღოლებისგან, ისე სახელმწიფო სტრუქტურებისგან, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან გზების უსაფრთხოებაზე და ინფორმაციის გავრცელებაზე.
წყაროები
- Ministry of Internal Affairs of Georgia. Road Traffic Safety Statistics. https://police.ge
- World Health Organization. Global status report on road safety. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565684
- Organisation for Economic Co-operation and Development. Road Safety Annual Report. https://www.oecd.org/transport/road-safety/
- National Highway Traffic Safety Administration. Winter Driving Tips. https://www.nhtsa.gov/road-safety/winter-driving-tips
- European Transport Safety Council. Winter tyres and road safety. https://etsc.eu/winter-tyres-and-road-safety/
- European Commission. Road safety in winter conditions. https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/road-safety_en
