მეტის მომხმარებელი მეტს გადაიხდის. რას ითვალისწინებს ახალი ინიციატივა. რა ბედი ელის სოციალურად დაუცველ ოჯახებს – “მიზანია, ვინც ზოგავს და ნაკლებს მოიხმარს – ნაკლები გადაიხადოს, ვინც მეტს მოიხმარს – გადაიხადოს მეტი“

საქართველოში წყლისა და ბუნებრივი აირის საყოფაცხოვრებო ტარიფების განსაზღვრის ახალი პრინციპის დანერგვა იგეგმება. საკანონმდებლო ცვლილების მიხედვით, ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიას (სემეკი) მიეცემა შესაძლებლობა, გადასახადი მოხმარებული რესურსის რაოდენობის მიხედვით განასხვაოს. ინიციატივის ავტორების განმარტებით, მიზანია, ნაკლები რესურსის მომხმარებლებმა ნაკლები გადაიხადონ, ხოლო მაღალი მოხმარება შედარებით მაღალ ტარიფს დაუკავშირდეს.

პარლამენტის ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარემ, შოთა ბერეკაშვილმა, კანონპროექტის განხილვისას აღნიშნა, რომ ცვლილება ენერგორესურსების დაზოგვის წახალისებას ემსახურება. მისი შეფასებით, ახალი მიდგომა მოსახლეობაში ეკონომიური მოხმარების კულტურის ჩამოყალიბებას შეუწყობს ხელს.

როგორ შეიცვლება ტარიფების განსაზღვრის პრინციპი

ამჟამად საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის ბუნებრივი აირის ტარიფი, ძირითადად, მომსახურების მიმწოდებელი კომპანიის მოქმედების არეალის მიხედვით განისაზღვრება და ერთი კუბური მეტრის ფასი მოხმარებული რაოდენობის ზრდასთან ერთად ავტომატურად არ იცვლება.

შემოთავაზებული მოდელი განსხვავებულ მიდგომას ითვალისწინებს: სემეკს შეეძლება, მოხმარების მოცულობის მიხედვით სხვადასხვა სატარიფო კატეგორია განსაზღვროს. მსგავსი პრინციპი უკვე გამოიყენება ელექტროენერგიის საყოფაცხოვრებო ტარიფების შემთხვევაში, როდესაც მოხმარების გარკვეული მოცულობები განსხვავებულ ფასებთან არის დაკავშირებული.

ბერეკაშვილის განმარტებით, კანონპროექტი თავად არ ადგენს კონკრეტულ ფასებს. ის ქმნის საკანონმდებლო საფუძველს, რომლის გამოყენებითაც მარეგულირებელი კომისია გადაწყვეტს, საჭიროა თუ არა დიფერენცირებული ტარიფების შემოღება და რა პირობებით უნდა განხორციელდეს ეს.

ვინ გადაიხდის ნაკლებს და ვისთვის შეიძლება გაიზარდოს გადასახადი

ინიციატივის ავტორების მიერ წარმოდგენილი ლოგიკის თანახმად, რესურსის ეკონომიურად მომხმარებელი ოჯახები შესაძლოა შედარებით დაბალი ტარიფით სარგებლობდნენ, ხოლო მაღალი მოხმარების შემთხვევაში უფრო მაღალი ფასი დაწესდეს.

თუმცა, თითოეული ოჯახის გადასახადის ცვლილება დამოკიდებული იქნება სემეკის მიერ განსაზღვრულ მოხმარების საფეხურებზე, ტარიფების ოდენობასა და მათ გამოყენების წესებზე. ამ ეტაპზე მხოლოდ კანონპროექტის საფუძველზე შეუძლებელია იმის ზუსტად თქმა, რამდენით შემცირდება ან გაიზრდება კონკრეტული მომხმარებლის ყოველთვიური გადასახადი.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ მაღალი მოხმარება ყოველთვის არ ნიშნავს ფუფუნებას ან რესურსის არაეკონომიურ გამოყენებას. ოჯახების საჭიროებები შეიძლება განსხვავდებოდეს წევრთა რაოდენობის, საცხოვრებელი პირობებისა და გათბობის სისტემის მიხედვით. ამიტომ სატარიფო მოდელის შეფასებისას მნიშვნელოვანი იქნება არა მხოლოდ დაზოგვის წახალისება, არამედ მომხმარებელთა განსხვავებული საჭიროებების გათვალისწინებაც.

რა ბედი ელის სოციალურად დაუცველ ოჯახებს

შოთა ბერეკაშვილის განცხადებით, სოციალურად დაუცველი და სხვა მოწყვლადი ჯგუფებისთვის არსებული სახელმწიფო სუბსიდირების პროგრამები ძალაში დარჩება. მისი განმარტებით, სოციალური დაცვის კომპონენტი ახალი სატარიფო პოლიტიკის პირობებშიც მნიშვნელოვანია.

ამასთან, არსებული სუბსიდირების პროგრამების შენარჩუნება ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ყველა მოწყვლადი ოჯახი ნებისმიერი შესაძლო ტარიფის ზრდისგან სრულად იქნება დაცული. საბოლოო შედეგი დამოკიდებული იქნება იმაზე, როგორ შეუთავსებს სახელმწიფო სოციალურ დახმარებას სემეკის მიერ განსაზღვრულ ახალ სატარიფო წესებს.

რა ვადით მიენიჭება სემეკს ახალი უფლებამოსილება

კანონპროექტის მიხედვით, მარეგულირებელი კომისიის უფლებამოსილება დროით არის შეზღუდული. წყალმომარაგების შემთხვევაში შესაბამისი ვადა 2036 წლის 1 იანვრამდეა განსაზღვრული, ხოლო ბუნებრივი აირის შემთხვევაში — 2038 წლის 1 იანვრამდე.

კანონპროექტის ინიციატორების პოზიციით, ცვლილება გარდამავალი მექანიზმია, რომელიც ენერგორესურსების დაზოგვის წახალისებასთან ერთად კომუნალური მომსახურების ხელმისაწვდომობის შენარჩუნებასაც უნდა ემსახურებოდეს.

რა არის ცნობილი კანონპროექტის განხილვის ეტაპზე

შოთა ბერეკაშვილის განცხადებით, პარლამენტში წარდგენილი ცვლილება მეორე და მესამე მოსმენით განსახილველად იყო წარდგენილი. ინიციატივის საბოლოო საკანონმდებლო სტატუსი და ამოქმედების პირობები უნდა განისაზღვროს პარლამენტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებისა და შემდგომი მარეგულირებელი აქტების შესაბამისად.

ამ ეტაპზე მთავარი საკითხი ის არის, როგორ გარდაქმნის სემეკი კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებას კონკრეტულ სატარიფო სისტემად. სწორედ ამ გადაწყვეტილებებით გახდება ცნობილი, რა მოცულობის მოხმარება ჩაითვლება დაბალ ან მაღალ კატეგორიად, როგორი იქნება ფასებს შორის სხვაობა და როგორ იქნება დაცული მოსახლეობის სოციალური ინტერესები.