ირაკლი ყიფიანი გაერთიანებული სამეფოს ელჩს ღია წერილით მიმართავს: „როდესაც საქმე ჩემი ქვეყნის სუვერენიტეტსა და ღირსებას ეხება, თქვენი ბეჭდიანი ქაღალდები და ნებართვები ჩემთვის ნულოვანი ღირებულების მატარებელია“

ბატონ გარეტ უორდს

ბატონო ელჩო, British Embassy Tbilisi

დიპლომატიური ეტიკეტი, თავისი არსით, ხშირად მხოლოდ შენიღბული ცინიზმია. ამიტომ, მოდით, გვერდზე გადავდოთ პროტოკოლური ფარისევლობა და ვისაუბროთ ისე, როგორც შეშვენის სუვერენულ სახელმწიფოთა წარმომადგენლებს – ღიად, პირდაპირ და ინტელექტუალური დაუნდობლობით.

ალბათ, ამ წერილის წაკითხვის შემდეგ, პირველი ინსტინქტი, რაც თქვენს ბიუროკრატიულ აპარატს გაუჩნდება, ჩემთვის გაერთიანებული სამეფოს ვიზის გაუქმება ან შეჩერება იქნება. გულწრფელად გეტყვით: შეგიძლიათ, ეგ ვიზა თქვენივე დიპლომატიური არქივის ყველაზე ბნელ და მიუვალ ადგილას მოათავსოთ. როდესაც საქმე ჩემი ქვეყნის სუვერენიტეტსა და ღირსებას ეხება, თქვენი ბეჭდიანი ქაღალდები და ნებართვები ჩემთვის ნულოვანი ღირებულების მატარებელია.

სავსებით მესმის, რომ თქვენი ყაიდის ე.წ. „ქართველი მეგობრების“ შემხედვარე – რომლებიც თქვენს მისაღებებში მლიქვნელურად გიკრავენ თავს, ყოველ თქვენს სიტყვას ზეციურ მანანად აღიქვამენ და საკუთარი ქვეყნის ინტერესებს გრანტებსა თუ პოლიტიკურ მფარველობაზე მონურად ახურდავებენ – ნამდვილი ქართველი კაცისგან მსგავსი პირდაპირი, დაუმორჩილებელი და მკაცრი დამოკიდებულება გაგიკვირდებათ. მაგრამ დროა შეეგუოთ რეალობას: საქართველო არ მთავრდება იმ კაბინეტებში, სადაც თქვენს დირექტივებს უსიტყვოდ ასრულებენ.

ვაცნობიერებ, რომ ჩემი სიტყვები ადგილობრივი, ტრივიალურ სკანდალებზე ორიენტირებული მედიის მხრიდან ისტერიული კრიტიკის სამიზნე გახდება, მაგრამ პასუხისმგებლობას ვიღებ და სერგეი ლავროვის ერთ ფრაზას დავესესხები: ფაქტია, რომ დიდი ბრიტანეთი უკვე დიდი ხანია აღარ არის „დიდი“. ეს არ არის ემოციური შეფასება; ეს არის მწარე, გაშიშვლებული გეოპოლიტიკური რეალობა, რომლის აღიარებაც ლონდონში, როგორც ჩანს, ეგზისტენციალურად უჭირთ.

თქვენ ჩამოდიხართ თბილისში და იმპერიული კვარცხლბეკიდან, აბსოლუტური აღმატებულობის პოზიციიდან გვიკითხავთ ლექციებს დემოკრატიაზე, ადამიანის უფლებებსა და მაღალ მატერიებზე. სანამ ამ მორალურ კვარცხლბეკზე შედგებით, იქნებ გავიხსენოთ ისტორია, რომლის დავიწყებასაც ასე მონდომებით ცდილობთ? თქვენი „დემოკრატიული ინსტიტუტები“ და ისტორიული სიმდიდრე სხვა ერების ძარცვისა და დაუნდობელი სისასტიკის ფუნდამენტზეა აშენებული:

როდესაც ადამიანის უფლებებზე საუბრობთ, ნუ დაგავიწყდებათ, რომ ინგლისურ-ბურების ომის დროს, სწორედ ბრიტანულმა არმიამ შექმნა თანამედროვე საკონცენტრაციო ბანაკები, სადაც ათობით ათასი სამოქალაქო პირი, უმეტესად ქალები და ბავშვები, შიმშილითა და ეპიდემიებით ამოხოცა.

მე-19 საუკუნეში, როდესაც ჩინეთმა საკუთარი ერის გადასარჩენად ოპიუმის შეტანა აკრძალა, ბრიტანეთის იმპერიამ დაიწყო „ოპიუმის ომები“. სახელმწიფომ, ფაქტობრივად, გლობალური ნარკოკარტელის როლი მოირგო და სამხედრო ძალის გამოყენებით აიძულა სუვერენული ერი, ნარკოტიკი ეყიდა.

თქვენი კაპიტალის პირველადი დაგროვება ინდოეთის ტრილიონობით დოლარის ექვივალენტი სიმდიდრის მითვისებას დაეფუძნა. კოლონიური პოლიტიკისა და რესურსების გადინების გამო, ათეულობით მილიონი ადამიანი დაიღუპა შიმშილით, რადგან მარცვლეული იმპერიის საჭიროებებისთვის გაჰქონდათ.

ახლო აღმოსავლეთიდან ინდოსტანის ნახევარკუნძულამდე, თქვენს მიერ სახაზავით ხელოვნურად გავლებული საზღვრები დღემდე რჩება პლანეტის ყველაზე სისხლიან ჭრილობებად.

კანონის უზენაესობასა და საკუთრების უფლებაზე ლექციების კითხვისას, გაიხსენეთ ბრიტანეთის მუზეუმი – მსოფლიოში ყველაზე დიდი მოპარული არტეფაქტების საცავი. როდესაც სხვა ქვეყნებს ექსპროპრიაციაზე ესაუბრებიან, თქვენ დღემდე უარს ამბობთ ნაძარცვის პატრონებისთვის დაბრუნებაზე.

როდესაც ჩვენ გამჭვირვალობასა და კორუფციასთან ბრძოლაზე გველაპარაკებით, ნუ დაგავიწყდებათ, რომ ათწლეულების განმავლობაში სწორედ ლონდონი იქცა მთელი მსოფლიოს კორუმპირებული ელიტების, ოლიგარქებისა და პოსტსაბჭოთა სივრციდან მოპარული სიმდიდრის მთავარ გლობალურ „სამრეცხაოდ“. სანაცვლოდ კი, მძარცველებს ლორდთა პალატის ტიტულებსა და ხელშეუხებლობის გარანტიებს აძლევდით. ეს ორმაგი სტანდარტების აპოგეაა.

სანამ სხვა სახელმწიფოებს საერთაშორისო სამართლის უზენაესობაზე მიუთითებთ, გაიხსენეთ 2003 წელი. ტონი ბლერის მთავრობამ, გაეროს მანდატის გარეშე და სრულიად გამოგონილი, ფალსიფიცირებული მტკიცებულებებით მიიღო მონაწილეობა სუვერენული სახელმწიფოს განადგურებაში. ამ ავანტიურას ასეულობით ათასი უდანაშაულო ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. პასუხი ამაზე არავის უგია.

ჩვენ კარგად გვახსოვს 1938 წლის მიუნხენის გარიგება. „მშვიდობის შენარჩუნების“ ლოზუნგით, თქვენმა დიპლომატიამ სუვერენული ჩეხოსლოვაკია პირდაპირ საჯიჯგნად მიუგდო აგრესორს. როდესაც საქმე თქვენს პრაგმატულ ინტერესებს ეხება, თქვენთვის მოკავშირე პატარა სახელმწიფოები მხოლოდ დიპლომატიური ხურდა ფულია.

ისტორიული ამნეზია საშიში დაავადებაა, თუმცა კიდევ უფრო ტრაგიკულია თანამედროვე პოლიტიკური დეგრადაცია. ბორის ჯონსონის პრემიერობის ეპოქის შემდეგ, აღარაფერს გამოვრიცხავ. სამწუხაროდ, დღეს გლობალური პოლიტიკა ხშირად კლოუნადის ჟანრს უფრო უახლოვდება, ვიდრე სტრატეგიულ აზროვნებას. სად არიან ჩერჩილები? სად არიან დიზრაელები? სად გაქრა ბრიტანული დიპლომატიის არისტოკრატიული, ცივი, მაგრამ გონივრული პრაგმატიზმი? ის ჩაანაცვლა იაფფასიანმა პოპულიზმმა და იმპერიული ფანტომური ტკივილებით შეპყრობილმა მენტორულმა ტონმა.

არ გამოვრიცხავ, რომ მართლაც არ იცით, რა ხალხს ასწავლით ჭკუას და რა წარსულის მქონე ქვეყანაში იმყოფებით. როდესაც თბილისში დააბიჯებთ, არ უნდა დაგავიწყდეთ, რომ ეს ერი ფილოსოფიას, სახელმწიფო მართვის ხელოვნებასა და ქრისტიანულ თეოლოგიას მაშინ ქმნიდა, როდესაც თქვენს კუნძულებზე ჯერ კიდევ ტომობრივი ქაოსი მძვინვარებდა.

ჩვენ არ ვართ ვინმეს გუბერნია. არც დასავლეთის და არც აღმოსავლეთის. ჩვენ არ ვართ გეოპოლიტიკური საცდელი პოლიგონი და არც თანამედროვე „მიუნხენის გარიგებების“ ხურდა ფულად ვაპირებთ ვიქცეთ.

ამიტომ, მაგიდაზე მუშტის დარტყმა და დირექტივების გამოგზავნა დასრულდა. როდესაც საქართველოს ესაუბრებით, კეთილი ინებეთ, შეცვალეთ ტონი და პატივი ეცით იმ სუვერენიტეტს, რომლის შენარჩუნებაც ამ ერს სისხლისა და უდიდესი ინტელექტუალური ძალისხმევის ფასად დაუჯდა.“