მუნი (ბღერი)
მუნი, რომელიც ცნობილია როგორც ბღერი, არის კანის ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს პარაზიტი — Sarcoptes scabiei. ეს ტკიპა აღწევს კანის ზედაპირულ შრეებში და იქ დებს კვერცხებს. ინფექცია იწვევს ძლიერ ქავილს და მცირე, მოწითალო კვანძების გაჩენას კანზე.
გავრცელება
მუნი გადაეცემა ძირითადად უშუალო ფიზიკური კონტაქტით ინფიცირებულ პირთან. დაავადება ხშირად ერთდროულად ჩნდება ოჯახის ან ახლო კონტაქტში მყოფ რამდენიმე ადამიანში. იშვიათად, ტკიპები შეიძლება გავრცელდეს ტანსაცმლისა და თეთრეულის მეშვეობით, თუმცა ისინი ადამიანის სხეულს გარეთ დიდხანს ვერ ცოცხლობენ. მაღალი ტემპერატურით რეცხვა და უთოთი გაუვლელობა მათ მთლიანად ანადგურებს.
როგორ ვითარდება ინფექცია
ტკიპა კანზე ქმნის მიკროსკოპულ ხვრელებს, სადაც დებს კვერცხებს. რამდენიმე დღეში იჩეკება ლარვები, რომლებიც კანის ზედაპირზე ამოდიან და კვლავ იწვევენ გაღიზიანებას. ორგანიზმი ამ რეაქციას ალერგიულად აღიქვამს, რის გამოც ქავილი განსაკუთრებით ინტენსიური ხდება.
ძირითადი სიმპტომები
მთავარი ჩივილია ძლიერი ქავილი, რომელიც განსაკუთრებით ღამით ძლიერდება. კანზე ჩნდება წვრილი ხაზი — ტკიპის სავალი, დაახლოებით 0.5–1 სმ სიგრძის, რომლის ბოლოს შეიძლება შეიმჩნეოდეს პატარა ბუშტუკი ან კვანძი. გამონაყარი ჩვეულებრივ წყვილ-წყვილად ჩნდება და თან ახლავს ნაკაწრები (ექსკორიაციები).
ხშირად დაზიანებულია:
-
თითებს შორის არე,
-
მაჯები,
-
კოჭები,
-
დუნდულოები,
-
ქალებში – კერტების არე,
-
მამაკაცებში – სასქესო ორგანოები.
სუსტი იმუნური სისტემის მქონე პირებში შესაძლოა განვითარდეს უფრო მძიმე ფორმა — „ქერქოვანი მუნი“, რომელიც მოიცავს კანის დიდ უბნებს და სქელ ქერქოვან საფარს ქმნის.
დიაგნოზი
მუნის დასადგენად ექიმი ამოწმებს დაზიანებულ უბნებს. დამახასიათებელი სავალი ან გამონაყარი ხშირად საკმარისია დიაგნოზის დასასმელად. რთულ შემთხვევებში ტარდება კანის ანაფხეკის მიკროსკოპული გამოკვლევა, რათა დადასტურდეს ტკიპის ან მისი კვერცხების არსებობა.
მკურნალობა
მთავარი სამკურნალო საშუალებაა პერმეტრინის 5%-იანი კრემი, რომელიც კანზე ინახება დაახლოებით 8–12 საათით, შემდეგ იბანება. ერთი კვირის შემდეგ პროცედურა მეორდება. ალტერნატივად შეიძლება გამოყენებულ იქნას ლინდანის ლოსიონი, თუმცა იგი ნაკლებად უსაფრთხოა მცირე ასაკის პაციენტებისთვის.
მძიმე ან იმუნოდეფიციტური შემთხვევებისას ინიშნება ივერმექტინი — პრეპარატი, რომელიც მიიღება პერორალურად ორჯერ, ერთი კვირის ინტერვალით.
მკურნალობის შემდეგ ქავილი შესაძლოა გაგრძელდეს 2–4 კვირა, რაც გამოწვეულია კანზე დარჩენილი ტკიპის ნარჩენებზე ორგანიზმის ალერგიული რეაქციით. სიმპტომების შესამსუბუქებლად გამოიყენება ანტიჰისტამინური პრეპარატები და კორტიკოსტეროიდული მალამოები.
თუ ქავილის შედეგად კანზე ჩნდება ღრმა ნაკაწრები ან ჩირქოვანი ცვლილებები, შეიძლება საჭირო გახდეს ანტიბიოტიკების დანიშვნა.
პროფილაქტიკა და გარშემო მყოფთა მკურნალობა
მკურნალობა უნდა ჩაუტარდეთ არამხოლოდ ინფიცირებულ პაციენტს, არამედ ყველა იმ ადამიანს, ვისთანაც მას ჰქონდა მჭიდრო ფიზიკური კონტაქტი — ოჯახის წევრებსა და სქესობრივ პარტნიორებს.
ინფიცირებული პირის ტანსაცმელი, თეთრეული და პირსახოცები უნდა გაირეცხოს მაღალ ტემპერატურაზე (60°C-ზე ზემოთ) და შემდეგ გათუთოთ ან საშრობში კარგად გააშროთ. ნივთები, რომლებიც ვერ ირეცხება, შეიძლება მოთავსდეს დახურულ პარკში მინიმუმ სამი დღით — ამ დროს ტკიპები იხოცებიან ჟანგბადის ნაკლებობის გამო.
მუნი წარმატებით იკურნება შესაბამისი თერაპიითა და ჰიგიენის დაცვით. დროული დიაგნოზი და ოჯახის ერთობლივი მკურნალობა აუცილებელია დაავადების განმეორების თავიდან ასაცილებლად.
