თბილისში სადისტრიბუციო მანქანების გადაადგილებაზე დაწესებულმა დროებითმა შეზღუდვებმა კომპანიების საოპერაციო ხარჯები გაზარდა — ამის შესახებ სადისტრიბუციო კომპანია „შარმ ტრეიდინგის“ დირექტორმა ვახტანგ საძაგლიშვილმა პარლამენტში შექმნილი ფასების შემსწავლელი კომისიის სხდომაზე განაცხადა. მისი თქმით, ქალაქში დილისა და საღამოს საათებში გაბარიტული მანქანების გადაადგილების აკრძალვამ კომპანიებს დამატებითი ავტომობილების შეძენა და თანამშრომლების რაოდენობის გაზრდა აიძულა, რაც საბოლოოდ ბიზნესის ხარჯებზე აისახა.
მოვლენების აღწერა
პარლამენტში სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასების ფორმირების შესასწავლად შექმნილი დროებითი კომისიის სხდომაზე სადისტრიბუციო კომპანია „შარმ ტრეიდინგის“ დირექტორმა ვახტანგ საძაგლიშვილმა განაცხადა, რომ თბილისში სადისტრიბუციო მანქანების გადაადგილების შეზღუდვამ კომპანიის საოპერაციო ხარჯები გაზარდა.
მისი განმარტებით, მას შემდეგ რაც დედაქალაქში აიკრძალა გაბარიტული სადისტრიბუციო ავტომობილების გადაადგილება დილის 08:00–დან 11:00 საათამდე და საღამოს 17:00–დან 20:00 საათამდე, კომპანიებს სამუშაო პროცესის გადანაწილება და ახალი ლოგისტიკური მოდელის დანერგვა მოუწიათ.
საძაგლიშვილის თქმით, აღნიშნული რეგულაციის შედეგად კომპანიის საოპერაციო ხარჯები დაახლოებით 0.7–0.8 პროცენტით გაიზარდა.
კონტექსტი და ფონი
თბილისში სატრანსპორტო მოძრაობის რეგულირების მიზნით სხვადასხვა პერიოდში დაწესდა შეზღუდვები დიდი ზომის სატვირთო და სადისტრიბუციო მანქანების გადაადგილებაზე. მსგავსი რეგულაციები მიზნად ისახავს ქალაქში მოძრაობის განტვირთვას განსაკუთრებით პიკის საათებში, როდესაც ავტომობილების რაოდენობა საგრძნობლად იზრდება.
თუმცა ბიზნესის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ ასეთი რეგულაციები გავლენას ახდენს ლოგისტიკურ პროცესებზე. დისტრიბუციის სფეროში მოქმედ კომპანიებს ხშირად უწევთ პროდუქციის მიწოდება სხვადასხვა სავაჭრო ობიექტში დღის განმავლობაში, რაც დამოკიდებულია ტრანსპორტის ხელმისაწვდომობაზე და გადაადგილების შესაძლებლობაზე.
ამ პირობებში, გადაადგილების დროის შეზღუდვა კომპანიებს აიძულებს შეცვალონ სამუშაო გრაფიკი, გაზარდონ სატრანსპორტო რესურსი ან დანერგონ დამატებითი სამუშაო ცვლები.
დეტალები და ფაქტები
ვახტანგ საძაგლიშვილის განცხადებით, რეგულაციის შედეგად კომპანიას დამატებითი მანქანების შეძენა და თანამშრომლების რაოდენობის გაზრდა მოუწია. მისი თქმით, პერსონალის რაოდენობა დაახლოებით 50 პროცენტით გაიზარდა.
ასევე კომპანიამ დაამატა ღამის სამუშაო ცვლა, რათა დისტრიბუციის პროცესი შეფერხების გარეშე გაგრძელდეს.
საძაგლიშვილმა განმარტა, რომ კომპანიას სხვადასხვა კატეგორიის მაღაზიებში პროდუქციის მიწოდება განსხვავებული სიხშირით უწევს. სწრაფი ბრუნვის მქონე მაღაზიებში პროდუქტი კვირაში ორჯერ მიეწოდება, საშუალო ბრუნვის მაღაზიებში — კვირაში ერთხელ, ხოლო შედარებით დაბალი ბრუნვის ობიექტებში მიწოდება ორ კვირაში ერთხელ ხდება.
მისივე თქმით, რეგულაციამდე თანამშრომლების სამუშაო გრაფიკი განსხვავებული იყო. ადრე თანამშრომლები სამუშაოდ დილის 8 საათზე გადიოდნენ და სამუშაო დღის დასრულებამდე დაახლოებით ცხრა საათის განმავლობაში მუშაობდნენ.
ამჟამად კი სამუშაო გრაფიკი შეიცვალა. თანამშრომლები მუშაობას დაახლოებით 11 საათზე იწყებენ და დღის მეორე ნახევარში მუშაობის დასრულება უწევთ, რათა საღამოს 5 საათამდე მოახერხონ გადაადგილება შეზღუდვების ამოქმედებამდე.
საძაგლიშვილის თქმით, შედეგად რეალური სამუშაო დრო დაახლოებით ხუთ საათამდე შემცირდა, მაშინ როდესაც ადრე თანამშრომლები დღეში დაახლოებით ცხრა საათს მუშაობდნენ.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს ბევრ დიდ ქალაქში სატვირთო და სადისტრიბუციო ტრანსპორტის გადაადგილება გარკვეულ დროებში იზღუდება. მსგავსი პრაქტიკა გამოიყენება ევროპის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და აზიის არაერთ მეგაპოლისში.
ასეთი რეგულაციები მიზნად ისახავს საცობების შემცირებას, ჰაერის დაბინძურების შემცირებას და ქალაქის ცენტრალურ უბნებში სატრანსპორტო ნაკადების უკეთ მართვას.
თუმცა საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ მსგავსი გადაწყვეტილებები ხშირად იწვევს ბიზნესისთვის დამატებით ხარჯებს. სწორედ ამიტომ ბევრი ქალაქი ცდილობს შეიმუშაოს სპეციალური ლოგისტიკური სქემები, როგორიცაა ღამის დისტრიბუცია, სპეციალური სატვირთო ზონები ან დროებითი დატვირთვის პუნქტები.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში დისტრიბუციის სექტორი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საცალო ვაჭრობის სისტემაში. კომპანიები ყოველდღიურად ამარაგებენ ათასობით სავაჭრო ობიექტს საკვებით, სასმელებითა და სხვა პროდუქტებით.
თბილისში სატრანსპორტო ნაკადების ზრდასთან ერთად ქალაქის ხელისუფლება ცდილობს შეამციროს საცობები და გააუმჯობესოს მოძრაობის მართვა. სწორედ ამ მიზნით დაწესდა გარკვეული შეზღუდვები დიდი ზომის სატვირთო ავტომობილების გადაადგილებაზე.
ბიზნესის წარმომადგენლების განცხადებით, რეგულაციის მიზანი სატრანსპორტო მოძრაობის გაუმჯობესებაა, თუმცა მისი გავლენა ბიზნესის ოპერაციულ პროცესებზე ასევე საჭიროებს შეფასებას.
თბილისში ეკონომიკისა და ბიზნეს გარემოსთან დაკავშირებული საკითხები ხშირად განიხილება ქართულ საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც რეგულარულად ქვეყნდება ინფორმაცია ეკონომიკურ პოლიტიკასა და ბაზრის ცვლილებებზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
სადისტრიბუციო კომპანიების წარმომადგენლების განცხადებით, თბილისის სატრანსპორტო რეგულაციებმა, რომლებიც დილისა და საღამოს საათებში სატვირთო მანქანების გადაადგილებას ზღუდავს, ბიზნესის საოპერაციო ხარჯებზე გავლენა მოახდინა.
კომპანიებს მოუწიათ სამუშაო პროცესის გადანაწილება, დამატებითი მანქანების შეძენა და თანამშრომლების რაოდენობის გაზრდა. ამასთან, ბიზნესის წარმომადგენლები მიუთითებენ, რომ სამუშაო გრაფიკის ცვლილებამ თანამშრომლების ეფექტური სამუშაო დრო შეამცირა.
მეორე მხრივ, სატრანსპორტო რეგულაციები ქალაქის მოძრაობის მართვის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. ამიტომ მსგავსი გადაწყვეტილებების შეფასება ხშირად მოითხოვს ბალანსს ქალაქის სატრანსპორტო პოლიტიკასა და ბიზნესის ოპერაციულ საჭიროებებს შორის.
წყაროები
- საქართველოს პარლამენტი — ფასების ფორმირების შემსწავლელი დროებითი კომისიის სხდომა.
- International Transport Forum. Urban freight transport and city logistics policies.
https://www.itf-oecd.org
