უმაღლესი განათლების სისტემაში ახალი აკადემიური პოზიციის შემოღება იგეგმება — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების აკადემიური პერსონალის ჩამონათვალს „წამყვანი პროფესორის“ თანამდებობა ემატება, რასაც „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონში დაგეგმილი ცვლილებები ითვალისწინებს.
მოვლენების აღწერა
განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ პარლამენტს წარუდგინა საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი, რომლის მიხედვითაც აკადემიურ თანამდებობათა ჩამონათვალში ახალი პოზიცია — წამყვანი პროფესორი — დაემატება. პროექტს პარლამენტი დაჩქარებული წესით განიხილავს.
ცვლილებების მიზანია აკადემიური კარიერული სისტემის გაფართოება და უნივერსიტეტებში მაღალკვალიფიციური სამეცნიერო პერსონალის როლის გაძლიერება.
კონტექსტი და ფონი
საქართველოში უმაღლესი განათლების სისტემა ბოლო წლებში ეტაპობრივად გადის რეფორმირების პროცესს, რაც მოიცავს როგორც საგანმანათლებლო ხარისხის გაუმჯობესებას, ასევე აკადემიური სტრუქტურის გადახედვას.
აკადემიური თანამდებობების მკაფიო განსაზღვრა და მათი შინაარსობრივი დატვირთვის გაძლიერება მნიშვნელოვანი ფაქტორია უნივერსიტეტების კონკურენტუნარიანობისთვის, განსაკუთრებით საერთაშორისო აკადემიურ სივრცეში.
მსგავსი მოდელები ფართოდ არის გავრცელებული ევროპის და ჩრდილოეთ ამერიკის უმაღლეს საგანმანათლებლო სისტემებში, სადაც მაღალი აკადემიური სტატუსის მქონე პროფესორები განსაკუთრებულ როლს ასრულებენ როგორც კვლევაში, ისე მმართველობით პროცესებში.
დეტალები და ფაქტები
კანონპროექტის მიხედვით, წამყვანი პროფესორის აკადემიურ თანამდებობაზე შეიძლება აირჩეს პირი, რომელიც:
- ფლობს დოქტორის ან მასთან გათანაბრებულ აკადემიურ ხარისხს
- აქვს არანაკლებ 8 წლის სამეცნიერო-პედაგოგიური მუშაობის გამოცდილება
- გააჩნია განსაკუთრებული სამეცნიერო მიღწევები
- აქვს პუბლიკაციები წამყვან ადგილობრივ და საერთაშორისო ჟურნალებსა და გამოცემებში
- მონაწილეობდა ეროვნულ და საერთაშორისო სამეცნიერო-კვლევით პროექტებში
- აკმაყოფილებს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების წესდებით განსაზღვრულ დამატებით პირობებს
პროექტით ასევე განისაზღვრება წამყვანი პროფესორის უფლებები აკადემიურ საბჭოში წევრობისა და დეკანის არჩევის პროცესში მონაწილეობის მიმართულებით.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო პრაქტიკაში, მაღალი აკადემიური პოზიციების არსებობა ხშირად უკავშირდება უნივერსიტეტების კვლევით პოტენციალსა და აკადემიური მმართველობის ეფექტიანობას.
ევროპის უმაღლესი განათლების სივრცეში (EHEA) პროფესორის სხვადასხვა საფეხურის არსებობა გამოიყენება როგორც სამეცნიერო კარიერის სტიმულირების მექანიზმი და აკადემიური ხარისხის სტანდარტიზაციის ინსტრუმენტი [1].
ასევე OECD-ის შეფასებებით, ძლიერი აკადემიური პერსონალი და კვლევითი საქმიანობის მხარდაჭერა უმაღლესი განათლების სისტემის განვითარების ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორია [2].
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
საქართველოში წამყვანი პროფესორის პოზიციის შემოღება შესაძლოა გახდეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯი უნივერსიტეტების აკადემიური რესურსის გაძლიერებისთვის და პროფესორ-მასწავლებელთა კარიერული განვითარების დამატებითი საფეხურის შექმნისთვის.
ასეთი ცვლილებები ასევე უკავშირდება განათლების სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოებას და უნივერსიტეტების მართვის პროცესში აკადემიური ელიტის როლის გაზრდას.
დეტალების გაშუქება შესაძლებელია საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
უმაღლესი განათლების შესახებ კანონში დაგეგმილი ცვლილებები, რომლებიც წამყვანი პროფესორის თანამდებობის დამატებას ითვალისწინებს, წარმოადგენს აკადემიური სისტემის გაფართოების ინიციატივას.
პროექტი განსაზღვრავს მკაფიო კრიტერიუმებს კანდიდატებისთვის და აძლიერებს ამ პოზიციის როლს უნივერსიტეტის მმართველობით პროცესებში. პარლამენტის მიერ დაჩქარებული განხილვა მიუთითებს საკითხის აქტუალობაზე, თუმცა ცვლილებების პრაქტიკული გავლენა საბოლოოდ დამოკიდებული იქნება მათი განხორციელების პროცესზე.
წყაროები
- European Higher Education Area (EHEA). Academic career structures in Europe. Available from: https://ehea.info
- OECD. Education at a Glance 2023: Higher Education Governance. Available from: https://www.oecd.org/education/
