ესპანეთის მთავრობა გეგმავს 16 წლამდე ასაკის არასრულწლოვნებისთვის სოციალური მედიის გამოყენების აკრძალვას და პლატფორმებისთვის ასაკის დადასტურების სისტემების დანერგვის მოთხოვნას, რაც პრემიერ-მინისტრ პედრო სანჩესის განცხადებით, ბავშვების დაცვას ემსახურება. ინიციატივა მნიშვნელოვანია, რადგან ის ეხება არასრულწლოვანთა უსაფრთხოებას ციფრულ სივრცეში და სოციალური მედიის რეგულირების გაძლიერებას ევროპულ კონტექსტში.
მოვლენების აღწერა
ესპანეთის პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა განაცხადა, რომ მისი მთავრობა 16 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალური მედიის გამოყენებას შეზღუდავს. ამასთან, დაგეგმილია პლატფორმებისთვის ასაკის დადასტურების სისტემების დანერგვის ვალდებულების დაკისრება.
სანჩესის თქმით, გადაწყვეტილება მიზნად ისახავს არასრულწლოვანთა დაცვას იმ საფრთხეებისგან, რომლებიც უკავშირდება ონლაინ სივრცეს. პრემიერის შეფასებით, აუცილებელია ბავშვების დაცვა „ციფრული ველური დასავლეთისგან“.
კონტექსტი და ფონი
ბოლო წლებში სოციალური მედიის გავლენა არასრულწლოვანებზე ერთ-ერთ მთავარ საერთაშორისო დისკუსიის თემად იქცა. სხვადასხვა კვლევები და ოფიციალური ორგანიზაციების ანგარიშები მიუთითებს, რომ სოციალური პლატფორმები შეიძლება დაკავშირებული იყოს ფსიქიკური ჯანმრთელობის რისკებთან, ონლაინ ბულინგთან, სიძულვილის ენასთან და არასრულწლოვანებისთვის შეუფერებელი კონტენტის გავრცელებასთან [1].
ევროპის ქვეყნებში რეგულირების საკითხი განსაკუთრებით აქტუალური გახდა, რადგან ციფრული გარემო სწრაფად ვითარდება, ხოლო ბავშვთა დაცვის მექანიზმები ხშირად ჩამორჩება ტექნოლოგიურ ცვლილებებს.
ესპანეთის ინიციატივა ამ კონტექსტში განიხილება როგორც ნაბიჯი უფრო მკაცრი კონტროლისა და პასუხისმგებლობის სისტემის შექმნისკენ.
დეტალები და ფაქტები
პედრო სანჩესის განცხადებით, ესპანეთის მთავრობა მომავალ კვირას წარადგენს ახალ კანონპროექტს, რომელიც სოციალური მედიის ხელმძღვანელებს პასუხისმგებლობას დააკისრებს უკანონო და სიძულვილის შემცველი კონტენტის გავრცელებისთვის.
კანონპროექტის ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი იქნება ასაკის დადასტურების სისტემების დანერგვის მოთხოვნა, რაც მიზნად ისახავს არასრულწლოვანთა წვდომის შეზღუდვას.
ამასთან, რეგულაციის ფარგლებში სოციალური მედიის კომპანიებს შესაძლოა დაეკისროთ დამატებითი ვალდებულებები კონტენტის მონიტორინგისა და მომხმარებელთა უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ესპანეთის ინიციატივა არ არის პირველი მსგავსი ნაბიჯი მსოფლიოში. დეკემბერში ავსტრალია გახდა პირველი ქვეყანა, რომელმაც 16 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალური მედიის გამოყენება აკრძალა [2].
ევროკავშირის დონეზე ასევე მოქმედებს ციფრული სერვისების აქტი (Digital Services Act), რომელიც პლატფორმებს ავალდებულებს უკანონო კონტენტის წინააღმდეგ უფრო მკაცრი ზომების მიღებას და მომხმარებელთა დაცვის გაძლიერებას [3].
საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ ასაკობრივი შეზღუდვები და ასაკის გადამოწმების მექანიზმები ერთ-ერთ მთავარ ინსტრუმენტად განიხილება ბავშვთა უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, თუმცა ამასთანავე ჩნდება კითხვები პირადი მონაცემების დაცვასა და ტექნიკურ შესრულებაზე.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
საქართველოში სოციალური მედიის გამოყენება ფართოდ გავრცელებულია არასრულწლოვანთა შორის, ხოლო ონლაინ უსაფრთხოების საკითხი თანდათან უფრო აქტუალური ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი აკრძალვები ჯერ არ არის დანერგილი, საერთაშორისო გამოცდილება შესაძლოა გავლენას ახდენდეს მომავალ დისკუსიებზე რეგულირების და ბავშვთა დაცვის პოლიტიკის მიმართულებით.
ასეთი თემების გაშუქება მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებისთვის და ციფრული გარემოს რეგულირების საკითხების უკეთ გასაგებად, რასაც ხშირად აშუქებენ ქართული საინფორმაციო პლატფორმები, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ესპანეთის მთავრობის ინიციატივა 16 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვის შესახებ წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს არასრულწლოვანთა დაცვისა და ონლაინ სივრცის რეგულირების გაძლიერებისკენ. ასაკის დადასტურების სისტემების დანერგვა და პლატფორმების პასუხისმგებლობის გაზრდა შეიძლება გახდეს ახალი სტანდარტი ევროპაში, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც ავსტრალიამ უკვე მიიღო მსგავსი გადაწყვეტილება.
მოსალოდნელია, რომ ეს საკითხი საერთაშორისო დონეზე გაგრძელდება განხილვის საგნად, რადგან ქვეყნები ცდილობენ ბალანსის პოვნას ბავშვთა უსაფრთხოებასა და ციფრული თავისუფლებების დაცვას შორის.
წყაროები
- World Health Organization. Social media use and youth mental health. Available from: https://www.who.int
- Australian Government. Social media minimum age policy announcement. Available from: https://www.pm.gov.au
- European Commission. Digital Services Act overview. Available from: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/digital-services-act
