კვერცხის მწარმოებელი კომპანია „დილის პროდუქტების“ დირექტორმა გია ლობჟანიძემ განაცხადა, რომ კომპანია 10-ცალიანი კვერცხის შეფუთვას საცალო ქსელებში საშუალოდ 5.65 ლარად აწვდის, ხოლო საბოლოო საცალო ფასი სხვადასხვა მარკეტში განსხვავებულია. განცხადება გაკეთდა საქართველოს პარლამენტში შექმნილი ფასების შემსწავლელი კომისიის სხდომაზე, სადაც კვების პროდუქტების მწარმოებლები ფასების ფორმირების მექანიზმებსა და ბაზარზე არსებულ მდგომარეობას განიხილავდნენ. საკითხი მნიშვნელოვანია, რადგან კვერცხი საქართველოში ფართოდ მოხმარებადი პროდუქტის კატეგორიას მიეკუთვნება და მისი ფასი პირდაპირ გავლენას ახდენს მომხმარებელთა ყოველდღიურ ხარჯებზე.
მოვლენების აღწერა
საქართველოს პარლამენტში ფასების შემსწავლელი დროებითი კომისიის პირველი სხდომა გაიმართა, რომელშიც მონაწილეობდნენ ადგილობრივი კვების პროდუქტების მწარმოებელი კომპანიების წარმომადგენლები, მათ შორის კვერცხის მწარმოებელი კომპანია „დილის პროდუქტები“. სხდომაზე განხილვის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო კვერცხის ფასის ფორმირება და მისი საბოლოო საცალო ღირებულება.
კომპანიის დირექტორის, გია ლობჟანიძის განცხადებით, „დილის პროდუქტები“ 10-ცალიან შეფუთვაში კვერცხს მარკეტებში საშუალოდ 5.65 ლარად აწვდის. მისი თქმით, ეს წარმოადგენს იმ ფასს, რომლითაც პროდუქტი საცალო ქსელებში შედის, ხოლო საბოლოო საცალო ღირებულებას განსაზღვრავს თავად სავაჭრო ობიექტი.
ლობჟანიძემ აღნიშნა, რომ სხვადასხვა მარკეტში კვერცხის საცალო ფასი განსხვავდება. მისი განმარტებით, ზოგიერთ მაღაზიაში 10-ცალიანი შეფუთვა 6 ლარად იყიდება, ზოგან 6.20 ლარად, ხოლო გარკვეულ შემთხვევებში ფასი 7 ლარსაც აღწევს. მისი თქმით, აღნიშნული განსხვავება დაკავშირებულია საცალო ქსელების მიერ განსაზღვრულ სავაჭრო პირობებთან.
კონტექსტი და ფონი
კვერცხი წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად საკვებ პროდუქტს საქართველოში, რომელიც ფართოდ გამოიყენება როგორც ყოველდღიურ კვებაში, ასევე კვების ინდუსტრიაში. პროდუქტის ფასი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს მომხმარებელთა ხარჯებზე, განსაკუთრებით ინფლაციის პირობებში.
კვერცხის ფასის ფორმირება დამოკიდებულია სხვადასხვა ფაქტორზე, მათ შორის:
- წარმოების ხარჯებზე
- საკვებ რესურსებზე ფასებზე
- ტრანსპორტირების ხარჯებზე
- საცალო ქსელების მარჟაზე
კვერცხის წარმოების პროცესში ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტია ფრინველის საკვები, რომელიც ხშირად იმპორტირებულია. საერთაშორისო ბაზარზე საკვებ რესურსებზე ფასის ცვლილება პირდაპირ გავლენას ახდენს წარმოების თვითღირებულებაზე და საბოლოო ფასზე [1].
დეტალები და ფაქტები
ლობჟანიძის განცხადებით, კომპანიის საშუალო სარეალიზაციო ფასი პირველი კატეგორიის კვერცხისთვის შეადგენს დაახლოებით 56.50 თეთრს ერთ კვერცხზე, რაც 10-ცალიანი შეფუთვის შემთხვევაში 5.65 ლარს შეადგენს.
მისი თქმით, ეს ფასი წარმოადგენს მწარმოებლის მიერ განსაზღვრულ სარეალიზაციო ფასს და არ მოიცავს საცალო ქსელების დამატებით მარჟას. საბოლოო საცალო ფასი დამოკიდებულია კონკრეტული მაღაზიის სავაჭრო პოლიტიკაზე, ხარჯებზე და მარკეტინგულ სტრატეგიაზე.
საპარლამენტო კომისიის სხდომა მიზნად ისახავს ბაზარზე არსებული ფასების ფორმირების პროცესის შესწავლას და შესაბამისი ინფორმაციის შეგროვებას. კომისიის მუშაობაში მონაწილეობენ კვების პროდუქტების სხვადასხვა კატეგორიის მწარმოებლები, მათ შორის ხორცისა და რძის პროდუქტების მწარმოებელი კომპანიები.
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, კვების პროდუქტების ფასები ბოლო წლებში ინფლაციური პროცესების გავლენით შეიცვალა, რაც დაკავშირებულია როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო ეკონომიკურ ფაქტორებთან [2].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო ორგანიზაციების მონაცემებით, კვერცხის ფასზე გავლენას ახდენს საკვებ რესურსებზე ფასის ცვლილება, ენერგეტიკული ხარჯები და მიწოდების ჯაჭვის პირობები. გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის შეფასებით, საკვებ პროდუქტებზე ფასის ცვლილება ხშირად უკავშირდება სასოფლო-სამეურნეო რესურსებზე გლობალურ ფასებს [1].
ევროპის ქვეყნებში კვერცხის ფასები განსხვავდება ქვეყნის, წარმოების მოცულობის და ბაზრის სტრუქტურის მიხედვით. ზოგიერთ ქვეყანაში საცალო ფასი მნიშვნელოვნად განსხვავდება მწარმოებლის ფასისგან, რაც დაკავშირებულია საცალო ქსელების მარჟასთან და სხვა ოპერაციულ ხარჯებთან [3].
მსგავსი პრაქტიკა დამახასიათებელია როგორც ევროპულ, ასევე რეგიონულ ბაზრებზე, სადაც საცალო ფასი ფორმირდება მწარმოებლის ფასის და სავაჭრო ქსელების დამატებითი ხარჯების გათვალისწინებით.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში კვერცხის ბაზარი ძირითადად ადგილობრივი წარმოებით არის უზრუნველყოფილი, თუმცა პროდუქტის საბოლოო ფასი დამოკიდებულია როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო ფაქტორებზე.
ფასების შემსწავლელი საპარლამენტო კომისიის შექმნა მიუთითებს, რომ ხელისუფლება ცდილობს შეისწავლოს ბაზარზე ფასების ფორმირების პროცესი და შესაბამისი გარემოებები. მსგავსი პროცესები მნიშვნელოვანია ბაზრის გამჭვირვალობის და კონკურენტული გარემოს უზრუნველსაყოფად.
კვერცხის ფასის საკითხი აქტიურად განიხილება საინფორმაციო სივრცეშიც, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, სადაც ქვეყნდება ინფორმაცია კვების პროდუქტების ბაზრის შესახებ და შესაბამისი განცხადებები.
ფასის ფორმირების პროცესში მონაწილეობენ როგორც მწარმოებლები, ასევე საცალო ქსელები, რაც გავლენას ახდენს საბოლოო ღირებულებაზე, რომელსაც მომხმარებელი იხდის.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
კვერცხის მწარმოებლის განცხადებით, საცალო ქსელებში პროდუქტის მიწოდების ფასი და საბოლოო საცალო ფასი ერთმანეთისგან განსხვავდება, რაც მიუთითებს ფასის ფორმირების მრავალეტაპიან პროცესზე. საპარლამენტო კომისიის სხდომაზე წარმოდგენილი ინფორმაცია ასახავს ბაზარზე მოქმედ ეკონომიკურ მექანიზმებს და საცალო ქსელების როლს საბოლოო ფასის განსაზღვრაში.
პროცესის შემდგომი განვითარება დამოკიდებული იქნება კომისიის მუშაობის შედეგებზე და ბაზარზე არსებულ ეკონომიკურ პირობებზე, მათ შორის წარმოების ხარჯებზე და საცალო ქსელების პოლიტიკაზე.
წყაროები
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. Food Price Monitoring and Analysis.
https://www.fao.org/giews/food-prices/en/ - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. სამომხმარებლო ფასების ინდექსი.
https://www.geostat.ge - European Commission. Agricultural market data and analysis.
https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis_en
