ქართული რძის გარშემო სკანდალი — ფაქტები, რისკები და ოფიციალური პოზიციები
ქართული რძის სექტორში განვითარებულმა მოვლენებმა საზოგადოების ფართო ყურადღება მიიპყრო. საკითხი ეხება სავარაუდო პრაქტიკას, როდესაც ერთ-ერთ ფერმაში ძროხების საკვებად გამოიყენებოდა ქათმის ნაკელი, რაც სურსათის უსაფრთხოების თვალსაზრისით სერიოზულ კითხვებს აჩენს. თემის უკეთ გასაგებად, ასევე შეგიძლიათ გაეცნოთ რძის პროდუქტების უსაფრთხოების შესახებ დეტალურ მასალებს, სადაც განხილულია ხარისხის კონტროლის ძირითადი პრინციპები.
რა გახდა სკანდალის მიზეზი
ჟურნალისტური გამოძიების მიხედვით, ერთ-ერთ მსხვილ ფერმაში — „ყვარლის ბაგაში“ — ძროხების საკვებად გამოიყენებოდა ქათმის ნაკელი. აღნიშნული ფერმა რძით ამარაგებდა სხვადასხვა მსხვილ კომპანიას, მათ შორის „სანტეს“, „სოფლის ნობათს“, „აგროჰაბს“ და რძის ლაბორატორიას.
ამ ფაქტმა საზოგადოებაში გააჩინა მნიშვნელოვანი შეკითხვები: რამდენად დაცულია საქართველოში სურსათის წარმოების სტანდარტები და რამდენად ეფექტიანად მუშაობს კონტროლის სისტემა. თემასთან დაკავშირებულ სხვა მასალებს შეგიძლიათ გაეცნოთ სურსათის უსაფრთხოების კატეგორიაში.
ექსპერტის შეფასება — რატომ არის ეს პრაქტიკა საშიში
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს, რომ სურსათის უსაფრთხოება იწყება გამჭვირვალობით და მომხმარებელს აქვს უფლება იცოდეს პროდუქტის წარმომავლობა.
მისი განმარტებით, ქათმის ნაკელით ძროხების კვება დაკავშირებულია რამდენიმე სერიოზულ რისკთან:
პათოგენური მიკროორგანიზმები — ქათმის ნაკელი შესაძლოა შეიცავდეს სალმონელას, კლოსტრიდიუმს, კამპილობაქტერს და სხვა ბაქტერიებს, რომლებიც შეიძლება გადავიდეს რძესა და ხორცში.
ანტიბიოტიკების ნარჩენები — ქათმების საკვებში გამოყენებული პრეპარატები შესაძლოა საბოლოოდ აღმოჩნდეს ადამიანის ორგანიზმში.
სურსათის დაბინძურება — ასეთი გზით მიღებული პროდუქტი ვერ აკმაყოფილებს საერთაშორისო სტანდარტებს.
სურსათის ჯაჭვის უსაფრთხოებაზე მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის კონტროლის შესახებ სტატიები.
საერთაშორისო პრაქტიკა — სად არის დაშვებული და სად აკრძალული
მსოფლიოში აღნიშნული პრაქტიკა მკაცრად რეგულირდება:
ნებადართული (შეზღუდვებით):
აშშ — ნებადართულია გარკვეული პირობებით, თუმცა აკრძალულია რძის ძროხებისთვის და არსებობს მკაცრი დროითი შეზღუდვები.
აკრძალულია:
ევროკავშირის ყველა ქვეყანაში
კანადაში
ავსტრალიაში
დიდ ბრიტანეთში
ნამიბიაში
გლობალური სტანდარტების მიხედვით, ცხოველის საკვები უნდა იყოს უსაფრთხო და თავისუფალი პათოგენებისგან, ხოლო ფეკალური მასალით კვება მიიჩნევა მაღალი რისკის შემცველ პრაქტიკად.
რას მოითხოვენ სპეციალისტები საქართველოში
პროფესორი ფხაკაძე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ აუცილებელია:
ქათმის ნაკელის გამოყენების საკანონმდებლო აკრძალვა
ვეტერინარული კონტროლის სისტემის გამკაცრება
პროდუქტის ეტიკეტირებაში ცხოველის კვების ტიპის მითითება
საზოგადოების ინფორმირება
ამ თემაზე უფრო ფართო ანალიზი შეგიძლიათ ნახოთ სოფლის მეურნეობის რეგულაციების მიმოხილვაში.
კომპანიების ოფიციალური პოზიციები
„აგროჰაბი“
კომპანიის განცხადებით, მათ საწარმოებში მიღებული ნებისმიერი ნედლეული გადის მრავალსაფეხურიან შემოწმებას. რძე მოწმდება როგორც ფიზიკო-ქიმიურ, ისე მიკრობიოლოგიურ პარამეტრებზე, მათ შორის:
სიმჟავე და pH ბალანსი
თერმომდგრადობა
სომატური უჯრედები
ანტიბიოტიკების არსებობა
მიკრობთა საერთო რაოდენობა
სტანდარტებთან შეუსაბამობის შემთხვევაში პროდუქტი უკან ბრუნდება და წარმოებაში არ გამოიყენება.
„სანტე“
კომპანია ხაზს უსვამს, რომ 1997 წლიდან მუშაობს და წლიურად ამუშავებს დაახლოებით 20 მილიონ ლიტრ რძეს. მათი თქმით, მოქმედებს ხარისხის მკაცრი კონტროლი, რომელიც მოიცავს:
ანტიბიოტიკების შემოწმებას
ცხიმისა და ცილის ანალიზს
მიკრობიოლოგიურ კვლევებს
ასევე აღნიშნავენ, რომ წარსულში უკვე გამოვლენილი აქვთ დარღვევები და ასეთ შემთხვევებში უარი უთქვამთ ნედლეულის მიღებაზე.
რძის ხარისხის სტანდარტებზე დამატებითი ინფორმაციისთვის იხილეთ რძის წარმოების პროცესის დეტალური განხილვა.
მედიის როლი და საზოგადოების რეაქცია
სკანდალი ფართოდ გავრცელდა მედიის საშუალებით, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკის მნიშვნელობას. მსგავსი საკითხები პირდაპირ ეხება ყოველდღიურ მოხმარებას და საზოგადოების ჯანმრთელობას.
შეჯამება
ქართული რძის გარშემო განვითარებული მოვლენები ცხადყოფს, რომ სურსათის უსაფრთხოება მხოლოდ ტექნიკური საკითხი არ არის — ეს არის საზოგადოების ნდობის საფუძველი. არსებული ფაქტები აჩენს აუცილებლობას, რომ კონტროლის მექანიზმები კიდევ უფრო გამკაცრდეს, ხოლო მომხმარებელი იყოს სრულად ინფორმირებული.
ამ თემის უკეთ გასაგებად, რეკომენდებულია გაეცნოთ რძის პროდუქტების შესახებ ანალიტიკურ სტატიებს, სადაც განხილულია როგორც ხარისხის, ისე წარმოების სტანდარტები.
წყაროები
Casteel S. Feeding Poultry Litter to Beef Cattle. University of Missouri Extension; 2014.
European Commission. Regulation (EC) No 1069/2009 on animal by-products. Official Journal of the European Union; 2009.
Food and Agriculture Organization; World Health Organization. Animal Feed Safety Guidelines. FAO/WHO; 2011.
Canadian Food Inspection Agency. Regulatory Guidance RG-2: Livestock Feeds. CFIA; 2020.
Department of Primary Industries and Regional Development. Ruminant Feed Ban and Biosecurity Measures. Government of Western Australia; 2019
