საქართველოში მაცხოვრებლები ძველ წელს დაემშვიდობნენ წმინდა ბასილის წვერის სიმბოლო „ჩიჩილაკის“ დაწვით. ეს რიტუალი აღნიშნავს ახალი წლის დაწყებას, რომელიც სავსეა იმედებით, კეთილდღეობით და განახლებით
ფოტორეპორტიორ ირაკლი გედენიძის მეუღლემ ნათია გედენიძემ ხის ქოხის წინ, ერთი მეტრი (3.28 ფუტი) სიმაღლის თოვლში დეკორატიულ ნაძვის ხე (ჩიჩილაკი) დაწვა.
ჩიჩილაკს ამზადებდნენ თხილის მსხვილი ჯოხისაგან. ჯოხს ჯერ გაახურებდნენ მეტი დრეკადობისათვის, კანს გააცლიდნენ და მახვილი დანით ბოლოდან წვერისაკენ იწყებდნენ თხელი ბურბუშელების ათლას. ბურბუშელას წვერიდან ერთი გოჯის დაშორებამდე უწყვეტად გაიტანდნენ და ზეაკეცავდნენ. ოსტატი ასობით გრძელ ბურბუშელას აჭრიდა და აკეცავდა. აკეცილ ბურბუშელებს შემდეგ ისევ ღერძზე გადმოფენდნენ და გამოვიდოდა ხის მსგავსი საგანი, რომელსაც ძირზე უმაგრებდნენ სადგარს. ზედა წვეროს ჯვარედინად ჩაჩეხავდნენ და შიგ ჯვრის სახედ ჩასვამდნენ წვერწამახულ ჯოხებს, რომელთა ბოლოებზე ჩამოაცვამდნენ ორ ბროწეულს ან ვაშლს, ორ სფერულ კვერცხს, ე. წ. ყვინჩილებს. ჩიჩილაკზე ჰკიდებდნენ გაპუტულ შაშვს, რომელსაც ფრთისა და ბოლოს ბუმბულს უტოვებდნენ. მოსართავად იყენებდნენ სამკაულს, ფერად ძაფებს, ფოჩიან კანფეტს. იმერეთში იცოდნენ ჩიჩილაკის ენდროთი შეფერადებაც კი.
ჩიჩილაკი წმინდა ბასილის სახელთან არის დაკავშირებული. გურიაში მას “ბასილის ფაფუკ წვერებსაც” ეძახდნენ, საახალწლოდ გამომცხვარ ნამცხვარს კი “ბასილის პურს” უწოდებდნენ. საქმე ის არის, რომ 14 იანვარი წმინდა ბასილი დიდის ხსენების დღე გახლავთ და როგორც ჩანს, ხალხმა ამ ფორმით გამოხატა მოწიწება ამ დიდი წმინდანის მიმართ.
„ეს არის ქართული საშობაო ნაძვის ხე, რომლითაც ახალი წელი აღვნიშნეთ“, – ამბობს ნათია გედენიძე.
მისი თქმით, როდესაც ახალი წლის აღნიშვნა დასრულდა, ყველაფერს ძველი დაწვეს.
„ახლა, როდესაც ახალი წლის აღნიშვნა დასრულდა, ყველაფერს ძველს ვწვავთ და ვყრით და ახალ წელს ახალი იმედებითა და ახალი სიყვარულით ვხვდებით“ – განაცხადა ნათია გედენიძემ.
სოფლის კიდევ ერთი მცხოვრები, მარიამ გულორდავა, რომელიც თავის სახელოსნოში ათობით ჩიჩილაკით არის გარშემორტყმული, ხის სიგრძეზე დანას ოსტატურად ატარებს და ხის ძირში თეთრ, ფუმფულა წვერს ახალ კულულებს უმატებს.
„თხილი… კეთილდღეობისა და კეთილდღეობის სიმბოლოა“, – თქვა მან და დასძინა, რომ ძველი ჩიჩილაკის დაწვის შემდეგ, სახლში ახალი შემოაქვთ და მთელი წლის განმავლობაში იქ ინახავენ.
მცენარეთა მაღაზია „გარდენიას“ მფლობელი ზურა შევარდნაძე ჩიჩილაკს ყიდის იმ იმედით, რომ წინაპრების ტრადიციებს შეინარჩუნებს. როდესაც ის ბავშვი იყო, ზამთარში მშობლების სახლში ჩიჩილაკი ყოველთვის იდგა. „ყველა ქართველი თვლის, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში, რომ ჩიჩილაკის გარეშე ნამდვილი ახალი წელი არ დადგება“, – თქვა შევარდნაძემ.
რეპორტაჟის ავტორები: დავით ჩხიკვიშვილი და ირაკლი გედენიძე;
