აზარტული თამაშები საქართველოში: „ჩუმი ეპიდემია“, რომელიც უკვე 300,000-ზე მეტ ადამიანს აზიანებს
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ყველა მეცნიერული მონაცემი აჩვენებს: საქართველოში აზარტული თამაშების გავრცელება სერიოზულ საზოგადოებრივ ჯანდაცვით საფრთხედ გადაიქცა. მიუხედავად რეგულაციების, მოთამაშეთა რიცხვი იზრდება, ასაკი მცირდება, და დაზარალებულთა სია — ტრაგიკული შემთხვევებით ივსება.
სურათის მასშტაბი — შემაშფოთებელია
2022 წლის მონაცემებით, ქართულმა ონლაინ და ფიზიკურმა კაზინოებმა და ლოტოს სისტემებმა $1.6 მილიარდზე მეტი შემოსავალი მიიღეს.
(წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო)
•ონლაინ კაზინოების ბუმი 2008 წლიდან დაიწყო, როცა პირველი ვებკაზინო გაიხსნა.
•დღეს, საქართველოში 300,000-ზე მეტი ადამიანი დამოკიდებულია აზარტულ თამაშებზე — ეს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 7-8%-ს შეადგენს.
•მოსახლეობა — 3.9 მილიონი ადამიანი. ეს ნიშნავს, რომ თითოეული მეცამეტე ადამიანი ლუდომანიაა.
ფსიქიკური და ფიზიკური შედეგები
ლუდომანია — იგივე აზარტული თამაშების დამოკიდებულება — აღიარებულია ფსიქიატრიულ დიაგნოზად (DSM-5 და ICD-11 მიხედვით). ის იწვევს:
•ქრონიკულ სტრესს, რაც ზრდის არტერიულ წნევას და გულსისხლძარღვთა დაავადებების რისკს;
•დეპრესიას, თვითმკვლელობის აზრებს და სოციალურ იზოლაციას;
•ოჯახების დანგრევას, ბავშვების უყურადღებობას, ეკონომიკურ გაღარიბებას.
ვინ არის ყველაზე დიდი რისკის ქვეშ?
საქართველოში ლუდომანიით განსაკუთრებით რისკის ქვეშ არიან ახალგაზრდები (18–30 წელი), მათ შორის სტუდენტები, უმუშევარი ახალგაზრდები და სამხედრო მოსამსახურეებიც კი.
ონლაინ პლატფორმების ხელმისაწვდომობა და 24/7 წვდომა აზარტულ თამაშებზე ამძაფრებს დამოკიდებულებას.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ზიანი
1. ეკონომიკური ზიანი
• თამაშებში დაკარგული ფული ხშირად გამოდმინდება ოჯახების ბიუჯეტიდან, რაც იწვევს შიმშილს, უარყოფით საკრედიტო ისტორიას, მიგრაციას.
2. ფსიქიკური ჯანმრთელობა
• საქართველოს ფსიქიატრიულ სერვისებში ლუდომანიაზე მიმართვიანობა იზრდება, მაგრამ შესაბამისი სპეციალიზებული დახმარება კვლავ შეზღუდულია.
3. შობადობისა და დემოგრაფიის შემცირება
• ფულის გაფლანგვა აზარტულ თამაშებზე და ნარკოტიკებზე ზემოქმედებს ოჯახური სტაბილურობის რღვევაზე.
კვლევები და საერთაშორისო პარალელები
•2021 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ მსოფლიოს მასშტაბით ლუდომანია 1-3%-ს შორის მერყეობს.
•იტალიაში შემოსავლის ზღვრული რეგულაცია და საჯარო სარეკლამო აკრძალვა ეფექტიანი აღმოჩნდა.
•დიდ ბრიტანეთში სავალდებულოა ყოველ კაზინოში ფსიქოლოგის არსებობა.
გამოსავალი — რას უნდა ვაკეთებდეთ?
პრევენცია სკოლიდანვე — განათლების პროგრამებში უნდა შეიყვანოს ლუდომანიის რისკების სწავლება.
ონლაინ რეგულაცია — მომხმარებელთა ასაკის კონტროლი, ყოველდღიური ლიმიტები და “თამაშის პაუზის” სისტემები.
ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა — საჭიროება არსებობს სპეციალიზებულ ცენტრებზე, რომლებიც ლუდომანიაზე იმუშავებენ როგორც დაავადებაზე.
გადასახადებისა და შემოსავლის გამჭვირვალობა — სახელმწიფოსგან გამჭვირვალე მონაცემების გამოქვეყნება წელიწადში ორჯერ მაინც.
ხშირად დასმული კითხვები
➤ არის თუ არა აზარტული თამაშები ნარკოტიკზე დამოკიდებულებაზე უფრო საშიში?
განსხვავებული ტიპის დამოკიდებულებაა, მაგრამ მექანიზმები (დოფამინის სისტემის გააქტიურება, ტვინის ქიმიური ცვლილებები) მსგავსია.
➤ უნდა აიკრძალოს მთლიანად ონლაინ კაზინოები?
აკრძალვა ხშირად მიჰყავს ჩრდილოვან ბიზნესამდე. ეფექტიანია რეგულაციები, ლიმიტები, საჯარო კონტროლი და განათლება.
➤ აქვს თუ არა ლუდომანიას გენეტიკური კომპონენტი?
ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს გენეტიკური მიდრეკილების არსებობაზე, მაგრამ მთავარი როლი მაინც გარემოს ენიჭება.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
წყაროები
1. Ministry of Finance of Georgia. Annual Gaming Industry Report, 2022.
2. World Health Organization. Public health implications of addictive behaviours. 2023.
3. Volberg RA, et al. Problem Gambling Prevalence: A Global Review. J Gambl Stud. 2021;37(2):385-410. doi:10.1007/s10899-020-09969-2
4. Petry NM. Pathological Gambling: Etiology, Comorbidity and Treatment. Am J Psychiatry. 2005;162(2):163–172. doi:10.1176/appi.ajp.162.2.163
ინტერესთა კონფლიქტის დეტალური განცხადება
ავტორს, პროფესორ გიორგი ფხაკაძეს, არ გააჩნია არანაირი პირდაპირი ან არაპირდაპირი ფინანსური, პროფესიული, ან ინსტიტუციური კავშირი აზარტული თამაშების ინდუსტრიასთან, მის წარმომადგენლებთან, ან ფინანსურ ბენეფიციარებთან, რომელიც შეიძლება გავლენას ახდენდეს წარმოდგენილ ანალიზსა და რეკომენდაციებზე.
სტატია მომზადებულია სრულად დამოუკიდებლად, მხოლოდ სანდო წყაროებსა და საჯაროდ ხელმისაწვდომ მონაცემებზე დაყრდნობით. ასევე, ავტორი არ იღებს დაფინანსებას აზარტული თამაშების რეგულირების ან პრომოუშენის მიზნებისთვის მოქმედი რომელიმე საჯარო ან კერძო სექტორისგან.
სტატია წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თვალსაზრისით ინფორმაციაზე დაფუძნებულ შეფასებას და მიზნად ისახავს მოსახლეობის ინფორმირებასა და დამოკიდებულების პრევენციას.
აღნიშნული განცხადება შეესაბამება COPE, ICMJE და WHO-ს ეთიკისა და გამჭვირვალობის წესებს.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
