პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის განცხადებით, საქართველოში პროდუქტის სარეალიზაციო ბაზარზე არსებული მოქმედი წესები ადგილობრივ მწარმოებლებს ქსელურ მარკეტებში საკუთარი პროდუქციის სრულფასოვან რეალიზაციაში ხელს უშლის. მთავრობის შეფასებით, დისტრიბუციისა და საცალო ვაჭრობის დონეზე არსებული მაღალი ფასნამატი მნიშვნელოვნად ზრდის საბოლოო ფასებს, რაც მოსახლეობისთვის ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი საკითხია და ფასების კლების პოტენციალზე მიუთითებს.
მოვლენების აღწერა – ფაქტობრივი აღწერა – ძირითადი გარემოებები – დადასტურებული ინფორმაცია
ირაკლი კობახიძემ განცხადება ფასების კომისიის ფარგლებში მწარმოებლებთან გამართული შეხვედრის შემდეგ გააკეთა. მისი თქმით, მთავრობას უკვე აქვს პირველადი ინფორმაცია, რომ ბაზარზე მოქმედი „თამაშის წესები“ გარკვეულწილად ზღუდავს ქართველ მწარმოებლებს და აფერხებს მათ პროდუქციის რეალიზაციას ქვეყნის შიდა ბაზარზე, განსაკუთრებით ქსელურ მარკეტებში.
პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, ფასნამატი საქართველოს საზღვრიდან პროდუქტის თარომდე საშუალოდ 86%-ს აღწევს. მისივე განმარტებით, აღნიშნულ მაჩვენებელში არ შედის არც იმპორტის გადასახადი და არც დამატებული ღირებულების გადასახადი, რაც ნიშნავს, რომ ეს არის წმინდა ფასნამატი, რომელიც წარმოიქმნება დისტრიბუციისა და საცალო ქსელების დონეზე.
კომისიის სხდომას, მთავრობის ინფორმაციით, დაახლოებით 25 ქართული მწარმოებელი კომპანიის წარმომადგენელი ესწრებოდა.
კონტექსტი და ფონი – ისტორიული, სოციალური, პოლიტიკური ან სამეცნიერო კონტექსტი – რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი ფართო აუდიტორიისთვის
პროდუქტის ფასების ზრდა და სარეალიზაციო ბაზარზე არსებული სტრუქტურული პრობლემები ბოლო წლებში საქართველოს საზოგადოებისთვის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეკონომიკურ გამოწვევად იქცა. განსაკუთრებით საყურადღებოა პირველადი მოხმარების პროდუქტების ფასები, რადგან ისინი პირდაპირ აისახება მოსახლეობის ყოველდღიურ ხარჯებზე.
ფასების ფორმირება თავისუფალი ბაზრის პრინციპებზეა დაფუძნებული, თუმცა სახელმწიფო ხშირად ცდილობს ბაზრის მონიტორინგს იმ შემთხვევებში, როდესაც მაღალი ფასნამატი შესაძლოა კონკურენციის შეზღუდვას ან არაეფექტიან დისტრიბუციულ სისტემას უკავშირდებოდეს.
ირაკლი კობახიძის განცხადება მიუთითებს, რომ მთავრობა ფასების შემცირების შესაძლებლობას ხედავს არა პირდაპირ ადმინისტრაციულ ჩარევაში, არამედ ბაზრის წესების გადახედვასა და კონკურენტული გარემოს გაუმჯობესებაში.
დეტალები და ფაქტები – კონკრეტული მონაცემები, განცხადებები, ციტატები – რიცხვების ახსნა მარტივ ენაზე – ინფორმაციის გადამოწმებული წყაროები
პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, საქართველოში არსებული ფასნამატი 86%-ია, რაც ნიშნავს, რომ პროდუქტის ფასი თითქმის ორჯერ იზრდება იმ მომენტიდან, როდესაც ის ქვეყნის საზღვარს კვეთს, საბოლოო გაყიდვამდე საცალო ქსელებში.
კობახიძემ ასევე აღნიშნა, რომ ევროპის ქვეყნებში საბითუმო და თაროს ფასებს შორის სხვაობა, როგორც წესი, 20-დან 30%-მდე მერყეობს [1]. მთავრობის შეფასებით, ეს განსხვავება აჩვენებს, რომ საქართველოში ფასების კლების სივრცე რეალურად არსებობს, მათ შორის ადგილობრივ პროდუქციაზე.
პრემიერ-მინისტრმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ბიზნესი საქართველოში თავისუფლების მაღალი ხარისხით სარგებლობს და ფასწარმოქმნა თავისუფალი საბაზრო პრინციპებით ხდება, თუმცა სახელმწიფოს აქვს სოციალური პასუხისმგებლობა მოსახლეობის წინაშე. მისი თქმით, სწორედ ამ პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე, შესაძლებელია ფასების კლების პროცესში გარკვეული წვლილის შეტანა.
მთავრობის ინფორმაციით, მიმდინარე კვირაში საკოორდინაციო კომისიის ფორმატში შეხვედრები ასევე გაიმართება ფარმაცევტული პროდუქციისა და საწვავის ფასებთან დაკავშირებით.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა – როგორ განიხილება მსგავსი საკითხი სხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში – ოფიციალური ორგანიზაციების, ინსტიტუტების ან მთავრობების პოზიციები
საერთაშორისო პრაქტიკაში ფასნამატის მაღალი დონე ხშირად განიხილება როგორც ბაზრის კონკურენციის პრობლემის ერთ-ერთი ინდიკატორი. OECD-ის შეფასებით, ფასების შემცირების მდგრადი გზა ძირითადად დაკავშირებულია კონკურენციის გაძლიერებასთან, დისტრიბუციის ეფექტიანობის ზრდასთან და ბაზარზე გამჭვირვალობის უზრუნველყოფასთან [2].
ევროკავშირის ქვეყნებში საცალო ვაჭრობის სექტორი მკაცრად რეგულირდება კონკურენციის წესებით, ხოლო ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერა ხშირად ხორციელდება სუბსიდირების და ბაზრის სტაბილიზაციის პოლიტიკის საშუალებით [3].
რეგიონულ კონტექსტში, ზოგიერთი ქვეყანა იყენებს უფრო მკაცრ ჩარევას ფასების კონტროლის მიმართულებით, თუმცა საერთაშორისო ორგანიზაციები ხშირად აფრთხილებენ, რომ ადმინისტრაციულმა ჩარევამ შესაძლოა ბაზრის დეფიციტი და გრძელვადიანი დისბალანსი გამოიწვიოს [2].
ირაკლი კობახიძის განცხადება მიუთითებს, რომ საქართველოს მთავრობა ცდილობს ფასების საკითხს კონკურენტული გარემოსა და სოციალური პასუხისმგებლობის ჩარჩოში განიხილოს.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია) – რას ნიშნავს ეს ამბავი საქართველოსთვის – შესაძლო გავლენა საზოგადოებაზე, პოლიტიკაზე, ეკონომიკაზე ან გარემოზე
საქართველოში ადგილობრივი წარმოების განვითარება ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთ პრიორიტეტად რჩება, განსაკუთრებით სოფლის მეურნეობისა და საკვები პროდუქტების სექტორში. პრემიერ-მინისტრის შეფასებით, არსებული ბაზრის წესები შესაძლოა გარკვეულწილად ზღუდავდეს ადგილობრივი მწარმოებლების შესაძლებლობას, კონკურენტუნარიანად წარმოადგინონ საკუთარი პროდუქცია ქსელურ მარკეტებში.
თუ მთავრობის მიერ დასახელებული მაღალი ფასნამატი დისტრიბუციისა და საცალო ვაჭრობის დონეზე მართლაც სისტემურ პრობლემას ასახავს, შესაძლოა დღის წესრიგში დადგეს ბაზრის რეგულირების ან კონკურენციის პოლიტიკის გამკაცრება.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მიმდინარე კვირაში დაგეგმილია შეხვედრები ფარმაცევტული პროდუქციისა და საწვავის ფასებთან დაკავშირებით, რაც აჩვენებს, რომ მთავრობა ფასების საკითხს ფართო ეკონომიკურ კონტექსტში განიხილავს.
მსგავსი პროცესების გაშუქება და საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება რეგულარულად ხდება პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge, სადაც ფასების პოლიტიკისა და ეკონომიკური საკითხების განხილვა ხშირად მიმდინარეობს.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ირაკლი კობახიძის განცხადება ხაზს უსვამს მთავრობის ინტერესს, შეისწავლოს პროდუქტის ფასების ფორმირების ჯაჭვი და მაღალი ფასნამატის მიზეზები დისტრიბუციისა და საცალო ვაჭრობის დონეზე. მთავრობის მიერ დასახელებული 86%-იანი ფასნამატი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია, რომელიც საერთაშორისო პრაქტიკასთან შედარებით მაღალია და ფასების შემცირების პოტენციალზე მიუთითებს.
მომდევნო კვირებში დაგეგმილი შეხვედრები საწვავისა და ფარმაცევტული პროდუქციის ფასებზე აჩვენებს, რომ საკითხი მხოლოდ საკვებ პროდუქტებს არ ეხება და შესაძლოა ფართო ეკონომიკური პოლიტიკის ნაწილად ჩამოყალიბდეს.
პროცესის განვითარება დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ როგორ მოხდება ბაზრის წესების გადახედვა ისე, რომ ერთდროულად დაცული იყოს კონკურენცია, ადგილობრივი წარმოება და მომხმარებლის ინტერესები.
წყაროები
- Kobakhidze I. Statement after meeting with Price Commission, Georgia. Reported in local media, 2026.
https://www.sheniambebi.ge - OECD. Competition Policy and Price Mark-ups in Retail Markets. OECD Publishing; 2023.
https://www.oecd.org/competition - European Commission. Competition Rules and Retail Market Regulation in the EU. Brussels; 2024.
https://commission.europa.eu
