პარლამენტში ფასების შემსწავლელი დროებითი კომისიის მორიგ სხდომაზე კომპანია „ბარამბოს“ კომერციულმა დირექტორმა ჯანო კუციამ განაცხადა, რომ ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის მთავარი გამოწვევა ხარისხი კი არა, პროდუქციის თვითღირებულებაა. მისი თქმით, იმპორტირებული პროდუქცია ხშირად უფრო დაბალ ფასად იყიდება, რაც ადგილობრივ კომპანიებს კონკურენციაში აყენებს არათანაბარ პირობებში. საკითხი მნიშვნელოვანია, რადგან იგი ეხება ბაზარზე ფასების ფორმირებას, კონკურენციის პირობებსა და ადგილობრივი წარმოების პერსპექტივებს.
მოვლენების აღწერა
ფასების შემსწავლელი საპარლამენტო დროებითი კომისიის სხდომაზე ჯანო კუციამ აღნიშნა, რომ კომპანია შესაფუთ მასალებს ძირითადად ადგილობრივი მწარმოებლებისგან ყიდულობს, მაშინ როცა ნედლეულზე დამოკიდებულია იმპორტზე. მისი განმარტებით, იმპორტიორები ხშირად სთავაზობენ უკეთეს პირობებს, მათ შორის სახელმწიფო მხარდაჭერის მექანიზმების გამოყენებით, რაც ადგილობრივ ბაზარზე ფასობრივ განსხვავებას ქმნის.
კუციას განცხადებით, კომპანია აწარმოებს ხარისხიან პროდუქტს, რომელიც კონკურენტუნარიანია საერთაშორისო ბაზრებზეც, მათ შორის ისრაელში. მისი შეფასებით, ხარისხი პრობლემა არ არის, თუმცა პროდუქციის თვითღირებულება ადგილობრივ მწარმოებლებს ზღუდავს. მან ასევე აღნიშნა, რომ იმპორტირებული პროდუქცია, მათ შორის თურქეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან, ხშირად იმ ფასად შემოდის, რომელიც ადგილობრივ მწარმოებლებს წარმოების საშუალებას არ აძლევს.
კომისიის ფარგლებში განიხილება ბაზრის სტრუქტურა, ფასწარმოქმნის ჯაჭვი და საოპერაციო პროცესები. მანამდე სხდომებზე უკვე მოუსმინეს კვერცხის, რძის, ხორცპროდუქტების, ხილ-ბოსტნეულის, წვენებისა და ჯემების მწარმოებლებს.
კონტექსტი და ფონი
ფასების საკითხი საქართველოში აქტუალური გახდა 2025 წლის 24 დეკემბერს პრემიერ-მინისტრის მიერ გაკეთებული განცხადების შემდეგ, როდესაც საუბარი დაიწყო სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასწარმოქმნის სტრუქტურის შესწავლის აუცილებლობაზე. ამის შემდეგ შეიქმნა სამთავრობო კომისია, რომელიც სწავლობს ბაზრის ფუნქციონირების მექანიზმებს.
ფასწარმოქმნა დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე, მათ შორის ნედლეულის ფასზე, ტრანსპორტირების ხარჯებზე, საგადასახადო გარემოზე და კონკურენციის პირობებზე. ადგილობრივი მწარმოებლების შეფასებით, იმპორტირებულ პროდუქციასთან კონკურენცია რთულდება, როდესაც უცხო ქვეყნები ექსპორტის წახალისების მიზნით დამატებით მექანიზმებს იყენებენ.
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ჩართულობა პროცესში მიუთითებს, რომ საკითხი განიხილება არა მხოლოდ ეკონომიკურ, არამედ შესაძლო სისტემურ გამოწვევადაც.
დეტალები და ფაქტები
კუციას თქმით, თუ ადგილობრივ ბაზარზე წარმოებული პროდუქტი ღირს 100 ლარი, იმპორტირებული ანალოგი შესაძლოა 50 ლარად შემოვიდეს. მისი შეფასებით, ეს განპირობებულია იმით, რომ უცხოურ კომპანიებს ხშირად აქვთ მასშტაბის ეკონომია და სახელმწიფო მხარდაჭერა, რაც მათ საშუალებას აძლევს დაბალი ფასით შევიდნენ სხვა ბაზრებზე.
მისივე განცხადებით, ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის საქართველოს ბაზარი წარმოადგენს ძირითად ბაზარს, მაშინ როცა საერთაშორისო ბრენდებისთვის იგი მხოლოდ მცირე წილს იკავებს საერთო ბრუნვაში. შესაბამისად, მსხვილ კომპანიებს აქვთ შესაძლებლობა ფასის ოპტიმიზაციის მექანიზმები გამოიყენონ გლობალური სტრატეგიის ფარგლებში.
კომისიის სხდომებზე განიხილება ასევე დისტრიბუციისა და საცალო ვაჭრობის პროცესები, რაც ფასწარმოქმნის ჯაჭვის მნიშვნელოვანი ნაწილია. მონაწილეთა განცხადებით, მიზანია გაირკვეს, არსებობს თუ არა ბაზარზე არაკონკურენტული პრაქტიკა ან სხვა ფაქტორები, რომლებიც ფასებზე ზეგავლენას ახდენს.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიო სავაჭრო პრაქტიკაში ადგილობრივი წარმოების კონკურენტუნარიანობა ხშირად დამოკიდებულია სახელმწიფო პოლიტიკაზე, მათ შორის ექსპორტის მხარდაჭერისა და საწარმოო ხარჯების სუბსიდირებაზე. ევროკავშირის ქვეყნებში და სხვა განვითარებულ ეკონომიკებში ადგილობრივი მწარმოებლები სარგებლობენ სხვადასხვა პროგრამით, რომელიც მათ ბაზარზე პოზიციის გამყარებაში ეხმარება.
რეგიონში, განსაკუთრებით თურქეთსა და სხვა მეზობელ ქვეყნებში, სახელმწიფო პროგრამები ხშირად მოიცავს ექსპორტის წახალისების მექანიზმებს, რაც იმპორტირებულ პროდუქციას ფასობრივი უპირატესობის მიღების საშუალებას აძლევს. ასეთ პირობებში მცირე ბაზრის მქონე ქვეყნები დამატებით გამოწვევებს აწყდებიან.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერა ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთ მიმართულებად რჩება. ფასების შემსწავლელი კომისიის მუშაობა მიზნად ისახავს ფასწარმოქმნის სტრუქტურის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფას და კონკურენციის პირობების შეფასებას.
ბოლო პერიოდში საკითხი აქტიურად შუქდება ქართულ მედიაში, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ზე, სადაც განიხილება როგორც ადგილობრივი მწარმოებლების პოზიცია, ისე სამთავრობო უწყებების მიდგომები.
კომისიის მუშაობა, როგორც ცნობილია, სავარაუდოდ აპრილის ბოლომდე დასრულდება. შედეგების საფუძველზე შესაძლოა შემუშავდეს რეკომენდაციები ან პოლიტიკის ცვლილებები, რაც გავლენას მოახდენს ადგილობრივი ბაზრის ფუნქციონირებაზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ფასების შემსწავლელი კომისიის სხდომებზე გამოთქმული მოსაზრებები მიუთითებს, რომ ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის მთავარ გამოწვევად რჩება პროდუქციის თვითღირებულება და იმპორტირებულ პროდუქციასთან კონკურენცია. ხარისხის საკითხი კომპანიების შეფასებით არ წარმოადგენს პრობლემას, თუმცა ფასობრივი კონკურენცია რთულ გარემოს ქმნის.
მომდევნო ეტაპზე კომისიის დასკვნები და შემდგომი ნაბიჯები განსაზღვრავს, რა მიმართულებით განვითარდება სახელმწიფო პოლიტიკა ფასწარმოქმნისა და კონკურენციის რეგულირების სფეროში. საკითხის მნიშვნელობა უკავშირდება როგორც ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერას, ისე მომხმარებელთა ინტერესების დაცვას.
