ახალი თაობა, როგორც ახალი შესაძლებლობა საქართველოს ჯანდაცვის განვითარებისთვის.
„ისეთი უნარების განვითარებაზე ვმუშაობთ, რაც 21-ე საუკუნეში რეალურად სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია“.
„ორგანიზაციის მთელი აზრი არის ის, რომ კონფლიქტის გარეშე მოაგვაროს მოცემული პრობლემები…“
#datashvil#drpkhakadze#sheniganatleba#sheniambebi #shenipulsi
„ჰოსპიტალური სერვისების დაფინანსების რეფორმა საქართველოში: შედეგები და გამოწვევები“
სწორედ ამ თემაზე გაიმართა ღონისძიება, რომელიც საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის მიერ, ასევე ევროკავშირისა და გაეროს განვითარების პროექტის „ძლიერი საპარლამენტო ინსტიტუციები საქართველოში“ მხარდაჭერით ჩატარდა.
შეხვედრას პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე ზაზა ლომინაძე და საქართველოს დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი მიხეილ სარჯველაძე უძღვებოდნენ…
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე საქართველოში იმყოფება.
„აკრედიტაცია კანადას” წარმომადგენლობა, გიორგი ფხაკაძის ხელმძღვანელობით კლინიკებთან შეხვედრებს აქტიურ რეჟიმში მართავს.
“აკრედიტაცია კანადას” წარმომადგენლობის ოფიციალური შეხვედრა გაიმართა “საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა იოაკიმეს და წმინდა ანას სახელობის სამედიცინო ცენტრის” წარმომადგენლებთან. აღნიშნული სამედიცინო დაწესებულება საერთაშორისო ჯანდაცვის აკრედიტაციისთვის ემზადება.
შეხვედრის შემდეგ გიორგი ფხაკაძე სტუმრებთან ერთად მცხეთაში იმყოფებოდა, სადაც სვეტიცხოველი და ჯვრის მონასტერი დაათვალიერა და სანთლები დაანთო.
ეს ფოტო მრევლის გადაღებულია.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტმა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტმა, ექიმმა, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელმა საქართველოში გიორგი ფხაკაძემ ჩვენთან საუბრისას აღნიშნა, რომ მცხეთაში სტურემბთან ერთად იმყოფებოდა. ფოტო მრევლმა გადაიღო და გაუგზავნა.
„განსაკუთრებულად მიყვარს მცხეთა. ძალიან წყნარი და ლამაზი ქალაქია. საქართველოში როცა ჩამოვდივარ, ყოველთვის ვსტუმრობ მცხეთას სტუმრებთან ერთად“, – ამბობს გიორგი ფხაკაძე.
ალერგია – დაავადებათა ჯგუფი, რომელიც გამოირჩევა ზოგიერთი გარემო პირობების ზემოქმედების მიმართ ორგანიზმის მაღალი მგრძნობელიობით (ალერგენებით) და ვლინდება იმუნური სისტემის მხრიდან საპასუხო რეაქციებით სხვადასხვა სიმპტომების ფორმებში.
ალერგიის სახეობები:
· ატოპიური დერმატიტი – კანის ქრონიკული ალერგიული დაავადება;
· ალერგიული რინიტი – ცხვირის ლორწოვანი გარსის დაავადება;
· ალერგიული კოიუქტივიტი – თვალების დაავადება;
· პოლინოზი – ალერგია მტვერზე;
· ჭინჭრის ციება – ხასიათდება კანზე სხვადასხვა ზომის ბურთულების გარჩენით;
· ალერგია საკვებზე – წარმოიქმნება გარკვეული საკვები პროდუქტების მიღებისას.
მიზეზები
ბევრ ადამიანს აინტერესებს, როგორ აიცილოს თავიდან ალერგია. ალრგიული რეაქციები წარმოიშობა ზოგიერთი გარემო პირობების ზემოქმედების მიმართ ორგანიზმის მაღალი მგრძნობელიობის გამოხატვის შედეგად.
შესაძლო ალერგენები:
· მტვერი და სახლის მტვრის клещи;
· მზე (ულტრაიისფერი სხივები);
· აბები (ანტიბიოტიკები);
· საკვები (თხილი, კვერცხი, რძე, მარცვლეული, ციტრუსი, თაფლი);
· მწერების ნაკბენი;
· მატყლი, ცხოველის ნერწყვი;
· ტანსაცმლის ქსოვილი (სინთეთიკური ნაჭერი);
· მეტალები;
· ქიმიური საწმენდი და ჰიგიენური საშუალებები;
· აყვავებული მცენარეების მტვერი.
ალერგიის სიმპტომები
ალერგიის სიმპტომები დამოკიდებულია დაავადების სახეობაზე და ვლინდება შემდეგი სახით:
· ალერგიული ასთმა (ხველა, ქოშინი, სუნთქვის დარღვევა);
· ალერგიული გრიპი (ცემინება, ცხვირის ლორწოვანის ქავილი, გამონადენი ცხვირიდან, გაჭედილი ცხვირი);
· ალერგიული კონიუქტივიტი (თვალების გაწითლება, ცრემლდენა, ქუთუთოების ქავილი);
· ატოპიური დერმატიტი (გამონაყარი, ქავილის თანხლებით);
· ანაფილაქტიკური შოკი (გონების დაკარგვა, სუნთქვის გაჩერება).
მეორადი სიმპტომები:
· თავის ტკივილი;
· მადის დაკლება;
· მოთენთილობის შეგრძნება;
· გულის რევა, ღებინება;
· გაღიზიანებულობა.
დიაგნოსტიკა
ალერგიის დიაგნოსტირებას ახდენს ექიმი-ალერგოლოგი. ამისათვის ის აკეთებს:
· სისხლის საერთო ანალიზს;
· ცხვირიდან გამონადენის და სისველის ანალიზს;
· იმუნოგრამას;
· რინოსკოპიას;
· პროვოკაციულ და კანის ტესტებს.
დამატებითი დიაგნოსტიკისთვის შესაძლოა დაინიშნოს:
· კალას (განავლის) ანალიზი;
· მუცლის ღრუს ულტრა-ბგერით გამოკვლევა;
· ენდოსკოპიური გამოკვლევა.
ალერგიის მკურნალობა
მკურნალობა მოიცავს:
· ანტიჰისტამინურ პრეპარატებს;
· ადგილობრივი მოქმედების გლუკოკორტიკოსტეროიდებს;
· სისხლძარღვების შემავიწროვებელ საშუალებას ცხვირისთვის;
· ინჰალაციას;
· იმუნოთერაპიას.
საშიშროება
ალერგიის არადროულად მკურნალობას შესაძლოა მოყვეს გართულებები, როგორიცაა:
· დაავადების უფრო რთულ ან ქრონიკულ ფორმაში გადასვლა;
· ზედა სასუნთქი გზების შეშუპება;
· ანაფილაქტიკური შოკი.
პროფილაქტიკა
ალერგიის თავიდან ასაცილებლად დაიცავით პროფილაქტიკის წესები:
· ჰიპოალერგიული დიეტისგან თავის შეკავება;
· შესაძლო ალერგენებთან კონტაქტის გამორიცხვა;
· ზაფხულში ნაკლები დროის გატარება ქუჩაში (მზის ალერგიული რეაქციის დროს);
· სახლში საფუძვლიანი დასუფთავების მუდმივად ჩატარება.
ალვეოლიტი – კბილბუდის, ღრმულის, ბუშტუკის ანთება.
გამოყოფენ დაავადების შემდეგ სახეობებს:
· ფიბროზირებადი იდიოპათიური ალვეოლიტი (წარმოშობის მიზეზი დაუდგენელია);
· ფიბროზირებადი ტოქსიკური ალვეოლიტი (წარმოიშობა ინტოქსიკაციის შედეგად);
· ფიბროზირებადი ალერგიული ალვეოლიტი (წარმოიშობა ალერგენთან ურთიერთქმედების გშედეგად).
მიზეზები
დაავადება წარმოიშობა ალვეოლების და ფილტვის ქსოვილის ორმხრივი ანთების შედეგად. ალვეოლიტს შესაძლოა ახლდეს ფილტვის ფიბროზი.
დაავადების წარმოშბის მიზეზებია:
· მემკვიდრეობითი ფაქტორი;
· ვირუსები (ჰერპესის ვირუსი, ადენოვირული, С ჰეპატიტის ვირუსი);
· გასტროეზოფაგული რეფლუქსი;
· დაბინძურებული გარემო;
· ალერგენებთან ურთიერთქმედება (მტვერი, ცხოველის ბეწვი, კოსმეტიკური საშუალებები, სამკურნალო მედიკამენტები და სხვა);
· ქიმიური ნივთიერებებით ინტოქსიკაცია;
· მკერდის ქსოვილის რადიოაქტიური დასხივება;
· მოწევა.
ბავშვებში გავრცელებულია ტოქსიკური და ალერგიული ტიპის ალვეოლიტები.
ალვეოლიტის სიმპტომები
ალვეოლიტს ახასიათებს შემდეგი სიმპტომები:
· მუდმივი ქოშინი, გაძლიერებული საკვების მიღებისა და ფიზიკური დატვირთვის შემდეგ;
· მკერდის ქვედა ჯირკვლების ტკივილი;
· კუნთებისა და სახსრების ტკივილი;
· წონის მკვეთრი დაგდება;
· თითების დამაბოლოვებელი ფალანგების გადიდება;
· საერთო სისუტე.
დიაგნოსტიკა
მკურნალობის დასადგენად ექიმი-პულმოლოგი ატარებს:
· სისხლის საერთო ანალიზს;
· ფილტვების რენტგენოგრაფიას;
· ბრონქოსკოპიას;
· ფილტვების მაგნიტო-რეზონანსულ ტომოგრაფიას;
· ფილტვების კომპიუტერულ ტომოგრაფიას;
· ჰისტოლოგიურ გამოკვლევას;
· ფილტვის ბიოპსიას;
· კანის, პროვოკაციულ სინჯებს.
ალვეოლიტის მკურნალობა
დაავადების სამკურნალოდ ინიშნება:
· ციტოსტატიკები;
· გლუკოკორტიკოსტეროიდები;
· ჟანგბადის თერაპია;
· მკერდის ქსოვილის მასაჟი;
· სუნთქვითი ვარჯიშები.
კონსერვატორული ტიპის მკურნალობის არაეფექტურობისა და დაავადების გართულების შემთხვევაში შესაძლოა საჭირო გახდეს ფილტვის გადანერგვა.
საშიშროება
ალვეოლიტის დროულად გამოვლენის და მკურნალობის არ არსებობის პირობებში, შესაძლოა განვითარდეს ისეთი მძიმე დაავადებები როგორიცაა:
· ფილტვების ემფიეზმა;
· გულის დასიება;
· ფილტვების შეშუპება;
· ფილტვების უკმარისობა;
· გულის უკმარისობა.
არსებობს ლეტალური შედეგის დიდი ალბათობა.
რისკის ჯგუფი
რისკის ჯგუფს წარმოადგენს:
· მამაკაცები;
· 50 წელს გადაშორებული ადამიანები;
· ალერგიული რეაქციების მქონე ადამიანები;
· ადამიანები, რომლებიც ინდუსტრიულ ან დაბინძურებულ რაიონებში ცხოვრობენ.
პროფილაქტიკა
დაავადების პროფილაქტიკისთვის რეკომენდირებულია:
· ფილტვების დაავადების დროული მკურნალობა;
· ტოქსიკურ, ქიმიურ და ალერგენულ ნივთიერებებთან კონტაქტის შეზღუდვა;
· სუნთქვითი ვარჯიშის რეგულარულად შესრულება;
· მოწევაზე უარის თქმა.
ალოპეცია (გამელოტება) – გამოიხატება თმის ლოკალური ცვენით ტანის ან თავის ნაწილებში. დაავადება შუახნის ასაკში ვლინდება, მაგრამ არსებობს ასევე ბავშვების ალოპეცია.
მიზეზები
პათოლოგია სხვადასხვა სახის არსებობს:
· ანდროგენეტიკური – ატარებს გენეტიკურ ხასიათს. პათოლოგიის მიზეზი არის დეჰიდროტესტოსტერონის ჰორმონის უარყოფით გავლენა თმის ფოლიკულაზე. მხოლოდ 5-7% შემთხვევებში პათოლოგია არის პირველადი გენში.
· დიფუზიური – წარმოიშობა სხვადასხვა ფაქტორების ზემოქმედებით, მაგალითად: რადიაციის, შხამების, წამლების ან არასწორი დიეტის ზემოქმედების შედეგად.
· კეროვანი – შესაძლოა ატარებდეს დროებით ხასიათს, ვლინდება ტრამვის, სტრესის, გადატანილი ოპერაციების ან მწვავე დაავადების შემდეგ. წარმოშობის მიზეზები ნაკლებად შესწავლილია.
· ნაწიბუროვანი – ვითარდება პერეზის, ტრამვის ან დამწვრობის ადგილას.
ალოპეციის სიმპტომები
ანდროგენეტიკური დაავადების ტიპი წარმოადგენს ყველაზე გავრცელებულ სახეობას (დაახლოებით 90%). ამ ტიპის ალოპეციის სიმპტომები გამოიხატება შემდეგნაირად:
· მამაკაცებს თმა უთხელდებათ და სცვივათ შუბლისა და გვირგინის არეში;
· ქალებს თმის გაყოფის ადგილას და მის გვერდით ნაწილებში.
დანარჩენ შემთხვევაში კერებს შეიძლება ჰქონდეთ ნებისმიერი სხვა ფორმა და ლოკალიზაცია.
დიაგნოსტიკა
· ვიზუალური დათვალიერება;
· ტესტი ჰორმონებზე;
· თმის სპექტროსკოპია.
ალოპეციის მკურნალობა
ანდროგენეტიკური ალოპეციის მკურნალობა შესაძლებელია სხვადასხვა მეთოდებით:
· მედიკამენტური თერაპია. თანამედროვე პირობებში გამოიყენება ორი პრეპარატი, რომლებიც დროებით ზემოქმედებას ახდენენ. ეს არის მინოქსიდილი და ფინასტერიდი (განკუთვნილია მხოლოდ მამაკაცებისთვის). თმა აღარ ცვივა სანამ პაციენტი იღებს წამლებს.
· ლაზერული თერაპია. ასევე დროებით ზემოქმედებას ახდენს. პროცედურების შეწყვეტის შემდეგ თმა უბრუნდება ძველ, გამოფიტულ მდგომარეობას.
· თმის ტრანსპალნტაცია. გადანერგვისთვის გამოიყენება კეფისა და გვერდითი ნაწილების თმა, რადგან ამ ნაწილში თმა არ განიცდის დეჰიდროტესტოსტერონის ზემოქმედებას. ამ მეთოდით ხორციელდება ალოპეციის მკურნალობა ქალბატონებში, რადგან მათ უფრო მწვავედ გადააქვთ დაავადება.
დიფუზიური ალოპეციის მკურნალობა მდგომარეობს მიზეზის მოსპობაში, რომელიც იწვევს მოცემულ მდგომარეობას. შემდეგ გამოიყენება თმის ზრდის სტიმულატორები და ფიზიოთერაპია.
კეროვანი ფორმის მკურნალობის მეთოდი შემუშავებული არ არის. შესაძლებელია კორტიკოსტეროიდების მიღება, მაგრამ ისინი იწვევენ თმის ზრდას გარკვეულ ნაწილში, არ კურნავენ დაავადებას და არ იძლევიან რეციდივების გარანტიას.
ნაწიბუროვანი პათოლოგიის მოშორება შესაძლებელია მხოლოდ ქირურგიული მეთოდით.
როგორ უნდა განხორციელდეს დაავადების მკურნალობა წყვეტს ექიმი-ტრიქოლოგი (დიაგნოსტიკის შედეგებზე დაყრდნობით).
საშიშროება
დაავადების გაჩენისას არსებობს თმის სრულად გაცვენის საშიშროება.
რისკის ჯგუფი
· პირები, რომლებსაც აქვთ მემკვიდრეობითი მიდრეკილება.
· რადიოაქტიულ ზონებში მყოფი ან ქიმიურ ნივთიერებებთან კონტაქტის მქონე პირები.
პროფილაქტიკა
ექიმთან დროულად მისვლა.
ამბლიოპია წარმოადგენს მხედველობის ერთმხრივი ან ორმხრივი დაქვეითებას, რომელიც დაკავშირებული არ არის მხედველობითი ანალიზატორის ორგანულ პრობლემასთან, ასევე არ ექმვემდებარება ოპტიკურ კორექციას. დაავადებისას შეუძლებელია გამოხედვის მყარი ფიქსაცია, მას თან ახლავს ფერების აღქმის, სივრცეში ორიენტაციის დარღვევა, მხედველობის და სინათლის შეგრძნების დაქვეითება.
მიზეზები
ამბლიოპიის განვითარების მიზეზებია:
· სიელმე (ამ დროს შეინიშნება დისბინოკულური ამბლიოპია);
· ახლო ან შორსმხედველობის მაღალი დონე;
· გამოხატული ასტიგმატიზმი (რეფრაქციული ამბლიოპია);
· მზის სხივების გამტარობის მიმართ თვალზე წინააღმდეგობის გაზრდა (ბელმო, კატარაქტა, ტრამვის შემდგომი იარა);
· თვალის მამოძრავებელი კუნთების დაზიანება;
· გუგის შევიწროვება;
· ზედა ქუთუთოს დაშვება;
· ემოციონალური სტრესი.
ამბლიოპიის სიმპტომები
ამ დაავადებას პაციენტების უმეტესობა ვერ ამჩნევს (სიელმის მქონეთა გარდა). ამბლიოპიის სიმტომები ვლინდება შემდეგი სახით:
· თვალების სხვადასხვა ოპტიკური ძალის ქონა;
· მიუჩვეველ ადგილებსა და უცნობ პირობებში მხედველობს დარღვევა;
· მოძრაობის კოორდინაციის დარღვევა;
· კითხვისას თვალების გაქცევა;
· უმოქმედო თვალის დახურვა;
· საინტერესო საგანზე ყურებისას თავის დახრა;
· ფერების აღქმის დარღვევა;
· სინათლის აღქმის დონის დადაბლება;
· თვალების მყარად დაფიქსირების შეუძლებლობა;
· სწრაფად დაღლა;
· თავის ტკივილი;
· თავბრუს ხვევა.
დიაგნოსტიკა
ამბლიოპიის დიაგნოსტირებისთვის საჭიროა შემდეგი მანიპულაციების ჩატარება:
· კომპლექსური ოფთალმოლოგიური გამოკვლევის ჩატარება (ოკულისტი იკვლევს თვალის გუგას, კაკალს, აფასებს სინათლის შუქზე თვალის რეაქციას);
· ოფთალმოლოგიური ტესტების ჩატარება (მხედველობის სიმახვილის შემოწმება, ფერადი ტესტირება, პერიმეტრია, ტესტი რეფრაქციაზე);
· ოფთალმოსკოპია;
· ბიომიკროსკოპია;
· თვალის ფსკერის გამოკვლევა გოლდმანის ლინზით;
· რეფრაქციული გარემოს გამჭვირვალობის განსაზღვრა;
· თვალის ულტრა-ბგერით გამოკვლევა;
· სინაპტოფორზე სიელმის კუთხის გაზომვა;
· რეფრაქტომერტიისა და სკიასკოპიის ჩატარება;
· ტონომეტრია;
· ელექტრორეტინოგრაფია;
· ნევროლოგის კონსულტაცია.
ამბლიოპიის მკურნალობა
ამბლიოპიისა და სიელმის მკურნალობა რეკომენდირებულია ჩატარდეს 6-7 წლის ასაკში. 11-12 წლის ბავშვებში, სამწუხაროდ, დაავადება უკვე აღარ ექვემდებარება მკურნალობას.
ამბლიოპიის მკურნალობა:
· კატარაქტის მოშორება;
· ფტოზის ქირურგიული გამოსწორება;
· გამწოვი თერაპია;
· ვიტრექტომია;
· სიელმის ქირურგიული კორექცია;
· მხედველობის ოპტიმალური კორექცია (სათვალის ან კონტაქტური ლინზის შერჩევა);
· ლაზერული კორექცია;
· აქტიური და პასიური პლეოპტიკა (თვალიების დაწებება);
· «ამბლიოკორზე» ვარჯიში;
· ლაზეროსტიმულაცია;
· შუქსტიმულაცია;
· ელექტროსტიმულაცია;
· ელექტრომაგნიტური სტიმულაცია;
· რეფლექსოთერაპია;
· მედიკამენტური ელექტროფარეზი;
· დამამშვიდებელი საშუალებების მიღება;
· ფსიქოთერაპია;
· ვიბროსტიმულაცია.
როგორ განვკურნოთ დაავადება 1-4 წლის ბავშვებში? მოცემულ სიტუაციაში გამოიყენება პენალიზაცია – დომინირებადი თვალის მხედველობის მიზანმიმართული დაქვეითება ჰიპერკორექციის ან თვალში ატროპინის ჩაწვეთებით. ასეთ დროს მხედველობის სიმახვილე იკლებს და ამბლიოპტიური თვალი იწყებს აქტიურად მუშაობას.
საშიშროება
ამბლიოპიის საშიშროება დამოკიდებულია დაავადების გამოვლენის მიზეზსა და დროზე. რაც უფრო ადრე დავიწყებთ პრობლემის კორექციას, მით უფრო მალე და კარგი რეზულტატი იქნება. ბავშვებისთვის რეკომენდირებულია აქტიური მკურნალობა 7 წლამდე, სანამ არ არის დასრულებული თვალის ფორმირება. თანადროული და კომპლექსური მიდგმოისას შესაძლებელია სრული გამოჯანმრთელება.
პროფილაქტიკა
პროფილაქტიკური ზომები:
· ოფთალმოლოგთან რეგულარული ვიზიტი;
· თვალის ვარჯიშის ჩატარება;
· სათვალის, ლინზის, ოკლუდერის ტარება.
ამენორეა – შვილოსნობის პერიოდში (16-45 წელი) მენსტრუაციის არქონა 6 თვის მანძილზე. ამენორეა თან ახლავს ფეხმძიმობას, ასევე მას შეიძლება ახლდეს ორგანიზმის მუშაობის მოშლის სხვა ნიშნები.
გამოყოფენ ამენორეის პირველად და მეორად სახეობას:
· პირველადი ამენორეა – როცა ქალს არასოდეს ჰქონია მენსტრუაცია;
· მეორადი – როცა მენსტრუაცია შეწყდა პათოლოგიების გაჩენის შემდეგ.
მიზეზები
ამინორეა იყოფა ფიზიოლოგიურ და პათოლოგიურ ტიპად, რაც დამოკიდებულია მისი წარმოშობის მიზეზზე.
ფიზიოლოგიური:
· ასაკობრივი – გვიან სქესობრივი მომწიფების ან ადრეული კლიმაქსის დროს მენსტრუაციის არქონა;
· ამენორეა ფეხმძიმობის დროს (ლაქტაციური ამენორეა) – ნორმალური მდგომარეობა;
· მენტსრუაციის არქონა შინაგანი სასქესო ორგანოების ამოკვეთის ან სპეციალური მედიკამენტოზური თერაპიის ჩატარების გამო.
პათოლოგიური ამენორეა იყოფა ნამდვილ და ცრუ ფორმად:
· ნამდვილი – როცა დარღვეული ოვულაციური ციკლი სომატიკური დაავადებების ფორმით ან ნერვულ-ფსიქიკური აშლილობა (დაუნის სინდრომი, ტერნერი, ონკოლოგიური დაავადებები, ჰიპოფიზისა და ჰიპოთალამუსის ფუნქციების დარღვევა, სტრესი, ანორექსია);
· ცრუ – როცა მენსტრუალური ცკლის წყვეტა არ არის, ხოლო მისი შეწყვეტის მიზეზს წარმოადგენს სასქესო ორგანოების ანომალიური განვითარება, რაც ხელს უშლის სისხლის გამოდენას.
ამენორეის სიმპტომები
დაავადების ძირითადი სიმპტომები: მენსტრუაციის განუსაზღვრელად არ ქონა, უნაყოფობა, ზოგჯერ შეინიშნება სიმსუქნე, მასკულინიზაცია, ჰირსუტიზმი, შინაგანი ორგანოების ფუნქციის დარღვევა.
დიაგნოსტიკა
თუ ქალს აღენიშნება მენსტრუალური ციკლის არქონა ფიზიოლოგიური მიზეზების გარეშე, ტარდება ორგანიზმის სრული გამოკვლევა ორგანოების და სისტემის მუშაობის ხარისხის შესამოწმებლად.
ამენორეას მკურნალობა
ამენორეის მკურნალობის ვარიანტები დამოკიდებულია მისი წარმოშობის მიზეზზე:
· ნამდვილი ამენორეას მკურნალობისას მიმდინარეობს მისი გამომწვევი დაავადებების მკურნალობა;
· ცრუ ამენორეას არსებობის შემთხვევაში ხდება სასქესო გზების გამავლობის აღდგენა და ფიზიოლოგიური დაბრკოლებების მოცილება სისხლის გამოდევნისთვის.
კომპექსურ თერაპიას ექვემდებარება როგორც პირველადი, ისე მეორადი ამენორეა. მკურნალობა, როგორც წესი წარმატებით მიმდინარეობს, თუ ორგანიზმში არ განვითარდა გაუთვალისწინებელი ცვლილებები.
საშიშროება
აღნიშნული პათოლოგიის მკურნალობის გარეშე დატოვება იწვევს უნაყოფობას.
რისკის ჯგუფი
· პირები, რომლებსაც აქვთ გენეტიკური, ნერვო-ფსიქიკური ან შეძენილი სომატიკური დაავადებები;
· ქალები, რომლებსაც გადატანილი აქვთ რთული მშობიარობა ან ფეხმძიმობის შეწყვეტა გვიან პერიოდში.
პროფილაქტიკა
· აბორტების გამორიცხვა (აბორტებისა და მძიმე მშობიარობის შემდეგ მეორადი ამენორეა ხშირია);
· ქრონიკული დაავადებების მკურნალობა – როგორც ქალის სასქესო ნაწილის, ასევე ნებისმიერი სხვა შინაგანი ორგანოების.
ამილოიდოზი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ქსოვილში განსაკუთრებული ცილის (ამილოიდი) დაგროვება, რომელიც ორგანიზმში ნორმალური მდგომარეობისას არ არის. ის აზიანებს შინაგან ორგანოებს, კანის საფარს.
გამოყოფენ დაავდების შემდეგ ტიპებს:
· პირველადი ამილოიდოზი – ცალკეული დაავადება;
· მეორადი ამილოიდოზი – ზოგიერთი დაავადების გართულება (ტუბერკულოზი, რევმატოიდული ართრიტი);
· მემკვიდრეობითი ამილოიდოზი;
· ადგილობრივი ამილოიდოზი – წარმოიქმენება შესიებულ ადგილებში;
· ჰემოდიალიზის პირობებში წარმოქმნილი ამილოიდოზი.
მიზეზები
დაავადება წარმოიშობა ქსოვილებში ამილოიდის განთავსებით. ამილოიდოზის მიზეზებია:
· გენეტიკური მიდრეკილება;
· ქრონიკურლი ანთებითი დაავადებების გართულება (ძვლების ინფექციური დაავადება, მალარია, ლეპრა);
· დაავადებები, რომლებსაც მივყავართ უჯრედოვანი შემადგენლობის ცვლილებამდე (მრავლობითი მიელომა);
· ჰემოდიალიზის პროცედურა.
ამილოიდოზის სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს შემდეგი სიმპტომები:
· ენის გადიდება, გურლის რევა, დიარეა ან ყაბზობა, ყლაპვის ფუნქციის დარღვევა – კუჭ-ნალავის ტრაქტის ორგანოების ამილოიდოზი;
· არითმია, გულის გამტარობის დარღვევა, მიოკარდის კეროვანი დაზიანებები – გულის ამილოიდოზი;
· ჩხვლეტა კიდურებში, მგრძნობელობის დაქვეითება, თავის ტკივილი, ხშირი თავბრუს ხვევა, განავლის შეუკავებლობა, შარდის შეუკავებლობა – ნერვული სისტემის ამილოიდოზი;
· თითების გათიშვა, დაბუჟებისა და ჩხვლეტის თანხლებით, პოლიართრიტი, სახსრების შეშუპება – მყესებისა და ხრტილოვანი ნაწილის ამილოიდოზი;
· ხშირი ბრონქიტი, ხმის ჩახლეჩა – სასუნთქი ორგანოების ამილოიდოზი;
· კანზე ბუშტუკების და გამონაყარის გაჩენა, თვალის გარშემო სისხლჩაქცევები – კანის ამილოიდოზი.
დიაგნოსტიკა
ამილოიდოზის მკურნალობის დასანიშნად ექიმი-რევმატოლოგი ატარებს სისხლის ბიოქიმიურ ანალიზს და ნიშნავს დაზიანებული ორგანოების გამოკვლევას:
· რენტგენოგრაფია;
· ექოკარდიოგრამა;
· ბიოპსია;
· ფუნქციონალური კლინიკური სინჯები.
ამილოიდოზის მკურნალობა
მკურნალობა მოიცავს:
· პირველადი დაავადების მკურნალობას;
· იმუნოდეპრესანტებს;
· სისხლის გადასხმას;
· პოლივიტამინებს;
· დიურეტიკებს;
· ოპერატიულ მკურნალობას (ტრანსპლანტაცია, დაზიანებული ორგანოს მოშორება).
თირკმელის ამელოიდოიზის მკურნალობა მოიაზრებს ქირურგიულ ჩარევას (თირკმლის ტრანსპლანტაციას).
დიეტა
მკურნალობის პერიოდში პაციენტებს ენიშნებათ დიეტა, რომლის დროსაც რაციონში შედის სახამებლით, კალიუმის მარილით, C ვიტამინით მდიდარი პროდუქტი და ეზღუდებათ საკვები მარილის მოხმარება, დღე-ღამეში მაქსიმუმ 2 გრ.
საშიშროება
მკურნალობის არარსებობამ შეისაძლოა გამოიწყვიოს შემდეგი გართულებები:
· გულის უკმარისობა;
· თირკმლის უკმარისობა;
· ღვიძლის უკმარისობა;
· ურემია.
შეიძლება სიტუაცია ლეტალური შედეგით დასრულდეს.
პროფილაქტიკა
დაავადების პროფილაქტიკისთვის რეკომენდირებულია:
· დროულად მოხდეს ანთებითი ტიპის დაავადებების მკურნალობა.
ამნეზია – ეს ის დაავადებაა, რომელიც მეხსიერების საერთო ან ნაწილობრივ დაკარგვას იწვევს. ამ დროს ადამიანი ვერ ახერხებს ადრეული ან შორეული წარსულის გახსენებას. ამნეზია არის დროებითი ან მუდმივი. თავის ტვინის დაზიანების შედეგად მიღებულ ამნეზიას ნევროლოგიური ამნეზია ეწოდება.
ამნეზია შეიძლება იყოს სრული (ყველა მოგონების სრულიად დაკარგვა დროის გარკვეულ მანძილზე) ან ნაწილობრივი (გონებაში რჩება მოვლენების დროსა და სივრცეში დარღვეული ნაწილი). ამნეზიას შეიძლება ჰქონდეს დროებითი ან მუდმივი სახე.
გამოყოფენ ამნეზიის შემდეგ სახეობებს:
· რეტროგრადიული – პაციენტი ვერ იხსენებს ინფორმაციას, რომელიც დაავდებამდე იყო;
· ანტეროგრადიული – პაციენტი ვერ იმახსოვრებს ინფორმაციას, რომელსაც დაავადების შემდეგ იღებს;
· კორსაკოვის სინდრომი – წარმოადგენს რეტროგრადიული ან ატეროგრადიული ამნეზიის მწვავე ფორმას;
· ფიქსაციური – არცერთი ინფორმაცია არ ინახება გონებაში, ამიტომ პაციენტს არ შეუძლია მისი გადმოცემა;
· პერფორაციული – პაციენტი ნაწილობრივ იმახსოვრებს მიღებულ ინფორმაციას;
· დისოცირებული – პაციენტს ავიწყდება მხოლოდ ის ფაქტები, რომელიც პირად ცხოვრებას ეხება.
მიზეზები
დაავადება წარმოიშობა თავის ტვინის იმ ნაწილების დაზიანების გამო, რომლებიც მეხსიერებაზე აგებენ პასუხს. დაზიანების მიზეზები შეიძლება იყოს:
· თავის ტრამვები;
· სხვადასხვა დაავადებები (ინსულტი, ეპილეპსია, ენცეფალიტი, სიმსივნე, ფსიქიკური დაავადებები);
· აუტოიმუნური დარღვევები;
· ორგანიზმის მოწამვლა (ალკოჰოლური, ფსიქოტროპული ნივთიერებებით);
· ფსიქოლოგიური ფაქტორები, დამთრგუნველი მოგონებები რომელიმე ტრამვის შესახებ;
· თავის ტვინის წვრილი არტერიების ოკლუზია (ათეროსკლეროზის დროს);
· ჟანგბადის უკმარისობა დიდი ხნის მანძილზე.
ამნეზიის სიმპტომები
ამნეზიას ახასიათებს შემდეგი სიმპტომები:
· მეხსიერების არევა;
· დროსა და სივრცეში დაკარგვის სიმპტომი;
· დროის გარკვეულ მანძილზე მეხსიერების არქონა.
დიაგნოსტიკა
მკურნალობის დასანიშნად აუცილებელია ნერვოლოგის და ფსიქოლოგის კონსულტაცია. დიაგნოსტიკაში შედის:
· სისხლის საერთო, ბიოქიმიური ანალიზი;
· ელექტროენცეფალოგრაფია;
· თავის ტვინის მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია;
· თავის ტვინის კომპიუტერული ტომოგრაფია;
· მეხსიერების ფუნქციის გახანგრძლივების სპეციალური ტესტები.
ამნეზიის მკურნალობა
სამკურნალოდ აუცილებელია:
· ნეიროპროტექტორები;
· ვიტამინოთერაპია;
· შრომისა და დასვენების რეჟიმის დაცვა;
· დიზიკური და ფსიქოლოგიური დატვირთვის დონის კონტროლი;
· მეხსიერების დაკარგვის გამომწვევი მთავარი დაავადების მკურნალობა.
დიეტა
ტვინის მეხსიერების ფუნქციის გასაუმჯობესებლად რაციონში რეკომენდირებულია შედიოდეს:
· ბერძნული თხილი;
· შავი შოკოლადი;
· ისპანახი;
· ბროკოლი;
· პომიდორი;
· მოცვი;
· ვაშლი;
· მსხალი;
· ატამი;
· თაფლი;
· წიწიბურას და შვრიის ფაფები;
· კვერცხი;
· უცხიმო რძის პროდუქტები და რძე;
· ცხიმიანი თევზი;
· საქონლის ხორცი.
პროფილაქტიკა
სამწუხაროდ აღნიშნული პათოლოგიური მდგომარეობის აღსაკვეთი პირველადი პროფილაქტიკური მეთოდები არ არსებობს.
© SheniEkimi.ge
