მექსიკელი ქალის, იერედ ლიკონას სრულყოფილი სხეულის მიღების ოცნება საბედისწერო აღმოჩნდა. ახლა ის პაციენტია, რომელსაც ექიმებმა საჯდომის კუნთი მოკვეთეს. მიზეზი კი, შემავსებელი ფილერი ორგანიზმში გაქვავება გახდა.
როგორც გაირკვა, ქალს არალეგალური შემავსებელი გაუკეთეს. მოგვიანებით მედიკოსებმა აღმოაჩინეს, რომ ფილერმა გაჟონა და მისი ქსოვილი დაინფიცირდა.
„მე ექიმს ვენდობიდი, მათ კი გაუფრთხილებლად პოლიმერები გამიკეთეს. საშინელი რეაქცია გამოიწვია. ოპერაციას აღარასდროს გავიკეთებ… საშინელი ტკივილი დამეწყო. სარკეში ვუყურებდი ჩემს თავს და ვერ გამეგო რა ხდებოდა, ნამდვილი კოშმარი იყო. როგორც ამიხსნეს, ამ მდგომარეობას ASIA სინდრომი ჰქვია, ეს ანთებითი პროცესია, რომელსაც ორგანიზმში შემავსებლის შეყვანა იწვევს“,- განაცხადა იერიდმა.
ქუთაისში, შრომის ინსპექციის სამსახურის რეგიონული ოფისი გაიხსნა.
დაწესებულება ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა, შრომის ინსპექციის სამსახურის უფროსთან ერთად, ოფიციალურად გახსნა. მიხეილ სარჯველაძემ, რეგიონული ოფისების მნიშვნელობაზე გაამახვილა ყურადღება და აღნიშნა, რომ გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფით, ყველა სახის დარღვევაზე, დროული რეაგირება და საჭირო ღონისძიებების ეფექტურად გატარება მოხდება.
შრომის ინსპექციის სამსახურის ქუთაისის ფილიალში, 20-მდე პირია დასაქმებული, რომლებიც ადგილობრივებს როგორც შრომის უსაფრთხოების, ისე უფლებების დაცვის მიმართულებით გაუწევენ დახმარებას.
შრომის ინსპექციის სამსახურის ქუთაისის ოფისის გახსნას ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე თამარ გაბუნია, იმერეთში, სახელმწიფო რწმუნებული ზვიად შალამბერიძე, ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერი იოსებ ხახალეიშვილი, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე ზაზა ლომინაძე, ადგილობრივი ხელისუფლებისა და შრომის ინსპექციის წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.
ბიოლოგიური გულისა და სილიკონის რობოტული ტუმბოს კომბინაციით, მკვლევარებმა შექმნეს ბიორობოზური გული, რომელიც მუშაობს როგორც ნამდვილი, ფოკუსირებულია გულის მარცხენა მხარეს არსებულ სარქველზე. გულის სარქვლის სიმულატორი, რომელიც წარმოდგენილია 10 იანვარს ჟურნალში Device, შეუძლია მიბაძოს ჯანმრთელი ან დაავადებული გულის სტრუქტურას, ფუნქციას და მოძრაობას, რაც საშუალებას აძლევს ქირურგებსა და მკვლევარებს აჩვენონ სხვადასხვა ინტერვენცია რეალურ დროში მონაცემების შეგროვებისას.
ნამდვილი გულის ქსოვილისა და რბილი რობოტული ტექნოლოგიის შერწყმით, მეცნიერებმა ბიორობოტული გული შექმნეს, რომელიც ცოცხალი ორგანოს მსგავსად მუშაობს. მსგავსი მოდელის შექმნა აქამდე შეუძლებელი იყო და მეცნიერების თქმით, ამას ბევრი რამის შეცვლა შეუძლია.
ბიორობოტული გულის ადამიანზე გამოყენებამდე ჯერ კიდევ კვლევებია საჭირო. ტექნოლოგიას სიმულატორებსა და ცხოველების მოდელებზე გამოცდიან.
ამჟამინდელი სიმულატორების ვარგისიანობის ვადა მცირეა, შესაბამისად, მათი გამოცდა მხოლოდ რამდენიმე საათის გამავლობაშია შესაძლებელი. ცხოველებზე ცდები ძვირი, შრომატევადი და მორალური კუთხით საკამათოა.
სწორედ აქედან გაჩნდა იდეა ცხოველების გამოყენების აუცილებლობის შემცირების. და აი დღეს, ჩვენ სულ უფრო მეტი ორგანო გვაქვს, რომელსაც ლაბორატორიაში ზრდიან, ასევე გახშირდა კომპიუტერული მოდელები.
“ახალ სიმულატორს დიდი სარგებლის მოტანა შეუძლია მათთვის, ვინც გულის სარქვლის სხვადასხვა მდგომარეობასა და ინტერვენციებს სწავლობს. ეს შეიძლება იყოს ქირურგიული ტრენინგის პლატფორმა კლინიკოსებისთვის, სამედიცინო სტუდენტებისთვისა და სტაჟიორებისთვის”, — თქვა კვლევის უფროსმა ავტორმა და ბიოსამედიცინო ინჟინერმა ელენ როშმა.
გუნდი ფოკუსირებული იყო დაავადებაზე, რომელსაც მიტრალური რეგურგიტაცია ეწოდება. ეს გავლენას ახდენს დაახლოებით 24,2 მილიონ ადამიანზე. ამ დარღვევის დროს, მიტრალური სარქველი მარცხენა წინაგულსა და გულის პარკუჭს შორის არ იხურება სწორად, რაც ნიშნავს, რომ სისხლი შეიძლება არასწორი გზით მიედინება.
პაციენტებისთვის ამან შეიძლება გამოიწვიოს მრავალი სიმპტომი, ქოშინით დაწყებული კიდურების შეშუპებით გაგრძელებული და გულის უკმარისობაც კი. პრობლემის გამოსასწორებლად ქირურიგიული ჩარევა შესაძლებელია, მაგრამ სარქვლის უაღრესად რთული სტრუქტურის გამო ოპერაცია რთულია.
ჯანმრთელი და დაავადებული მიტრალური სარქვლის შესწავლის ახალი ხერხის შესაქმნელად, მკვლევრებმა ღორის გული გამოიყენეს. გულიდან სქელი კუნთი ამოიღეს, რომელიც აკრავს მარცხენა პარკუჭს და ჩაანაცვლეს ის რობოტული სილიკონის ტუმბოთი. გაბერვისას ტუმბო იკუმშება და ამუშავებს გულს, როგორც ამას ნამდვილი კუნთი აკეთებს, სისხლის ამოტუმბვის ძალით.
2 წლის გოგონა, რომელიც რესპირატორულ ვირუსულ დაავადებას ებრძოდა, სახლში მკურნალობის დროს გარდაიცვალა.
გაირკვა, რომ მშობლები მას ორი დღის განმავლობაში პარაცეტამოლის ჭარბ დოზას აძლევდნენ, რამაც ღვიძლის დაზიანება გამოიწვია. ამის შესახებ ინფორმაცია ბურიატიის რეგიონალური ჯანდაცვის სამინისტროს პრესსამსახურმა დაადასტურა.
„ექიმებმა ყველაფერი გააკეთეს, რაც შეეძლოთ. მაგრამ ბავშვი ღვიძლის დაზიანებით გარდაიცვალა, სხეულმა გართულებებს ვერ გაუძლო“, – ნათქვამია უწყების ანგარიშში.
ექიმები ბავშვისთვის ღვიძლის გადანერგვას გეგმავდნენ, მაგრამ ოპერაცია სხეულმა ვერ გადაიტანა.
ზაკამენსკის ცენტრალური რაიონული საავადმყოფოს პრესსამსახურმა 20 მარტს გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ორი წლის ბავშვი პარაცეტამოლით მოიწამლა. ის “უკიდურესად მძიმე მდგომარეობაში” 17-18 მარტის ღამეს სასწრაფო დახმარების სპეციალური რეისით საავადმყოფოში გადაიყვანეს.
„გამოკვლევამღვიძლის ფუნქციის ტესტებში კრიტიკული ცვლილებები გამოავლინა. ღვიძლი მთლიანად განადგურდა ჩვენს თვალწინ“, – განმარტეს სამედიცინო დაწესებულებაში.
მიზეზი პარაცეტამოლის ჭარბი დოზა იყო. ვირუსით დაავადებული ბავშვი მიიღო თითო კილოგრამ წონაზე 200 მგ პრეპარატს ორი დღის განმავლობაში იღებდა, რაც რამდენჯერმე აღემატება ბავშვებისთვის დასაშვებ მაქსიმალურ დოზას.
ნეიროფსიქოლოგმა თამარ გაგოშიძემ ბავშვებში კითხვის პრობლემების გამომწვევ მიზეზებსა და გენეტიკის მნიშვნელოვან როლზე ისაუბრა:
„ეს არის ნეირობიოლოგიური მდგომარეობა. არის თუ არა ეს მემკვიდრეობითი? ლიტერატურაში ყველაზე დიდი მოცულობა არის კითხვის კვლევების. ტერმინს „დისლექსია“ დღეს უკვე ნაკლებად ხმარობენ. ეს იგივეა, რაც კითხვის უნარის დაქვეითება. ყველაზე ბევრი კვლევა არის დისლექსიაზე, რომ ეს არის გენეტიკური და გადადის მამაკაცის ხაზით. ვერ/არ აზუსტებენ, რომელი გენები აკონტროლებენ ამას. ხშირად ისტორია არის, რომ მამაკაცის ხაზით ან ერთ, ან მეორე მხარეს აქვთ ხოლმე კითხვისა და წერის პრობლემები, მათემატიკის ნაკლებად.“
„რა იწვევს ამ ნეირობიოლოგიურ მდგომარეობას? მხოლოდ ერთი ფაქტორი არასდროს არ არის ხოლმე გადამწყვეტი. მნიშვნელოვანია მუცლად ყოფნისას თავის ტვინის პრენატალური განვითარების თავისებურებები. ნაყოფის ცენტრალური ნერვული სისტემა პირველი სამი თვის განმავლობაში ყალიბდება და გადის ხუთ ეტაპს. როდესაც ნეირონების დიდი ნაწილი არ კვდება და ბევრი ნეირონი რჩება, ეს ცუდია. როდესაც ბევრი ნეირონი კვდება და ცოტა რჩება, ესეც ცუდია. ნეირონების მიგრაცია – აქ არის ჩვენი უბედურება. ნეირონები გამრავლების შემდეგ შეიძლება მოხდეს ისე, რომ შუბლის ნეირონს აერიოს გზა და წავიდეს კეფაში, საფეთქლის ნეირონს აერიოს გზა და წავიდეს შუბლში. წარმოიდგინეთ, რა ხდება ასეთი ადამიანის ტვინში. ტვინი არ არის დაზიანებული. ნეირონული ქსოვილი დაზიანებული არ არის. ტვინის ფუნქციები დროზე არ ყალიბდება, რაც იწვევს დასწავლის პრობლემებს. მეორე მიზეზი არის თავის ტვინის ფუნქციური ასიმეტრია. ტვინის ორ ჰემისფეროს თავისი ფუნქციები აქვს. ორივე ტვინი მონაწილეობს ნებისმიერ ჩვენს ქცევაში. კითხვის ათვისებას ორივე ჰემისფერო სჭირდება. კითხვა მარჯვენა ჰემისფეროთი იწყება. ასოები უნდა გაარჩიო. ცუდი მკითხველისთვის შემდეგ მარცხენა ჰემისფეროზე გადასვლა არ ხდება, ის რჩება ამ სტრატეგიაზე“ – ამბობს თამარ გაგოშიძე.
ქართველი მეცნიერი და დაუჯერებელი ისტორიები იმაზე, რა როლი აქვს საქართველოს კაცობრიობის განვითარების კვლევაში.
რადიო თავისუფლების ახალი სერია „აღმოაჩინე“,
მცენარის მტვრის უხილავმა მარცვალმა შეიძლება უძველესი ყოფის სრული სურათი აღადგინოს და დროში გვამოგზაუროს. გავიგოთ, რა ეცვათ, რით იკვებებოდნენ, რით მკურნალობდნენ ავადმყოფობებს, რა კლიმატურ გარემოში ცხოვრობდნენ ადამიანები ქვის, ნეოლითის, ბრინჯაოს ხანაში, ათასობით წლის წინ.
მცენარეების მტვრის მარცვლებს და ასევე ყველა სხვა მიკროსკოპულ ორგანიზმს, მწერების ბუსუსები იქნება ეს, ხის მერქნის უჯრედები თუ სხვა რამ პალინოლოგია სწავლობს – მიკრობოტანიკის დარგი და სწორედ ამ დარგის სპეციალისტების დახმარებას იყენებენ ხოლმე არქეოლოგები კონკრეტული დროის გარემო პირობების აღსადგენად.
პროფესორ ელისო ყვავაძეს, რომელიც ამ პროფესიით წლებია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში მუშაობს და მისი პალინოლოგიური კვლევები თითქმის ყველა უდიდესი აღმოჩენის ნაწილია, მთელ მსოფლიოში იცნობენ.
ამ ეპიზოდში ელისო ყვავაძე მტვრის მარცვლის მეხსიერებასა და იმ პალინოლოგიურ აღმოჩენებზე გვიამბობს, რომლებმაც საქართველო არაერთხელ მოაქციეს მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში.
ძლიერი სხეული ძლიერი გონების ტოლფასია: როდესაც ფიზიკურად თავს კარგად გრძნობთ, ეს თქვენს გონებაზეც აისახება. სისტემატური ვარჯიში სტრესს ამცირებს, ძილს აუმჯობესებს და დეპრესიისა თუ შფოთვითი აშლილობის სიმპტომებსაც კი ებრძვის. გახდით საკუთარი თავის შედარებით მშვიდი და ბედნიერი ვერსია!
გარდერობის მეომარი: ფიტნესის მიზანი მხოლოდ კარგი ფიგურის ქონა არაა (თუმცა ესეც არ არის ცუდი მიზანი!). საკუთარ სხეულში თავი თავდაჯერებულადაც უნდა იგრძნოთ. ფიზიკური აქტივობა ჯანსაღი წონის შენარჩუნებასა და გაძლიერებაში გეხმარებათ, რათა სასურველი სამოსი ამაყად მოირგოთ.
ასაკი მხოლოდ ციფრებია: ფიტნესი ახალგაზრდობის შესანარჩუნებელი ჯადოსნური ელექსირია (მაგრამ, ზღაპრული ელექსირებისგან განსხვავებით, საეჭვო გემო არ აქვს!). ის თქვენს ძვლებსა და კუნთებს აძლიერებს, წონასწორობასა და კოორდინაციას აუმჯობესებს და აქტიურად და დამოუკიდებლად ცხოვრების ხანგრძლივობას ზრდის. დაფიქრდით წინ რამდენი დაუვიწყარი თავგადასავალი გელით!
შემოუერთდით ფიტ-ოჯახს: აუცილებელი არ არის, მხოლოდ ივარჯიშოთ. ჯგუფური ფიტნეს გაკვეთილები და სპორტულ გუნდში გაწევრიანება ახალი ადამიანების გაცნობის, მეგობრების შეძენისა და თამაშ-თამაშში სხეულის შეცვლის გადასარევი გზაა!
ჯანდაცვის გმირი: მოსახლეობა, რომელიც კარგ ფიზიკურ ფორმაშია, უფრო ჯანმრთელიცაა! ფიზიკური აქტივობა ისეთი ქრონიკული დაავადებების გაჩენის რისკს ამცირებს, როგორიცაა გულის დაავადებები და დიაბეტი. ეს, საპასუხოდ, ჯანდაცვის სისტემაზე წნეხს ამცირებს. ყველა მოგებულია!
პროდუქტიულობის მამოძრავებელი ძალა: როდესაც კარგ ფიზიკურ ფორმაში ხართ, სამსახურში კონცენტრირება და პროდუქტიულობა იმდენად აღარ გიჭირთ. ეს უფრო ბედნიერ და ჯანსაღ სამუშაო ადგილს უზრუნველყოფს და ეკონომიკასაც წაადგება – ყველა მოგებულია!
დაივიწყეთ გონებრივი გადაღლილობა: კვლევები გვიჩვენებს, რომ ვარჯიში გონების მუშაობასა და კოგნიტურ ფუნქციას აუმჯობესებს. ჭკვიანი და გონებამახვილი მოსახლეობა მეტად ინოვაციურ და დინამიურ სოციუმს ნიშნავს. დროა კრეატიულ ტალღაზე დადგეთ!
ბედნიერი პლანეტა, ბედნიერი ხალხი: ფიტნესი დროის გარეთ გატარებას ახალისებს, რაც როგორც ფიზიკური, ისე მენტალური ჯანმრთელობისთვის არის სასარგებლო. ჯანმრთელი და ბედნიერი მოსახლეობა გარემოზე კიდევ უფრო ზრუნავს – ჩვენი პლანეტისთვის გადასარევი ამბავია!
ფიტნესით კაშკაშა მომავალს ქმნით: როდესაც ბავშვები ხედავენ, რომ უფროსები ფიტნესს პრიორიტეტად მიიჩნევენ, თვითონაც ასე მოიქცევიან. ფიტნესს თუ კულტურის ნაწილად აქცევთ, მომავალი თაობებისთვის უფრო ჯანსაღ და ბედნიერ მომავალს უზრუნველყოფთ! რაღას ელოდებით?
ფიტნესი ბავშვებში ჭარბწონიანობას ებრძვის: სისტემატური ფიზიკური აქტივობა ბავშვებს ჯანსაღი წონის შენარჩუნებაში ეხმარება და ბავშვთა ჭარბწონიანობას და მასთან დაკავშირებულ გართულებებს ებრძვის.
ფიტნესის როლი სტრესისგან დაცლასა და ემოციურ კეთილდღეობაში: ფიზიკური აქტივობა ბავშვებში სტრესის, შფოთვისა და დეპრესიის მართვის შესანიშნავი გზაა. ის ხასიათის გაუმჯობესებაში ეხმარებათ, უკეთესად ძილს უწყობს ხელს და ცხოვრებაზე უკეთეს შეხედულებას უქმნით.
ფიტნესი ჯგუფურ მუშაობასა და სოციალურ უნარებს ავითარებს: გუნდური სპორტის სახეობები და ჯგუფური ფიტნეს გაკვეთილები ისეთ სასარგებლო სოციალურ უნარებს გასწავლით, როგორებიცაა: კომუნიკაცია, შეთანხმებულად მუშაობა და სპორტული ოსტატობა.
გახდით სხვების მაგალითი: ბავშვები რასაც ხედავენ, იმას იმეორებენ. ფიტნესი თქვენი ცხოვრების ნაწილი გახადეთ, თუნდაც ყოველდღიური სეირნობის ან იოგის სახით. თქვენს შვილებს დაანახეთ, რომ ჯანმრთელობა პრიორიტეტულია.
არჩევანში მხარი დაუჭირეთ: თქვენს შვილებს ფიტნესში გზის თავად გაკვალვის საშუალება მიეცით. ნება მიეცით იპოვონ ისეთი აქტივობები, რაც სიამოვნებას ანიჭებთ, იქნება ეს ცეკვა, ცურვა, თუ საბრძოლო ხელოვნება. მოტივაციას ენთუზიაზმი გაუღვივებთ.
მხოლოდ ფიტნესზე კი არა, გართობაზეც იფიქრეთ: ვარჯიში სასჯელს არ უნდა ჰგავდეს. უპირატესობა სიამოვნების მომგვრელ და მიმზიდველ აქტივობებს მიანიჭეთ. პარკები დაათვალიერეთ, გორგოლაჭებზე დადექით, ან ოჯახთან ერთად ველოსიპედით ისეირნეთ. ვარჯიში თავგადასავლად აქციეთ!
აღნიშნეთ წინსვლა და არა სრულყოფილება: რეგრესმა ან შედეგების დაუყოვნებლივ ვერდანახვამ არ შეგაშინოთ. ბავშვის ძალისხმევა და უმცირესი წინსვლაც კი აღსანიშნავია. მისთვის ახალი აქტივობის მოსინჯვისთვის შექება ან მიზნის მიღწევისთვის სტიკერებით დაჯილდოებაც ბევრს ნიშნავს.
გახდით თქვენი შვილის გულშემატკივარი: მისი უდიდესი მხარდამჭერი იყავით! ვარჯიშის დროს წაახალისეთ, თამაშებზე უგულშემატკივრეთ და მიღწევები ერთად აღნიშნეთ. თქვენი პოზიტიური ენერგია მის თავდაჯერებულობაზე აისახება და მოტივაციას შეუნარჩუნებს.
