მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ტვინის დაბერება მხოლოდ ასაკის საკითხი არ არის. PLOS Biology-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, მეტაბოლური პრობლემები — ჭარბი წონა, მაღალი არტერიული წნევა და მომატებული ქოლესტერინი — ტვინს ბევრად უფრო ადრე ახნობს, ვიდრე ეს ბიოლოგიური ასაკის პროპორციულად იქნებოდა მოსალოდნელი.
კვლევის ფარგლებში მკვლევრებმა 3000-ზე მეტი მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის შედეგი გაანალიზეს. გამოირკვა, რომ ჩამოთვლილი მეტაბოლური დარღვევების მქონე ადამიანების ტვინში ისეთი სტრუქტურული ცვლილებები ფიქსირდება, რომლებიც ჩვეულებრივ მხოლოდ მოხუცებულობის ასაკში ჩნდება.
განსაკუთრებით შემაშფოთებელია ის, რომ ეს პროცესი ტვინის სისხლმომარაგებაზე პირდაპირ აისახება: სისხლძარღვებში მიმოქცევა სუსტდება, რაც თავის მხრივ კოგნიტური მოქნილობის — ანუ სხვადასხვა დავალებებს შორის სწრაფად გადართვის უნარის — შემცირებას იწვევს. კვლევის მონაცემებით, ეს ეფექტი ქალებში უფრო გამოხატულია.
მნიშვნელოვანია განსხვავება ბუნებრივ და მეტაბოლური მიზეზით გამოწვეულ ტვინის დაბერებას შორის: ჩვეულებრივი დაბერება ნელ-ნელა ცვლის ტვინის სტრუქტურას, ხოლო მეტაბოლური ფაქტორები ორგანიზმში სხვადასხვა დარღვევის ერთობლიობით მოქმედებს და სისხლის მიმოქცევას პირდაპირ ათრობს.
კვლევის ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ეს სცენარი, განსხვავებით გენეტიკური განსაზღვრებებისგან, შეცვლადია. სხეულის წონის, სისხლში შაქრის, წნევისა და ქოლესტერინის კონტროლი პირდაპირ კავშირშია ტვინის ჯანმრთელობასთან. შედეგად, ჯანსაღი ცხოვრების წესი — განსაკუთრებით შედარებით ახალგაზრდა ასაკში — შეიძლება ტვინის ნაადრევი დაბერების ეფექტური პრევენციის გზა გახდეს.
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ეს მონაცემები კოგნიტური დაავადებების, მათ შორის დემენციის, პრევენციის ახალ სტრატეგიებს გახსნის და ექიმებს საშუალებას მისცემს ტვინის ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ბევრად ადრე დაიწყონ.
Sheni Ambebi News
წყარო: primetime.ge
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2026). მეტაბოლური დარღვევები ტვინს ნაადრევად ახნობს — მეცნიერთა აღმოჩენა. 26 სექტემბერი, 2026. https://sheniekimi.ge/ambebi/მეტაბოლური-დარღვევები-ტვ/
