უკრაინაში ერთ-ერთი უმსხვილესი ჩამოსხმული წყლის მწარმოებლის, IDS Ukraine-ის, აქტივების მართვისა და საკუთრების საკითხზე დაპირისპირება გრძელდება.
დავის ერთ-ერთი მთავარი მხარეა პატარკაციშვილების ოჯახი, რომელიც კომპანიის დაახლოებით 34%-იან წილს ფლობს, ხოლო უკრაინის აქტივების მოძიებისა და მართვის სახელმწიფო სააგენტო აქტივებისთვის დამოუკიდებელი მმართველის შერჩევის პროცესს აგრძელებს. საკითხი უკავშირდება კომპანიის სხვა აქციონერებს შორის სანქცირებული რუსი ბიზნესმენის, მიხაილ ფრიდმანის, ინტერესებს და უკრაინაში 2022 წლიდან მოქმედ სამართლებრივ შეზღუდვებს. [1][2]
მოვლენების აღწერა
IDS Ukraine უკრაინის ჩამოსხმული მინერალური წყლის ერთ-ერთი მთავარი მწარმოებელია და მის ჯგუფში შედის ისეთი ბრენდები, როგორიცაა „მორშინსკა“ და „მირგოროდსკა“. უკრაინის აქტივების მოძიებისა და მართვის სახელმწიფო სააგენტოს ცნობით, კომპანიის აქტივები სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე სააგენტოს მართვაშია გადაცემული და მათი შემდგომი მართვისთვის დამოუკიდებელი მმართველის შერჩევის პროცედურა მიმდინარეობს. [1]
2026 წლის მაისში სააგენტომ გამოაცხადა კონკურსი IDS Ukraine-ის აქტივებისთვის მმართველის შესარჩევად. პროცესი ახალი წესების შესაბამისად წარიმართა, რომლებიც დაყადაღებული აქტივების მართვისას კონკურენტული შერჩევის, ანგარიშვალდებულებისა და კონტროლის გაძლიერებას ითვალისწინებს. [2]
ივნისში სააგენტომ განაცხადა, რომ კონკურსის პირველ ეტაპზე მხოლოდ ერთი განაცხადი შევიდა და ამის გამო ახალი კონკურსის გამოცხადება გახდა საჭირო. ივლისში პროცესი მეორე ეტაპზე გადავიდა, ხოლო აგვისტოში სააგენტოს ინფორმაციით, უკვე ხუთი საკონკურსო წინადადება იყო მიღებული. [1][3][4]
ამავე პერიოდში სააგენტომ განაცხადა, რომ IDS Ukraine-ის აქტივების ფინანსურ-მქონებრივი მდგომარეობის კომპლექსურ შემოწმებას ატარებდა, რათა ახალი მმართველისთვის აქტივების გადაცემამდე მათი მდგომარეობის შესახებ განახლებული ინფორმაცია ჰქონოდა. [5]
დავა მხოლოდ მმართველის დანიშვნის საკითხს არ ეხება. პარალელურად მიმდინარეობს სამართლებრივი პროცესი კომპანიის საკუთრების ნაწილის ან მთლიანად სახელმწიფოს საკუთრებაში შესაძლო გადასვლასთან დაკავშირებით. ამ საკითხს აქციონერები ეწინააღმდეგებიან. [6]
კონტექსტი და ფონი
IDS Ukraine-ის გარშემო არსებული დავის მნიშვნელოვანი ნაწილი კომპანიის აქციონერთა სტრუქტურას უკავშირდება.
პატარკაციშვილების ოჯახი კომპანიის დაახლოებით 34%-იან წილს ფლობს. ეს წილი 2008 წელს, ბადრი პატარკაციშვილის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ქალიშვილებმა — ლიანამ და იამ — და მეუღლემ, ინამ, მემკვიდრეობით მიიღეს. [6]
კომპანიის კიდევ მნიშვნელოვანი წილი დაკავშირებულია რუს ინვესტორებთან, მათ შორის მიხაილ ფრიდმანთან. უკრაინის ხელისუფლების პოზიციით, სწორედ ამ კავშირის გამო გახდა IDS Ukraine-ის აქტივები სანქციებთან და დაყადაღებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი პროცესების ნაწილი. სააგენტო IDS Ukraine-ს უკრაინისთვის მნიშვნელოვან ეკონომიკურ აქტივად განიხილავს. [2][4]
უკრაინის აქტივების მართვის სააგენტოს მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, IDS Ukraine-ის აქტივების მართვის მთავარი მიზანია მათი ეკონომიკური ღირებულების შენარჩუნება, საწარმოების საქმიანობის გაგრძელება, სამუშაო ადგილების შენარჩუნება და სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის შემოსავლების უზრუნველყოფა. [3]
2026 წლის აგვისტოში სააგენტომ განაცხადა, რომ აქტივების ახალი მმართველის შესარჩევ კონკურსში ხუთი განაცხადი შევიდა და პროცესი საბოლოო ეტაპზე გადავიდა. [4]
ეს გარემოება მნიშვნელოვანია იმიტომაც, რომ საუბარია არა მხოლოდ საკუთრების ფორმალურ საკითხზე, არამედ მოქმედ საწარმოზე, რომელიც უკრაინის ბაზარზე ყოველდღიურად ფუნქციონირებს.
დეტალები და ფაქტები
უკრაინის აქტივების მოძიებისა და მართვის სახელმწიფო სააგენტოს ხელმძღვანელის, იაროსლავა მაქსიმენკოს, განცხადებით, IDS Ukraine-ისთვის დამოუკიდებელი მმართველის მოძიების პროცესში სააგენტოს არაერთხელ შეექმნა სამართლებრივი და ბიუროკრატიული დაბრკოლება. სააგენტო ამას, მათ შორის, აქციონერთა წინააღმდეგობას უკავშირებს. [6]
სააგენტომ ასევე განაცხადა, რომ დამოუკიდებელი მმართველის მოძიების ერთ-ერთი მცდელობის პერიოდში მისი საინფორმაციო სისტემები კიბერთავდასხმის სამიზნე გახდა. თუმცა ამ ეტაპზე არ არსებობს დადასტურებული ინფორმაცია, თუ ვინ იდგა თავდასხმის უკან. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ სააგენტოს მიერ გაკეთებულ განცხადებებში პატარკაციშვილების ოჯახი ამ თავდასხმაში ეჭვმიტანილად არ არის დასახელებული. [6]
კიდევ ერთი სამართლებრივი საკითხი ეხება New World Value Fund Limited-ს, რომლის საშუალებითაც პატარკაციშვილების ოჯახი IDS Ukraine-ში საკუთარ ინტერესს ფლობს.
უკრაინის სააგენტოს ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ ფონდის მხრიდან სააგენტოს თანამშრომლების შესაძლო უკანონო ქმედებებთან დაკავშირებით გავრცელებული ბრალდებები უსაფუძვლო იყო და მათ „დეზინფორმაცია“ უწოდა. ამასთან, უკრაინის ეროვნული ანტიკორუფციული ბიურო ამ ბრალდებებთან დაკავშირებულ შესაძლო დარღვევებს იძიებს. [6]
ამ ეტაპზე მნიშვნელოვანია, რომ გამოძიების არსებობა თავად არ ნიშნავს ბრალდებების დადასტურებას. შესაბამისად, სააგენტოს განცხადებები და გამოძიების მიმდინარეობა ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს საბოლოო სამართლებრივი შეფასებისგან.
დავის კიდევ ერთი მიმართულება უკრაინის უმაღლეს ანტიკორუფციულ სასამართლოში მიმდინარე პროცესებს უკავშირდება. აქციონერები ეწინააღმდეგებიან ხელისუფლების მცდელობას, IDS Ukraine-ის საკუთრების ნაწილი ან მთლიანად სახელმწიფო საკუთრებაში გადავიდეს. [6]
ამავე დროს, სააგენტოს ხელმძღვანელმა გამოთქვა შეშფოთება იმის შესახებ, რომ კომპანიის მოქმედი მენეჯმენტის პირობებში შესაძლოა არსებობდეს თანხების უკანონო გატანის ან ფულის გათეთრების რისკები. თუმცა ამ ბრალდებების მიმართ მნიშვნელოვანი გარემოებაა ის, რომ საჯაროდ ხელმისაწვდომი ინფორმაციით, მსგავსი დანაშაულის ოფიციალური დადგენა ამ ეტაპზე არ მომხდარა. [6]
IDS Ukraine-ის წარმომადგენელი ამ შეფასებებს არ ეთანხმება. კომპანიის განცხადებით, ჯგუფი უკრაინის კანონმდებლობის, მათ შორის საგადასახადო და ფინანსური კანონების შესაბამისად საქმიანობს და უკრაინის კომპეტენტურ სახელმწიფო უწყებებს კომპანიის მხრიდან ფულის გათეთრების ან თანხების უკანონოდ გატანის ფაქტი არ დაუდგენიათ. [6]
კომპანიის წარმომადგენლის განცხადებით, IDS Ukraine-მა რუსეთის მიერ უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგაც არ შეწყვიტა საქმიანობა და მომხმარებლებს სასმელი წყლით ამარაგებდა. [6]
პატარკაციშვილების ოჯახის წარმომადგენელიც უარყოფს ოჯახის მიმართ არსებულ პრეტენზიებს. ოჯახის პოზიციით, აქტივი არ უნდა ჩამოერთვას იმ აქციონერებს, რომლებიც სანქციების ქვეშ არ იმყოფებიან და რომელთა წინააღმდეგაც სამართლებრივი ბრალდებები არ არსებობს. ოჯახის წარმომადგენლის განცხადებით, საჭიროების შემთხვევაში ისინი საკუთარი უფლებების დასაცავად საერთაშორისო სასამართლოებსაც მიმართავენ. [6]
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
უკრაინაში დაყადაღებული ან სანქციებთან დაკავშირებული აქტივების მართვა რუსეთის მიერ სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგ ქვეყნის ეკონომიკური და სამართლებრივი პოლიტიკის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად იქცა.
IDS Ukraine-ის შემთხვევა ამ პროცესის ერთ-ერთი მასშტაბური მაგალითია. უკრაინის აქტივების მართვის სააგენტოს განცხადებით, 2026 წელს კომპანიისთვის მმართველის შერჩევა ახალი წესების ფარგლებში მიმდინარეობს. სააგენტო აცხადებს, რომ შერჩევის მიზანია ისეთი მმართველის მოძებნა, რომელსაც შესაბამისი გამოცდილება, ფინანსური შესაძლებლობები და სათანადო საქმიანი რეპუტაცია აქვს. [2][3]
კონკურსის პირობებში ასევე ხაზგასმულია საწარმოების უწყვეტი საქმიანობის, სამუშაო ადგილების შენარჩუნებისა და აქტივების ეკონომიკური ღირებულების დაცვის საკითხები. [3]
ეს მიდგომა მნიშვნელოვანია იმითაც, რომ დაყადაღებული საწარმოს სახელმწიფო კონტროლში გადასვლა ავტომატურად არ ნიშნავს მისი საქმიანობის შეჩერებას. პირიქით, აქტივების მართვის მექანიზმის მიზანი მათი ეკონომიკური ღირებულების შენარჩუნება და საქმიანობის გაგრძელებაა.
ამავდროულად, როდესაც აქტივის მფლობელთა შორის არიან პირები ან კომპანიები, რომლებიც სანქციებთან დაკავშირებულ სამართლებრივ რეჟიმში არ იმყოფებიან, საკუთრების უფლების საკითხი ცალკე სამართლებრივ შეფასებას მოითხოვს. სწორედ ამ განსხვავებაზე ამახვილებს ყურადღებას პატარკაციშვილების ოჯახი.
საქართველოს კონტექსტი
IDS Ukraine-ის საკუთრების სტრუქტურასთან დაკავშირებული საკითხი საქართველოსთვისაც საინტერესოა. კომპანიის აქციონერთა შორის, სხვა მფლობელებთან ერთად, საქართველოს სახელმწიფოს ინტერესიც არის ნახსენები. [6]
ამიტომ დავა მხოლოდ უკრაინაში მოქმედი ერთი კომპანიის შიდა კორპორაციულ საკითხს არ წარმოადგენს. პროცესის განვითარება შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს იმ თვალსაზრისითაც, თუ როგორ განიხილავს სახელმწიფო სანქციებთან დაკავშირებულ აქტივებს, როგორ იცავს არასანქცირებული აქციონერების საკუთრების უფლებებს და რა სამართლებრივი მექანიზმებით ხდება დაყადაღებული აქტივების მართვა.
პატარკაციშვილების ოჯახის ისტორია IDS Ukraine-ში 2008 წლიდან იწყება, როდესაც ბადრი პატარკაციშვილის გარდაცვალების შემდეგ მისი წილი ოჯახის წევრებზე გადავიდა. [6]
ოჯახის ერთ-ერთი წევრი, ლიანა პატარკაციშვილი, ბრიტანეთში თეატრალური პროექტების პროდიუსერადაც საქმიანობს. 2025 წელს მისი საპროდიუსერო კომპანიის მიერ განხორციელებულ ინტერაქტიულ თეატრალურ პროექტში მსახიობები ტობი ჯონსი და მირა სიალი მონაწილეობდნენ. ეს გარემოება IDS Ukraine-ის საკუთრების დავის სამართლებრივ ნაწილს არ ცვლის, თუმცა საერთაშორისო მედიის ყურადღება ოჯახის ბიზნესსა და კულტურულ საქმიანობას შორის კავშირის გამოც მიიპყრო. [6]
საქართველოსთვის საკითხის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მხარეა ის, რომ საქმე ეხება დიდი მასშტაბის აქტივს, რომლის ერთ-ერთი მფლობელობის ისტორია საქართველოში კარგად ცნობილ ბიზნესოჯახს უკავშირდება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
IDS Ukraine-ის გარშემო არსებული დავა რამდენიმე ერთმანეთთან დაკავშირებულ, მაგრამ სამართლებრივად განსხვავებულ საკითხს მოიცავს: დაყადაღებული აქტივების მართვას, დამოუკიდებელი მმართველის შერჩევას, საკუთრების შესაძლო ცვლილებას და აქციონერთა უფლებების დაცვას.
უკრაინის სახელმწიფო სააგენტო აქტივების დამოუკიდებელი მმართველისთვის გადაცემას განიხილავს, როგორც მათი ეკონომიკური ღირებულების შენარჩუნებისა და სახელმწიფო ინტერესების დაცვის მექანიზმს. 2026 წლის აგვისტოს მდგომარეობით, სააგენტოს ცნობით, მმართველის შესარჩევ კონკურსში ხუთი განაცხადი იყო მიღებული და პროცესი საბოლოო ეტაპზე იმყოფებოდა. [4]
მეორე მხრივ, პატარკაციშვილების ოჯახი აცხადებს, რომ მათი წილი არ უნდა ჩამოერთვას, რადგან ოჯახის წევრები სანქციების ქვეშ არ იმყოფებიან და მათ წინააღმდეგ შესაბამისი ბრალდებები არ არსებობს. ოჯახის პოზიცია სასამართლო და სხვა სამართლებრივი პროცედურების ფარგლებშია წარდგენილი. [6]
ამ ეტაპზე ორივე მხარის პოზიცია საჯაროდ არის ცნობილი, თუმცა საბოლოო სამართლებრივი შეფასება შესაბამისი სასამართლო და საგამოძიებო პროცესების შედეგებზეა დამოკიდებული.
ასევე მნიშვნელოვანია, ერთმანეთისგან გაიმიჯნოს უკრაინის ხელისუფლების მიერ გამოთქმული ეჭვები და უკვე დადგენილი სამართლებრივი ფაქტები. სააგენტოს მიერ შესაძლო ფინანსურ დარღვევებზე გამოთქმული შეშფოთება არ წარმოადგენს დანაშაულის დადასტურებას, ხოლო მიმდინარე გამოძიებები საბოლოო გადაწყვეტილებას არ უტოლდება. [6]
IDS Ukraine-ის საკითხის შემდგომი განვითარება, სავარაუდოდ, დაკავშირებული იქნება როგორც ახალი მმართველის შერჩევის დასრულებასთან, ისე სასამართლო პროცესებთან, რომლებიც საკუთრებისა და აქციონერთა უფლებების საკითხებს ეხება.
წყაროები
- Asset Recovery and Management Agency of Ukraine. Selection of a Manager for IDS Ukraine Assets. 10 July 2026. ოფიციალური ინფორმაცია
- Asset Recovery and Management Agency of Ukraine. ARMA announces competition for the selection of a manager for IDS Ukraine under new rules. 15 May 2026. ოფიციალური ინფორმაცია
- Asset Recovery and Management Agency of Ukraine. ARMA will continue the selection of a manager for IDS Ukraine through a new competition. 26 June 2026. ოფიციალური ინფორმაცია
- Asset Recovery and Management Agency of Ukraine. Friedman’s Assets to Be Transferred to a New Manager: ARMA Reaches the Final Stage of the IDS Ukraine Competition. 22 August 2026. ოფიციალური ინფორმაცია
- Asset Recovery and Management Agency of Ukraine. ARMA conducts a comprehensive financial and property review of IDS Ukraine. 13 August 2026. ოფიციალური ინფორმაცია
- Boffey D. Ukraine seeks to seize water company owned by billionaire family of British theatre mogul. The Guardian. 7 September 2026. სტატიის სრული ვერსია
