პოლიტოლოგი და სტრატეგიული პროცესების ანალიტიკოსი ირაკლი ყიფიანი მორიგ პოსტს აქვეყნებს:
„კაცობრიობა 1945 წლის შემდეგ პირველად დგას იმ საშიშ ზღვართან, სადაც ბირთვული იარაღი შეიძლება კვლავ ომის პირდაპირ ინსტრუმენტად იქცეს. ამ საფრთხის მასშტაბი მხოლოდ აფეთქების სიმძლავრით არ იზომება. ბევრად უფრო მძიმეა ის ჯაჭვური რეაქცია, რომელსაც ასეთი ნაბიჯი გამოიწვევს, რადგან მისი დარტყმა ერთდროულად დაანგრევს სამხედრო შეკავების ძველ წესს, მსოფლიო ეკონომიკის ისედაც მყიფე წონასწორობას, პოლიტიკური ქცევის ჩამოყალიბებულ საზღვრებს და საზოგადოებრივ ფსიქიკას.
ფორდოს მიწისქვეშა ობიექტზე ბირთვული დარტყმა ერთი სამიზნის განადგურებით არ დასრულდება. ამით გაირღვევა თავად ის ზღვარი, რომელმაც ატომური ეპოქა ათწლეულების განმავლობაში სრულ უფსკრულში გადაჩეხვისგან შეაკავა. იმ წუთიდან ძალის გამოყენების ენა საბოლოოდ გაუხეშდება, თავშეკავების ძველი ლოგიკა კი სწრაფად დაკარგავს ძალას. ზოგიერთი შეფასებით, დასხივების უშუალო და მომიჯნავე არეალში მსხვერპლი შესაძლოა 100 000-იდან 500 000-მდე ავიდეს. ასეთ დროს რიცხვები სტატისტიკად აღარ აღიქმება. ისინი ცივილიზაციური შოკის ზომად იქცევა. ერთ წერტილში თავს იყრის ტექნოლოგიური ძალა, პოლიტიკური თავზეხელაღებულობა და ძალაუფლების ის ფორმა, რომელიც საკუთარ საზღვრებს ვეღარ ცნობს.
რადიაციული ღრუბელი მხოლოდ უშუალო სამიზნეს არ შეეხება. მისი გავრცელება მილიონობით ადამიანს დასხივების საფრთხის წინაშე დააყენებს და მრავალწლიანი სამედიცინო, გენეტიკური და დემოგრაფიული რღვევის საფუძველს შექმნის. ასეთი ტრაგედია აფეთქების წამით არ მთავრდება. იგი წლობით გრძელდება, აღწევს ადამიანის სხეულში, წყალში, ნიადაგში და საბოლოოდ მომავალი თაობების ბედშიც იჭრება.
საქართველოში ჯერ კიდევ ბევრს შეიძლება ჰქონდეს ილუზია, რომ ირანი შორსაა და მსგავსი სცენარი ჩვენამდე ვერ მოაღწევს. ეს თვითდამშვიდების მცდელობაა. რადიაციას საზღვარი არ აჩერებს. მისი გავრცელება ქარის მიმართულებაზე, ატმოსფერულ პირობებზე, გამოყოფილი მასალის მოცულობასა და სიმაღლეზეა დამოკიდებული. ეს არ ნიშნავს, რომ საქართველო ავტომატურად კატასტროფის ეპიცენტრად იქცევა, მაგრამ იმას კი ნიშნავს, რომ სამხრეთ კავკასიას უსაფრთხო დისტანციის ილუზიის უფლება არ აქვს. თუ ჰაერის ნაკადებმა შესაბამისი მიმართულება მიიღო, საკითხი მხოლოდ ირანის ტრაგედიით აღარ ამოიწურება. კითხვა პირდაპირ ჩვენზეც გადმოვა: რას ვისუნთქებთ, რა მოხვდება ჩვენს წყალსა და ნიადაგში და რამდენად მზად არის სახელმწიფო ისეთი საფრთხისთვის, რომელსაც თვალი არ უჩანს, მაგრამ შედეგი შეუბრალებელი აქვს.
ეკონომიკური დარტყმა თითქმის მყისიერი იქნება. ნავთობის ფასის 300 დოლარიან ნიშნულამდე ასვლა მსოფლიო ენერგეტიკულ დამბლას გამოიწვევს. საწვავის დეფიციტი სწრაფად გადაიზრდება ტრანსპორტის, მრეწველობის, სასურსათო მიწოდებისა და სოციალური სტაბილურობის საერთო კრიზისში. თანამედროვე მსოფლიო იმდენად მჭიდროდ არის გადაბმული ენერგეტიკულ არტერიებზე, რომ ჰორმუზის მიმართულებით ნებისმიერი ატომური ესკალაცია ომს რუკიდან ამოიღებს და მას პირდაპირ მოქალაქის ჯიბეში, მაღაზიის თაროზე და ოჯახის ყოველდღიურ ყოფაში გადმოიტანს.
ამ განტოლების ყველაზე ფეთქებადი პოლიტიკური წერტილი პაკისტანია. ისლამურ სამყაროში იგი ერთადერთი სახელმწიფოა, რომელსაც საკუთარი ბირთვული არსენალი აქვს. ირანის წინააღმდეგ ატომური იარაღის გამოყენების შემთხვევაში პაკისტანი ვეღარ დარჩება გვერდიდან მაყურებლის როლში. იგი იქცევა იმ სივრცედ, სადაც რელიგიური აღშფოთება, მასობრივი ფსიქოლოგიური შოკი, ქუჩის ზეწოლა და ბირთვული შესაძლებლობა შეიძლება ერთ საბედისწერო ხაზში შეიკრას. ასეთ ვითარებაში ხელისუფლებას უმძიმესი არჩევანი ელოდება, რადგან განრისხებული საზოგადოება თავშეკავებას აღარ მოითხოვს. იგი პასუხს მოითხოვს.
ამ ნაბიჯით ვაშინგტონი მხოლოდ ირანს არ დაარტყამს. დარტყმა მიადგება იმ ტაბუსაც, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბირთვული იარაღი პოლიტიკური გამოყენების ზონიდან განდევნა. როგორც კი ეს ზღვარი მოიშლება, მოსკოვიც და პეკინიც სრულიად სხვა რეალობაში დაიწყებენ ფიქრს. ატომური იარაღი კვლავ დაბრუნდება ძალაუფლების დასაშვებ ენაში, როგორც უკიდურესი, მაგრამ უკვე პრაქტიკულად გამოყენებადი არგუმენტი. სწორედ აქ იწყება ეპოქალური გარდატეხა, რადგან ერთი პრეცედენტიც საკმარისია, რომ დიდ სახელმწიფოთა სტრატეგიული წარმოსახვა მთლიანად შეიცვალოს.
იმავე მომენტიდან რღვევას იწყებს ბირთვული გაუვრცელებლობის ძველი არქიტექტურაც. დასკვნა იქნება მარტივი, მკაცრი და ყველასთვის გასაგები: ვისაც საკუთარი ქობინი არ აქვს, საკუთარი უსაფრთხოებაც სხვის ნებაზე აქვს მიბმული. ამ ლოგიკამდე მივლენ საუდის არაბეთი, თურქეთი, სამხრეთ კორეა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები და სხვა საშუალო ძალები, რომლებიც დაინახავენ, რომ ატომურ ეპოქაში უიარაღობა პასუხისმგებლობად აღარ იკითხება. იგი სისუსტედ აღიქმება. სწორედ აქედან იწყება ახალი შეიარაღების რბოლა, ძველზე უფრო სახიფათო, რადგან ამჯერად მას იდეოლოგია კი არა, შიში ამოძრავებს.
მსოფლიო წესრიგის ნერვული სისტემა უკვე წყვეტის პირას დგას. შეკავების პრინციპს ანაცვლებს პრევენციული განადგურების ლოგიკა. სიფრთხილეს ცვლის პანიკა. დიპლომატიას ახშობს ძალის დემონსტრაციული კულტი. აქ უკვე ერთი ოპერაციის, ერთი ქვეყნის ან ერთი რეგიონის საზღვრები აღარ არსებობს. საქმე ძველი სამყაროს ფინალურ რღვევას ეხება. მის შემდეგ კაცობრიობა ბევრად უფრო აგრესიულ, უფრო ნერვულ და ბევრად უფრო დაუნდობელ რეალობაში აღმოჩნდება, სადაც დიდი ძალების სიგიჟე პატარა ერებისთვის ყოველდღიურ საფრთხედ გადაიქცევა.“
ირაკლი ყიფიანი
