პარლამენტში სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასწარმოქმნის სტრუქტურის შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისიის მეხუთე სამუშაო შეხვედრაზე კარაქი „პრეზიდენტის“ სადისტრიბუციო კომპანიის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ საქართველოში აღნიშნული პროდუქციის ფასნამატი 80 პროცენტს არ აღწევს. საკითხი პარლამენტის წევრმა ნინო წილოსანმა კომპანიის 2024 წლის ფინანსური ანგარიშგების საფუძველზე დასვა და აღნიშნა, რომ მონაცემების მიხედვით ფასნამატი დაახლოებით 82 პროცენტს შეადგენს.
მოვლენების აღწერა
პარლამენტში მიმდინარე სხდომა სასურსათო პროდუქტების, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასების ფორმირების მექანიზმების შესწავლას ეხება. დროებითი საგამოძიებო კომისიის მეხუთე სამუშაო შეხვედრაზე მოწვეული იყვნენ მსხვილი სადისტრიბუციო კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებმაც პარლამენტის წევრების კითხვებს უპასუხეს ბაზრის სტრუქტურისა და ფასების ფორმირების შესახებ.
კომისიის სხდომაზე ერთ-ერთი საკითხი შეეხო საქართველოში კარაქი „პრეზიდენტის“ ფასს. პარლამენტის წევრმა ნინო წილოსანმა კომპანიის წარმომადგენელს კითხვა დაუსვა 2024 წლის ანგარიშგების მონაცემებზე დაყრდნობით და აღნიშნა, რომ კომპანიის შემთხვევაში პროდუქციის ფასნამატი დაახლოებით 82 პროცენტს აღწევს.
კომპანიის წარმომადგენელმა ამ შეფასებას არ დაეთანხმა და განაცხადა, რომ ფასნამატის პროცენტის გამოთვლის მეთოდი განსხვავებულია. მისი თქმით, კომპანიის პრაქტიკაში ფასნამატი, როგორც წესი, გასაყიდი ფასიდან ითვლება და რეალურად დაახლოებით 45–46 პროცენტს შეადგენს.
კონტექსტი და ფონი
საქართველოს პარლამენტში შექმნილი დროებითი საგამოძიებო კომისია სწავლობს სასურსათო პროდუქტების, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასების ფორმირების ჯაჭვს. კომისიის მიზანია გაანალიზოს ბაზრის სტრუქტურა, ოპერაციული ხარჯები და ის ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს საბოლოო საცალო ფასზე.
ფასწარმოქმნის საკითხი საქართველოში აქტუალური თემაა, რადგან ბოლო წლებში ინფლაცია და გლობალური ბაზრების ცვლილებები გავლენას ახდენს როგორც იმპორტირებულ, ისე ადგილობრივ პროდუქტებზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ პროდუქტების ფასები, რომლებიც ფართოდ გამოიყენება ყოველდღიურ მოხმარებაში.
კარაქი „პრეზიდენტი“ საქართველოში იმპორტირებული ბრენდია და მისი დისტრიბუცია ადგილობრივი კომპანიის საშუალებით ხორციელდება. მსგავსი პროდუქტების ფასის ფორმირებაში, როგორც წესი, მონაწილეობს რამდენიმე ეტაპი: მწარმოებლის ფასი, ტრანსპორტირება, საბაჟო ხარჯები, ადგილობრივი ლოჯისტიკა და საცალო ქსელებთან კომერციული პირობები.
დეტალები და ფაქტები
სხდომაზე გამოსვლისას კომპანიის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ საქართველოში და სხვა ქვეყნებში პროდუქციის ფასებს რამდენიმე ძირითადი ფაქტორი განსაზღვრავს.
მისი განცხადებით, პირველ რიგში მნიშვნელოვანია ტრანსპორტირების ხარჯები იმპორტირებული პროდუქციისთვის. ასევე გავლენას ახდენს შესასყიდი ფასი, რომელიც ევროშია განსაზღვრული და დამოკიდებულია სავალუტო კურსის ცვლილებაზე.
კომპანიის წარმომადგენელმა ასევე აღნიშნა, რომ საბოლოო ფასზე მოქმედებს ადგილობრივი ლოჯისტიკური ხარჯები, მარკეტინგული აქტივობები და სხვა ადმინისტრაციული ხარჯები.
პარლამენტის წევრმა ნინო წილოსანმა, თავის მხრივ, ყურადღება გაამახვილა კომპანიის საოპერაციო ხარჯებზე. მისი თქმით, კომპანიის ანგარიშგებაში საერთო საოპერაციო ხარჯები დაახლოებით 38 პროცენტს შეადგენს, მაშინ როდესაც სხვა კომპანიების შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი, როგორც წესი, 20–25 პროცენტის ფარგლებშია.
დეპუტატმა ასევე აღნიშნა, რომ ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში კარაქი „პრეზიდენტის“ საცალო ფასი დაახლოებით 11.5 ლარის ეკვივალენტს შეადგენს, მაშინ როდესაც საქართველოში ის დაახლოებით 18 ლარად იყიდება.
კომპანიის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ფასების პირდაპირი შედარება სხვადასხვა ქვეყნებს შორის ყოველთვის არ არის მარტივი, რადგან თითოეულ ბაზარზე განსხვავებულია ლოგისტიკური პირობები, სავალუტო გარემო და კომერციული ურთიერთობები საცალო ქსელებთან.
მისივე თქმით, კომპანიის შეფასებით ფასნამატის მაჩვენებელი დაახლოებით იმავე დიაპაზონშია, რაც სხვა დისტრიბუტორების შემთხვევაში ფიქსირდება.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო პრაქტიკაში სასურსათო პროდუქტების ფასების ფორმირება მრავალ ფაქტორზეა დამოკიდებული. მათ შორისაა ტრანსპორტირების ხარჯები, საბაჟო ტარიფები, ადგილობრივი ბაზრის მოცულობა, საცალო ქსელების პოლიტიკა და სავალუტო კურსი.
ევროკავშირის ქვეყნებში კონკურენციის მაღალი დონე ხშირად გავლენას ახდენს საცალო ფასებზე. ასევე განსხვავებულია ბაზრის მოცულობა და ლოგისტიკური ინფრასტრუქტურა, რაც ზოგ შემთხვევაში ამცირებს ტრანსპორტირების ერთეულ ხარჯებს.
საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციების შეფასებით, იმპორტირებული პროდუქციის ფასის ფორმირებაში მნიშვნელოვანი წილი ხშირად მოდის ტრანსპორტირებასა და ადგილობრივ დისტრიბუციაზე. მცირე ბაზრებზე, სადაც მომხმარებელთა რაოდენობა შედარებით დაბალია, ერთეულ პროდუქციაზე დანახარჯები შეიძლება უფრო მაღალი იყოს.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში სასურსათო პროდუქციის მნიშვნელოვანი ნაწილი იმპორტირებულია, რის გამოც ფასები ხშირად დამოკიდებულია საერთაშორისო ბაზრებზე მიმდინარე პროცესებზე. ასევე გავლენას ახდენს ლარის კურსი, ტრანსპორტირების ხარჯები და ადგილობრივი სავაჭრო ქსელების პირობები.
ფასწარმოქმნის საკითხი ბოლო პერიოდში აქტიურად განიხილება როგორც პოლიტიკურ, ისე ეკონომიკურ დონეზე. პარლამენტში შექმნილი საგამოძიებო კომისიის სამუშაო შეხვედრები სწორედ ამ საკითხის შესწავლას ემსახურება.
კომისიამ უკვე გამართა ოთხი სამუშაო შეხვედრა, სადაც მოუსმინეს კვერცხის, რძის, ხორცპროდუქტების, ხილ-ბოსტნეულის, წვენების, ჯემების, პურ-პროდუქტებისა და ტკბილეულის მწარმოებლებს.
25 თებერვალს გამართულ მეოთხე შეხვედრაზე კომისიამ ასევე მოისმინა საშუალო იმპორტიორ-დისტრიბუტორების პოზიციები, რომელთა წლიური ბრუნვა 100 მილიონ ლარზე ნაკლებს შეადგენს.
როგორც კომისიის წევრები აცხადებენ, სამუშაო პროცესი გაგრძელდება და სავარაუდოდ აპრილის ბოლომდე დასრულდება. პროცესის მიმდინარეობას პერიოდულად აშუქებს საინფორმაციო პლატფორმა https://www.sheniambebi.ge, რომელიც ეკონომიკურ და საზოგადოებრივ თემებზე მიმდინარე მოვლენებს მიმოიხილავს.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
პარლამენტში მიმდინარე განხილვები ასახავს იმ ინტერესს, რომელიც საქართველოში სასურსათო პროდუქტების ფასების ფორმირების მიმართ არსებობს. საგამოძიებო კომისიის სამუშაო შეხვედრები საშუალებას აძლევს კანონმდებლებს და ბიზნესის წარმომადგენლებს საჯაროდ განიხილონ ის ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს საბოლოო საცალო ფასებზე.
კარაქი „პრეზიდენტის“ მაგალითზე გამართული დისკუსია მიუთითებს, რომ ფასნამატის შეფასება ხშირად დამოკიდებულია გამოთვლის მეთოდოლოგიაზე და სხვადასხვა მხარე განსხვავებულ მონაცემებსა და ინტერპრეტაციას იყენებს.
კომისიის მუშაობის დასრულების შემდეგ მოსალოდნელია, რომ წარმოდგენილი იქნება შეფასებები და მონაცემები, რომლებიც უფრო დეტალურად აღწერს სასურსათო ბაზარზე ფასების ფორმირების მექანიზმებს.
წყაროები
- საქართველოს პარლამენტი. სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასწარმოქმნის სტრუქტურის შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისიის სხდომა. ხელმისაწვდომია: https://parliament.ge
- საქსტატი. საქართველოს სასურსათო ბაზრის მაკროეკონომიკური მაჩვენებლები. ხელმისაწვდომია: https://www.geostat.ge
- European Commission. Food price formation in European markets. ხელმისაწვდომია: https://ec.europa.eu
